Η βιομηχανία και η βιοτεχνία στην Ευρώπη 🏭
Η Ευρώπη αποτελεί μία από τις πιο αναπτυγμένες βιομηχανικά ηπείρους στον κόσμο. Οι δραστηριότητες αυτές ανήκουν στον δευτερογενή τομέα της παραγωγής, ο οποίος μεταμορφώνει τις πρώτες ύλες σε προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά.
Βιομηχανία και βιοτεχνία: ποια η διαφορά; 🔧
Η βιομηχανία και η βιοτεχνία αποτελούν και οι δύο παραγωγικούς κλάδους του δευτερογενούς τομέα, διαφέρουν όμως σημαντικά μεταξύ τους:
| Χαρακτηριστικό | Βιοτεχνία | Βιομηχανία |
|---|---|---|
| Παραγωγή | Συνήθως μικρή | Πολύ μεγαλύτερη |
| Προσωπικό | Λίγα άτομα | Πολυάριθμο και εξειδικευμένο |
| Μηχανές | Λίγες ή καθόλου | Πολλές |
| Χώρος εγκατάστασης | Μπορεί να περιοριστεί ακόμα και στην κατοικία του βιοτέχνη | Χρειάζεται ειδικές εγκαταστάσεις, τα εργοστάσια |
Ποιοι παράγοντες αναπτύσσουν τη βιομηχανία; ⚙️
Η ανάπτυξη της βιομηχανίας σε έναν τόπο καθορίζεται από πολλούς παράγοντες:
- Οι δυνατότητες που προσφέρει ο χώρος γύρω από το εργοστάσιο (π.χ. ορυκτοί πόροι, πρώτες ύλες, μορφολογία εδάφους).
- Η ύπαρξη κατάλληλα εξειδικευμένου προσωπικού.
- Τα μεταφορικά και επικοινωνιακά δίκτυα.
- Η τεχνογνωσία και η τεχνολογία.
- Τα κεφάλαια (κτίρια, μηχανές κ.ά.).
- Οι κυβερνητικές αποφάσεις και πολιτικές.
- Η κατανομή των μεγάλων πόλεων σε σχέση με τη θέση των εργοστασίων.
- Ιστορικοί παράγοντες (π.χ. πόλεμοι).
- Η επιχειρηματική ικανότητα των ανθρώπων.
Η Βιομηχανική Επανάσταση 🚂
Στην Ευρώπη αρκετοί από τους παραπάνω παράγοντες ήταν και είναι ευνοϊκοί για την ανάπτυξη της βιομηχανίας. Άλλωστε, στην ήπειρό μας γεννήθηκε πριν από περίπου 250 χρόνια η βιομηχανία, αλλάζοντας οριστικά τη διαδικασία της παραγωγής σε παγκόσμιο επίπεδο. Η αλλαγή αυτή ονομάστηκε «Βιομηχανική Επανάσταση» και ξεκίνησε στο Ηνωμένο Βασίλειο, που εκείνη την εποχή αποτελούσε παγκόσμια δύναμη και είχε όλες τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της βιομηχανίας:
- Είχε αποικίες σε όλο τον πλανήτη, άρα μπορούσε να βρίσκει εύκολα τις απαιτούμενες πρώτες ύλες (π.χ. βαμβάκι), καθώς και καταναλωτές για τα προϊόντα των βρετανικών εργοστασίων (π.χ. υφάσματα).
- Διέθετε ισχυρό στόλο για τη μεταφορά τόσο των πρώτων υλών όσο και των βιομηχανικών προϊόντων σε όλο τον κόσμο.
- Στο βρετανικό έδαφος υπήρχαν πλούσια κοιτάσματα άνθρακα, που χρησιμοποιήθηκαν ως πηγή ενέργειας, αφού μόλις είχε ανακαλυφθεί η ατμομηχανή, προσφέροντας τη δυνατότητα εκτέλεσης εργασιών που προηγουμένως θα απαιτούσαν πολλά ανθρώπινα χέρια.
Η γεωγραφική κατανομή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σήμερα 🗺️
Σήμερα πρώτη βιομηχανική δύναμη της Ευρώπης είναι η Γερμανία. Γενικότερα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία είναι κυρίως συγκεντρωμένη σε μια ζώνη που περιλαμβάνει την Ολλανδία, τη Γερμανία, το Βέλγιο, τη βόρεια Ιταλία, τη νότια Σουηδία, τη δυτική Πολωνία, τη Γαλλία, την Ελβετία, την Αυστρία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Τσεχία και τη βόρεια Ισπανία. Άλλες σημαντικές βιομηχανικές ζώνες βρίσκονται στην Ουκρανία και στη Ρωσία. Σε όλη την Ευρώπη βρίσκονται επίσης διάσπαρτες μικρές βιομηχανικές ζώνες, οι οποίες όμως δεν συγκρίνονται σε μέγεθος εγκαταστάσεων και παραγωγής με όσες προαναφέρθηκαν.
Η καρδιά της βιομηχανικής παραγωγής στην Ευρώπη χτυπά ακόμη στο Ρουρ, μια μικρής έκτασης περιοχή της Γερμανίας, η οποία μέχρι το 1850 είχε καθαρά αγροτική οικονομία. Η ύπαρξη σημαντικών κοιτασμάτων άνθρακα, σε συνδυασμό με την ύπαρξη του πλωτού ποταμού Ρήνου —που επέτρεπε τη μεταφορά πρώτων υλών και εμπορευμάτων πριν από την εκτεταμένη χρήση του τρένου και του αυτοκινήτου— είχε ως αποτέλεσμα μέσα σε μόλις 50 χρόνια, από το 1850 έως το 1900, να γίνει το Ρουρ η πιο σημαντική βιομηχανική περιοχή της Ευρώπης, θέση που κρατά μέχρι σήμερα.
Από τις οκτώ πιο ισχυρές βιομηχανικά χώρες του πλανήτη το 2007, την ομάδα των G8 (Η.Π.Α., Ρωσία, Ιαπωνία, Καναδάς, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιταλία), οι τέσσερις ήταν ευρωπαϊκές: η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, και μάλιστα βρίσκονται όλες μέσα στην κύρια βιομηχανική ζώνη της ηπείρου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η δεύτερη βιομηχανική δύναμη στον κόσμο μετά τις Η.Π.Α., αν και η Κίνα, με τη ραγδαία ανάπτυξή της, είναι πιθανό να ξεπεράσει και τις δύο.
Τα προϊόντα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας 📦
Τα προϊόντα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ποικίλλουν: ηλεκτρονικά είδη, βαριά μηχανήματα, κινητά τηλέφωνα, αεροσκάφη, κάθε είδους οχήματα, πολεμικό υλικό, πλοία, απορρυπαντικά, καλλυντικά, φάρμακα, υφάσματα, τυποποιημένα γεωργικά, κτηνοτροφικά και αλιευτικά προϊόντα (τυριά, κρασιά, αλλαντικά κ.ά.), τρόφιμα κάθε είδους, καθώς και μέταλλα.
Η Ευρώπη παράγει το 50% της παγκόσμιας παραγωγής χάλυβα! Φημίζεται επίσης για ρούχα υψηλής ραπτικής (μερικοί από τους μεγαλύτερους διεθνείς οίκους μόδας είναι ευρωπαϊκοί) και για εξειδικευμένα προϊόντα, όπως τα ρολόγια ακριβείας ή οι σουγιάδες από την Ελβετία.
Η βιοτεχνία στην Ευρώπη 🧵
Η βιοτεχνία στην Ευρώπη ασκείται πιο περιορισμένα από τη βιομηχανία. Συναντάται σε περιοχές όπου υπάρχουν ανάγκες μεταποίησης, αλλά οι συνθήκες δυσκολεύουν τη βιομηχανική ανάπτυξη, καθώς και σε χώρες λιγότερο αναπτυγμένες βιομηχανικά, όπως στις βαλκανικές. Από την άλλη πλευρά, οι βιοτεχνικές δραστηριότητες στην Ευρώπη πέτυχαν την παραγωγή προϊόντων σε μικρές ποσότητες αλλά με υψηλά ποιοτικά κριτήρια. Έτσι, για παράδειγμα, σε μικρά αγροκτήματα παράγονται εμφιαλωμένο κρασί, τυποποιημένο ελαιόλαδο ή είδη τυριών υψηλής ποιότητας, προϊόντα που εξασφαλίζουν στους παραγωγούς ικανοποιητικό εισόδημα. Η ένδυση, τα τουριστικά είδη, τα φυσικά καλλυντικά, τα είδη λαϊκής τέχνης και τα τοπικά τυποποιημένα αγροτικά προϊόντα είναι μερικοί τομείς βιοτεχνικής δραστηριοποίησης στην ήπειρό μας.
Ταξιδεύω στη Γερμανία 🇩🇪
Η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη της Ευρώπης και η δεύτερη σε πληθυσμό. Αποτελείται από 16 ομόσπονδα κρατίδια με αυτόνομες κυβερνήσεις, ενώ υπάρχει και κεντρική κυβέρνηση. Πρωτεύουσά της είναι το Βερολίνο. Η έκτασή της είναι δυόμισι φορές μεγαλύτερη από αυτή της Ελλάδας, ο πληθυσμός της όμως είναι επτά φορές περισσότερος, με αποτέλεσμα να είναι μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες ευρωπαϊκές χώρες. Στο νότιο τμήμα της υπάρχουν οι απολήξεις των Άλπεων, ενώ το βόρειο τμήμα της είναι μια μεγάλη επίπεδη πεδινή έκταση.
Μεγάλο ποσοστό του γερμανικού εδάφους είναι καλλιεργήσιμο και, παρά το πολύ μικρό ποσοστό εργαζομένων (2-3%) στον πρωτογενή τομέα, η Γερμανία έχει πολύ σημαντική γεωργική παραγωγή: είναι πρώτη χώρα στον κόσμο σε παραγωγή κριθαριού και πατάτας και δεύτερη σε παραγωγή σιταριού. Παράλληλα, έχει πολύ αναπτυγμένη βιομηχανία και ανήκει στις σπουδαιότερες βιομηχανικές χώρες του πλανήτη, με σημαντική παραγωγή σιδήρου, ατσαλιού, τσιμέντου, χημικών, μηχανολογικού εξοπλισμού, οχημάτων, ηλεκτρονικών και ναυπηγικής.
Η βιομηχανία και το περιβάλλον 🌱
Για δεκαετίες η παρουσία βιομηχανίας σε μια περιοχή θεωρούνταν αυτονόητα θετική, τα σοβαρά όμως περιβαλλοντικά προβλήματα που συχνά προκαλεί κλόνισαν αυτή την άποψη.
Από τη μία πλευρά, η βιομηχανία:
- Προσφέρει θέσεις εργασίας, αξιοποιώντας το εργατικό δυναμικό της περιοχής και εμποδίζοντας τη μετανάστευση.
- Προσελκύει επιχειρηματίες για νέες υπηρεσίες ή παραγωγή προϊόντων.
- Βελτιώνει το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων της περιοχής.
Από την άλλη πλευρά, η βιομηχανία ενοχοποιείται για:
- Τη ρύπανση του αέρα, του νερού (λιμνών, ποταμών, θαλασσών) και του εδάφους.
- Την πρόκληση ασθενειών στους κατοίκους.
- Την αλλαγή του παραδοσιακού χαρακτήρα της περιοχής.
- Την υποβάθμιση του περιβάλλοντος με τον όγκο των εγκαταστάσεων ή με τα μεγάλα έργα υποδομής που χρειάζεται.
Η κοινοτική οδηγία Σεβέζο
Μερικά από τα σοβαρότερα ατυχήματα που έχουν γίνει στον πλανήτη, προκαλώντας έντονη επιβάρυνση του περιβάλλοντος και δραματικές επιπτώσεις στους ανθρώπους, συνέβησαν σε βιομηχανίες. Ένα από τα πιο γνωστά και τραγικά βιομηχανικά ατυχήματα στον ευρωπαϊκό χώρο ήταν το ατύχημα στο Σεβέζο της βόρειας Ιταλίας, το 1976.
Από το 1982 η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε ειδική οδηγία που αφορά τη λειτουργία των βιομηχανιών και τους κανόνες ασφαλείας που πρέπει να τηρούνται από αυτές. Η οδηγία αυτή, με αριθμό 82/501, ονομάστηκε σε ανάμνηση του ατυχήματος «οδηγία Σεβέζο», ενώ το 1996 αντικαταστάθηκε από την «οδηγία Σεβέζο 2». Στην Ελλάδα η «οδηγία Σεβέζο» τέθηκε σε ισχύ το 1984 και η «οδηγία Σεβέζο 2» το 2000.