Ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα 🇬🇷

Ο πρωτογενής τομέας αποτελεί έναν πολύ σημαντικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Αν και η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε χώρα όπου κυριαρχεί ο τριτογενής τομέας (υπηρεσίες, τουρισμός), ο πρωτογενής τομέας εξακολουθεί να απασχολεί περίπου το 12% του εργατικού δυναμικού της χώρας (στοιχεία 2006), ποσοστό αρκετά υψηλότερο συγκρινόμενο με τα αντίστοιχα ποσοστά αναπτυγμένων βιομηχανικών χωρών της δυτικής Ευρώπης.

Οι παράγοντες που καθορίζουν την ελληνική αγροτική παραγωγή ⛰️

Η αγροτική παραγωγή στην Ελλάδα διαμορφώνεται από τους εξής παράγοντες:

• Το ορεινό ανάγλυφο και οι σχετικά λίγες πεδινές εκτάσεις.
• Το κλίμα και η κατανομή των βροχοπτώσεων στη διάρκεια του έτους.
• Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (Κ.Α.Π.) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία επηρεάζει τη χώρα μας από το 1981, όταν εντάχθηκε στην τότε Ε.Ο.Κ.
• Το δημογραφικό πρόβλημα (γήρανση του πληθυσμού των αγροτικών περιοχών).
• Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας.
• Ο κατακερματισμός του γεωργικού κλήρου.
• Το μικρό ποσοστό συνεταιρισμού των Ελλήνων αγροτών.

Γεωργία: από το παραδοσιακό όργωμα στην εκμηχάνιση 🚜

Η Ελλάδα, μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960, ήταν κυρίως αγροτική χώρα και οι γεωργικές δραστηριότητες ασκούνταν παραδοσιακά (όργωμα με βόδια ή άλογα, ντόπιοι σπόροι κ.ά.). Σήμερα η ελληνική γεωργική παραγωγή χαρακτηρίζεται από εκμηχάνιση (τρακτέρ, θεριζοαλωνιστικές μηχανές κ.ά.), χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, επιλογή βελτιωμένων σπόρων, γεωπονική υποστήριξη, καθώς και χρήση θερμοκηπίων και αρδευτικών συστημάτων.

Το μεσογειακό κλίμα καθορίζει σε σημαντικό βαθμό το είδος των φυτών που μπορούν να καλλιεργηθούν. Χαρακτηριστικές καλλιέργειες προσαρμοσμένες σε αυτές τις συνθήκες είναι η ελιά και το αμπέλι.

Οι Έλληνες αγρότες αντιμετωπίζουν, ωστόσο, ένα σημαντικό πρόβλημα: σε μεγάλο ποσοστό οι καλλιέργειες στη χώρα μας είναι αρδευόμενες (καλαμπόκι, λαχανικά, εσπεριδοειδή, ντομάτες, βαμβάκι, ρύζι κ.ά.), δηλαδή έχουν μεγάλη ανάγκη νερού κατά την ξηρή περίοδο. Αυτές οι καλλιέργειες δεν ταιριάζουν ιδιαίτερα με τις κλιματικές συνθήκες της Ελλάδας, όπου οι βροχές είναι λιγοστές, ενώ η λειψυδρία που επικρατεί σε ορισμένες περιοχές προκαλεί ανταγωνισμούς για το νερό.

Παραγωγή σημαντικών γεωργικών προϊόντων έτους 2006 (Ε.Σ.Υ.Ε.)

Πρώτα σε παραγωγή γεωργικά προϊόντα στη χώρα μας είναι τα δημητριακά (σιτάρι, αραβόσιτος κ.ά.) και ακολουθούν τα βιομηχανικά φυτά (βαμβάκι, ζαχαρότευτλα κ.ά.), οι ντομάτες, τα πορτοκάλια και οι ελιές.

Κτηνοτροφία: η κυριαρχία των αιγοπροβάτων 🐐

Στην κτηνοτροφία κυριαρχεί η παραδοσιακή εκτροφή αιγοπροβάτων, μικρόσωμων ζώων που επιβιώνουν εύκολα στο ελληνικό ορεινό ανάγλυφο και έχουν λιγότερες απαιτήσεις σε τροφή και νερό από πιο μεγαλόσωμα ζώα, όπως οι αγελάδες.

Ζώα που εκτρέφονται στην Ελλάδα (απογραφή 2001, Ε.Σ.Υ.Ε.)

Τα βοοειδή εκτρέφονται στη χώρα μας είτε σε πεδινά βοσκοτόπια, όπου οι συνθήκες είναι κατάλληλες (Θεσσαλία, Θεσσαλονίκη, Έβρος κ.ά.), είτε εντατικά σε στεγασμένους χώρους, ο αριθμός τους όμως είναι αισθητά μικρότερος από τα αιγοπρόβατα. Εντατικά εκτρέφονται επίσης οι χοίροι και τα πουλερικά.

Η βιολογική γεωργία και η βιολογική κτηνοτροφία αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια και στη χώρα μας, όπως ήδη συμβαίνει με πιο γρήγορο ρυθμό στην υπόλοιπη Ευρώπη, κατακτώντας προοδευτικά την προτίμηση των καταναλωτών.

Δασοκομία, αλιεία και υδατοκαλλιέργειες 🌲🐟

Η δασοκομική παραγωγή στην Ελλάδα δεν είναι ιδιαίτερα σημαντική, στηρίζει όμως καθοριστικά την τοπική οικονομία αρκετών ορεινών περιοχών της χώρας. Τα κυριότερα δασικά προϊόντα είναι οι ξυλάνθρακες, τα καυσόξυλα και η ρητίνη. Οι πόλεμοι μέχρι το πρώτο μισό του 20ού αιώνα, οι πυρκαγιές και η αποψίλωση για οικοδόμηση τις τελευταίες δεκαετίες έχουν μειώσει το ποσοστό των ελληνικών δασών, το οποίο είναι σήμερα ένα από τα χαμηλότερα της Ευρώπης.

Η Ελλάδα βρίσκεται στην ανατολική Μεσόγειο, μια θαλάσσια περιοχή φτωχή σε αλιεύματα. Έτσι, παρότι η θάλασσα κυριαρχεί στο ελληνικό τοπίο, η αλιευτική παραγωγή δεν επαρκεί για να καλύψει τις διατροφικές ανάγκες των κατοίκων, αλλά και των εκατομμυρίων τουριστών που την επισκέπτονται.

Φυτά που ήρθαν από άλλες ηπείρους 🌍

Πολλά από τα φυτά που σήμερα καλλιεργούνται στην Ευρώπη και στην Ελλάδα έχουν εισαχθεί σε παλαιότερες εποχές από άλλες ηπείρους:

• Το σιτάρι και το κριθάρι έφτασαν στην Ευρώπη από τη νοτιοδυτική Ασία χιλιετίες πριν από τη γέννηση του Χριστού. Τον ίδιο δρόμο ακολούθησαν η συκιά, το λινάρι, το αμπέλι και η ελιά.
• Το αμπέλι και η ελιά είναι δύο από τα φυτά που εδώ και χιλιάδες χρόνια καλλιεργούνται στον τόπο μας, όπως και σε όλη τη Μεσόγειο.
• Η εισαγωγή στην Ευρώπη του ρυζιού και του βαμβακιού, φυτών της τροπικής Ινδίας, έγινε από την Ισπανία με τους Άραβες και τους Μαυριτανούς.
• Τα εσπεριδοειδή, η ροδακινιά και η μουριά κατάγονται από την Κίνα.
• Ο καπνός, το καλαμπόκι, η ντομάτα και η πατάτα ήρθαν τελευταία στην Ευρώπη από την Αμερική, την εποχή των μεγάλων ανακαλύψεων, πριν από 500 χρόνια. 🍅🥔

Οι αγροτικές δραστηριότητες και το περιβάλλον 🌱

Η γεωργία και η κτηνοτροφία φέρουν σημαντικό μέρος της ευθύνης για τη ρύπανση των εδαφών και των υπόγειων νερών σε αγροτικές περιοχές της χώρας μας. Τα ξεπλύματα από φυτοφάρμακα και λιπάσματα, καθώς και τα στραγγίσματα από κτηνοτροφικές μονάδες, ρυπαίνουν και μολύνουν το έδαφος και τα υπόγεια νερά.