Ο πληθυσμός της Ευρώπης 🌍

Στην Ευρώπη σήμερα κατοικούν περίπου 750 εκατομμύρια άνθρωποι. Η ήπειρός μας είναι η τρίτη πολυπληθέστερη μεταξύ όλων των ηπείρων της Γης, μετά την Ασία και την Αφρική. Ενώ η έκτασή της αντιστοιχεί μόλις στο 7% της συνολικής επιφάνειας της ξηράς του πλανήτη, ο πληθυσμός της αντιστοιχεί στο 12% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Μελετώ στο σπίτι 🏠

Η Ευρώπη ανάμεσα στις ηπείρους

Το γεγονός ότι η Ευρώπη καλύπτει μόλις το 7% της παγκόσμιας ξηράς αλλά φιλοξενεί το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού οδηγεί σε ένα σημαντικό συμπέρασμα: η Ευρώπη είναι μια πυκνοκατοικημένη ήπειρος, δεύτερη σε πυκνότητα πληθυσμού μόνο μετά την Ασία. Συγκεκριμένα, η πυκνότητα πληθυσμού στην ήπειρό μας είναι 78 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Πώς μετράμε τον πληθυσμό: η απογραφή

Είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τον σημερινό αριθμό κατοίκων της Ευρώπης, αλλά είναι εξίσου σημαντικό να γνωρίζουμε πώς εξελίχθηκε ο πληθυσμός της ηπείρου στο πέρασμα των αιώνων. Η έγκυρη καταγραφή του αριθμού των κατοίκων μιας χώρας σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή επιτυγχάνεται με τη διαδικασία της απογραφής. Στην Ελλάδα, τις στατιστικές αυτές διενεργεί η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδας (Ε.Σ.Υ.Ε.).

Δεν έχουμε όμως ακριβή στοιχεία για τον πληθυσμό της ηπείρου μας σε παλαιότερες ιστορικές περιόδους, όπως η αρχαιότητα ή ο Μεσαίωνας. Επομένως, οι πληθυσμοί της Ευρώπης που συνήθως αναφέρονται για εκείνες τις εποχές αποτελούν περισσότερο επιστημονικές εκτιμήσεις, βασισμένες σε διάφορα κριτήρια, παρά ακριβείς μετρήσεις.

Πώς εξελίχθηκε ο πληθυσμός της Ευρώπης στην ιστορία

Μελετώντας ιστορικές πηγές, στοιχεία και μετρήσεις, προκύπτει το συμπέρασμα ότι η αύξηση του ευρωπαϊκού πληθυσμού δεν ήταν ίδια σε όλες τις ιστορικές περιόδους. Διακρίνονται τρεις μεγάλες φάσεις:

1. Μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα: Η αύξηση του πληθυσμού ήταν αργή και αρκετές φορές ανακόπηκε από διάφορες αιτίες, όπως επιδημίες και πολέμους.
2. Από το 1800 έως το 1970: Η αύξηση του πληθυσμού ήταν πολύ γρήγορη, πλησιάζοντας το 2% περίπου κάθε χρόνο. Σε αυτό συνέβαλαν η βελτίωση των συνθηκών ζωής, η πρόοδος της ιατρικής και η εξάπλωση της εκπαίδευσης.
3. Από το 1970 και μετά: Ο ευρωπαϊκός πληθυσμός συνεχίζει να αυξάνεται, αλλά με πολύ αργούς ρυθμούς. Μέσα σε 25 χρόνια, από το 1970 έως το 1995, αυξήθηκε κατά 10% περίπου, δηλαδή κατά 0,4% κάθε χρόνο, ενώ σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες η αύξηση ήταν μηδενική. Αυτό συμβαίνει επειδή τις τελευταίες δεκαετίες οι κάτοικοι της Ευρώπης γεννούν λίγα παιδιά.

Η εξέλιξη του πληθυσμού της Ευρώπης από το έτος 1 έως το 1995 (σε εκατ. κατοίκους):

Παρατηρώντας τον πίνακα, βλέπουμε ότι ανάμεσα στο έτος 1 και το 1750 —δηλαδή μέσα σε σχεδόν 18 αιώνες— ο πληθυσμός αυξήθηκε κατά περίπου 107 εκατομμύρια. Αντίθετα, ανάμεσα στο 1950 και το 1970 —μέσα σε μόλις 20 χρόνια— αυξήθηκε κατά 106 εκατομμύρια, δηλαδή σχεδόν όσο σε 18 ολόκληρους αιώνες!

Η Ευρώπη χάνει έδαφος στον παγκόσμιο πληθυσμό

Αποτέλεσμα της μείωσης του ρυθμού αύξησης του πληθυσμού μετά το 1970 είναι ότι οι Ευρωπαίοι αποτελούν πλέον όλο και μικρότερο ποσοστό των κατοίκων του πλανήτη, αφού ο πληθυσμός των άλλων ηπείρων —ιδιαίτερα της Ασίας και της Αφρικής— αυξάνεται πολύ ταχύτερα από τον πληθυσμό της Ευρώπης. Έτσι:

• Το 1900, οι Ευρωπαίοι αποτελούσαν το 25% των κατοίκων της Γης.
• Το 1995, αποτελούσαν το 13% περίπου.
• Το 2100, υπολογίζεται ότι θα αποτελούν μόλις το 9% του συνολικού πληθυσμού του πλανήτη.

Επεκτείνω τις γνώσεις μου 💡

Η επιδημία της πανώλης τον Μεσαίωνα στην Ευρώπη

Στην ανθρώπινη ιστορία έχουν καταγραφεί διαμέσου των αιώνων αρκετές επιδημικές νόσοι που προκάλεσαν εκατομμύρια θύματα, τόσο στην Ευρώπη όσο και στον υπόλοιπο κόσμο:

Η πανώλη, γνωστή και ως «μαύρος θάνατος», χτύπησε τη μεσαιωνική Ευρώπη προκαλώντας τον αφανισμό σχεδόν του μισού πληθυσμού της. Μεταφέρθηκε από την Ασία το 1346 από Γενοβέζους εμπόρους που είχαν μολυνθεί, και διαδόθηκε γρήγορα σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, θανατώνοντας μέσα σε μόλις πέντε χρόνια πάνω από 40 εκατομμύρια ανθρώπους.