Μελετώντας με χάρτες το φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης 🏔️
Μάθαμε ότι μελετώντας χάρτες μπορούμε να παίρνουμε πληροφορίες και να καταλήγουμε σε συμπεράσματα για τη θέση της ηπείρου μας στον κόσμο. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, μελετώντας γενικούς αλλά και θεματικούς χάρτες, μπορούμε να αντλήσουμε πληροφορίες για το φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης.
Μελετώ στο σπίτι 🏠
Η Ευρώπη ως χερσόνησος της Ασίας
Μελετώντας τον γεωμορφολογικό χάρτη της ηπείρου μας, μπορούμε, μεταξύ άλλων, να διαπιστώσουμε ότι η Ευρώπη αποτελεί μια μεγάλη χερσόνησο της Ασίας — γι' αυτό οι δύο ήπειροι μαζί ονομάζονται και Ευρασία. Παρ' όλα αυτά, η Ευρώπη θεωρείται ξεχωριστή ήπειρος για λόγους που συνδέονται με την ιστορία της, τον πολιτισμό της, την οικονομία της και άλλα χαρακτηριστικά της.
Ο οριζόντιος διαμελισμός
Η Ευρώπη έχει πλούσιο οριζόντιο διαμελισμό. Το περίγραμμά της χαρακτηρίζεται από:
- Μεγάλες χερσονήσους που εισχωρούν βαθιά στη θάλασσα: τη Σκανδιναβική, την Ιβηρική, την Ιταλική, τη Βαλκανική και της Γιουτλάνδης.
- Πλήθος κόλπων.
- Σημαντικό αριθμό μικρών και μεγάλων νησιών: την Ιρλανδία, τη Σαρδηνία, την Κύπρο, την Κρήτη, την Κορσική κ.ά.
Την ευρωπαϊκή ήπειρο βρέχουν δύο ωκεανοί, ο Ατλαντικός και ο Αρκτικός, καθώς και αρκετές κλειστές ή ανοικτές θάλασσες, όπως η Μεσόγειος θάλασσα και η Βόρεια θάλασσα.
Χερσόνησος ονομάζεται ένα κομμάτι ξηράς που βρέχεται από τις τρεις πλευρές του από θάλασσα, ενώ η τέταρτη πλευρά συνδέεται με ένα άλλο, μεγαλύτερο κομμάτι ξηράς. Με βάση αυτόν ακριβώς τον ορισμό, βλέπουμε στον παγκόσμιο χάρτη ότι όλη η Ευρώπη μπορεί να θεωρηθεί μια τεράστια χερσόνησος, που συνδέεται με το μεγαλύτερο κομμάτι ξηράς του πλανήτη: την Ασία.
Ο κατακόρυφος διαμελισμός
Η Ευρώπη έχει επίσης πλούσιο κατακόρυφο διαμελισμό, δηλαδή διαθέτει περιοχές με σημαντικές διαφορές στη μορφολογία τους:
| Περιοχή | Κύριο χαρακτηριστικό ανάγλυφου |
|---|---|
| Ανατολική Ευρώπη | Κυριαρχεί μια μεγάλη πεδιάδα |
| Νότια Ευρώπη | Μεγάλο τμήμα του εδάφους καταλαμβάνουν ψηλές οροσειρές |
| Κεντρική Ευρώπη | Κυριαρχούν σχετικά χαμηλά υψώματα |
| Δυτική Ευρώπη | Εκτείνεται μια στενόμακρη πεδιάδα που φτάνει μέχρι την Ιβηρική Χερσόνησο |
| Σκανδιναβία και Βρετανικά Νησιά | Υπάρχουν βουνά, χαμηλότερου όμως ύψους από αυτά της νότιας Ευρώπης |
Ποταμοί και λίμνες
Η Ευρώπη διαθέτει σημαντικό αριθμό ποταμών, μικρού όμως σχετικά μήκους σε σύγκριση με τα μεγάλα ποτάμια του πλανήτη. Διαθέτει επίσης αρκετές λίμνες, κυρίως στη Σκανδιναβία και στη βορειοανατολική Ευρώπη, μικρής επίσης έκτασης.
Ο οριζόντιος διαμελισμός αφορά το περίγραμμα της ξηράς όπως το βλέπουμε «από ψηλά» — χερσονήσους, νησιά, κόλπους. Ο κατακόρυφος διαμελισμός αφορά το ύψος του εδάφους — βουνά και πεδιάδες. Μια περιοχή μπορεί να έχει πλούσιο οριζόντιο διαμελισμό (πολλά νησιά και χερσονήσους) και ταυτόχρονα πλούσιο ή φτωχό κατακόρυφο διαμελισμό — τα δύο δεν συνδέονται απαραίτητα μεταξύ τους.
Όπως κάναμε παραπάνω για το ανάγλυφο, με τον ίδιο τρόπο μπορούμε, μελετώντας τους κατάλληλους χάρτες (κλιματικό, βλάστησης, γεωτεκτονικό κ.ά.), να καταλήξουμε σε διαπιστώσεις σχετικά με το κλίμα διάφορων περιοχών της Ευρώπης, τη φυσική της βλάστηση, τη γεωλογική της ιστορία και πολλά ακόμη.
Επεκτείνω τις γνώσεις μου 🚀
Δορυφορικές λήψεις της Ευρώπης
Στο διαδίκτυο υπάρχουν ηλεκτρονικές διευθύνσεις που προσφέρουν σε όποιον τις επισκέπτεται τη δυνατότητα να δει τη Γη από ψηλά, σαν να βρίσκεται πάνω σε έναν δορυφόρο!
Σε αυτούς τους δικτυακούς τόπους υπάρχουν δορυφορικές λήψεις για κάθε γωνιά του πλανήτη, και φυσικά και για την ήπειρο στην οποία ζούμε. Η Ιρλανδία, τα Απέννινα Όρη, η Πελοπόννησος, ο Πορθμός του Γιβραλτάρ, τα Στενά του Ελλησπόντου, η Κρήτη και όλες γενικά οι περιοχές της Ευρώπης παρουσιάζονται άμεσα στην οθόνη του υπολογιστή, δίνοντάς μας τη δυνατότητα να «ταξιδέψουμε» πολύ γρήγορα σε μέρη που βρίσκονται πολύ μακριά από το σπίτι ή το σχολείο μας! Μπορούμε μάλιστα να δούμε την περιοχή που επιθυμούμε από διαφορετικές πλευρές και από διαφορετικό ύψος. 🛰️
Μια δορυφορική εικόνα δεν είναι σχέδιο σαν τον απλό χάρτη — είναι πραγματική φωτογραφία της επιφάνειας της Γης. Έτσι, μπορούμε να δούμε με τα μάτια μας ακριβώς πώς μοιάζει μια χερσόνησος ή ένα βουνό, αντί να τα φανταζόμαστε μόνο από τα σύμβολα ενός χάρτη.