Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 📍

Κάθε μέρα χρειαζόμαστε να περιγράψουμε πού βρίσκεται κάτι: το σπίτι μας, ένα κατάστημα, μια πόλη ή ακόμα και μια ολόκληρη χώρα. Η θέση ενός ανθρώπου, ενός αντικειμένου ή ενός τόπου μπορεί να προσδιοριστεί με δύο βασικούς τρόπους, ανάλογα με το τι χρησιμοποιούμε ως βάση: είτε σε σχέση με κάποιο άλλο στοιχείο του χώρου, είτε με τη βοήθεια ενός σταθερού συστήματος αναφοράς.

Μελετώ στο σπίτι 🏠

1. Η σχετική θέση

Η σχετική θέση ενός τόπου προσδιορίζεται όταν περιγράφουμε πού βρίσκεται σε σχέση με κάποιο άλλο επιλεγμένο στοιχείο του χώρου, το οποίο ονομάζουμε σημείο αναφοράς. Σημείο αναφοράς μπορεί να είναι οτιδήποτε γνωστό: ένα βουνό, μια θάλασσα, μια πόλη, ακόμα και ένα κατάστημα της γειτονιάς μας.

Για τον προσδιορισμό της σχετικής θέσης χρησιμοποιούμε συχνά τα σημεία του ορίζοντα (Βορράς, Νότος, Ανατολή, Δύση) ή απλές εκφράσεις όπως «κοντά», «μακριά», «απέναντι», «δίπλα», «στους πρόποδες». Μερικά παραδείγματα σχετικής θέσης:

• «Το σπίτι μου είναι το τρίτο μετά το φαρμακείο, προς την πλευρά της εκκλησίας.»
• «Το Λιτόχωρο είναι κτισμένο στους πρόποδες του Ολύμπου.»
• «Η Άμφισσα βρίσκεται βορειοανατολικά της Πάτρας.»
• «Η Ελλάδα βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης.»

Όσο πιο ακριβής θέλουμε να είναι ο προσδιορισμός, τόσο πιο χρήσιμο είναι να γνωρίζουμε και την απόσταση από το σημείο αναφοράς, όχι μόνο την κατεύθυνση.

2. Η απόλυτη και η γεωγραφική θέση

Η απόλυτη θέση ενός τόπου προσδιορίζεται με τη βοήθεια ενός συστήματος αναφοράς, όπως μια διεύθυνση (οδός και αριθμός) ή ένα αλφαριθμητικό πλέγμα πάνω σε έναν χάρτη (π.χ. το τετράγωνο Β2).

Όταν το σύστημα αναφοράς που χρησιμοποιούμε είναι το δίκτυο των γεωγραφικών συντεταγμένων, τότε μιλάμε ειδικά για γεωγραφική θέση (ή στίγμα). Η γεωγραφική θέση εκφράζεται με το γεωγραφικό πλάτος και το γεωγραφικό μήκος ενός σημείου, και γράφεται σε μοίρες ($^\circ$), πρώτα λεπτά ($'$) και δεύτερα λεπτά ($'')$ της μοίρας. Το γεωγραφικό πλάτος προσδιορίζεται ως βόρειο ή νότιο, ενώ το γεωγραφικό μήκος ως ανατολικό ή δυτικό.

Παραδείγματα απόλυτης και γεωγραφικής θέσης:

• Απόλυτη θέση: «Το σπίτι μου βρίσκεται στην οδό Ελ. Βενιζέλου 68.»
• Γεωγραφική θέση: Η Θεσσαλονίκη έχει βόρειο γεωγραφικό πλάτος $39^\circ$ και ανατολικό γεωγραφικό μήκος $23^\circ$.
• Γεωγραφική θέση: Οι γεωγραφικές συντεταγμένες της Ακρόπολης είναι $37^\circ 58' Β - 23^\circ 46' Α$.
• Γεωγραφική θέση μιας χώρας: Η Ελλάδα εκτείνεται από $34^\circ 48'$ έως $41^\circ 45'$ βόρειο γεωγραφικό πλάτος και από $19^\circ 23'$ έως $29^\circ 39'$ ανατολικό γεωγραφικό μήκος.

Επεκτείνω τις γνώσεις μου 🚀

Το Παγκόσμιο Δορυφορικό Σύστημα Εντοπισμού Θέσης (GPS)

Χάρη στην πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας, σήμερα ο προσδιορισμός της θέσης γίνεται με τεράστια ακρίβεια. Το σύστημα αυτό αποτελείται από δύο βασικά μέρη:

1. Δορυφόρους: Έναν μεγάλο αριθμό τεχνητών δορυφόρων της Γης, οι οποίοι συνεχώς εκπέμπουν σήματα με τη θέση όπου βρίσκονται.
2. Συσκευές-δέκτες: Συσκευές στο έδαφος —πλέον και πολύ μικρές και φορητές, όπως τα κινητά τηλέφωνα ή οι συσκευές πλοήγησης στα αυτοκίνητα— οι οποίες λαμβάνουν τα σήματα των δορυφόρων.

Η συσκευή-δέκτης κάνει αυτόματα μαθηματικούς υπολογισμούς με βάση τα σήματα που λαμβάνει και δίνει στον χρήστη το ακριβές γεωγραφικό του στίγμα, με ακρίβεια λίγων μέτρων! 🛰️

Το GPS έχει σήμερα πλήθος εφαρμογών όπου χρειαζόμαστε ακριβή γνώση της θέσης:

• Πλοήγηση σε δρόμους (δρομολόγια).
• Ορειβατικές διαδρομές.
• Αναζήτηση χαμένων αυτοκινήτων.
• Ακόμα και στη σύγχρονη γεωργία, για ακριβή καλλιέργεια της γης.