Ανταρκτική: η παγωμένη έβδομη ήπειρος 🐧
Στο πιο νότιο άκρο του πλανήτη απλώνεται μια ήπειρος σκεπασμένη από πάγο. Είναι η Ανταρκτική, η έβδομη ήπειρος της Γης. Δεν μοιάζει με καμία άλλη: δεν έχει πόλεις, δεν έχει κράτη και δεν έχει μόνιμους κατοίκους. Έχει όμως ηφαίστεια, λίμνες με γλυκό νερό, ζώα που άντεξαν στο κρύο και επιστήμονες από όλο τον κόσμο που έρχονται εκεί για να τη μελετήσουν.
Πού βρίσκεται και πώς πήρε το όνομά της
Η Ανταρκτική είναι η έβδομη ήπειρος της Γης και είναι πολύ μεγάλη: υπολογίζεται 1,5 φορά μεγαλύτερη από τις Η.Π.Α.
Το όνομά της κρύβει τη θέση της. Ονομάστηκε Ανταρκτική επειδή βρίσκεται στο αντίθετο μέρος της Γης από την Αρκτική. Δηλαδή, η μία βρίσκεται στον Βορρά και η άλλη στον Νότο.
Γύρω της δεν υπάρχουν γειτονικές ήπειροι. Την περιτριγυρίζει ο Νότιος Παγωμένος Ωκεανός και λίγα μόνο νησιά.
Το ανάγλυφο: ένα παγωμένο οροπέδιο
Στο κέντρο της ηπείρου βρίσκεται ο Νότιος Πόλος. Δεν βρίσκεται όμως σε μια πεδιάδα κοντά στη θάλασσα: βρίσκεται στο κέντρο ενός παγωμένου οροπεδίου με ύψος 2.000-3.000 μ. περίπου.
Το οροπέδιο αυτό δεν είναι εκτεθειμένο. Το περιβάλλουν πολύ ψηλά και απότομα βουνά, που το κλείνουν σαν τείχος.
Το κλίμα εκεί είναι το πιο σκληρό της Γης. Η θερμοκρασία της Ανταρκτικής φτάνει τους –80 °C.
Οι δύο περιοχές μοιάζουν στο όνομα, αλλά είναι στα δύο αντίθετα άκρα του πλανήτη. Η Ανταρκτική είναι η ήπειρος του Νότιου Πόλου. Θυμήσου ότι το «Αντ-» σημαίνει ακριβώς «απέναντι από την Αρκτική».
Το ηφαίστειο Έρεβος
Παρότι όλα γύρω είναι πάγος, η Ανταρκτική έχει και φωτιά. Το Έρεβος είναι ενεργό ηφαίστειο και το ύψος του φτάνει τα 3.795 μ. περίπου.
Ένα ενεργό ηφαίστειο σχεδόν 3.800 μέτρων υψώνεται στην πιο κρύα ήπειρο του πλανήτη. Πάγος και λάβα, δηλαδή, συνυπάρχουν στο ίδιο τοπίο.
Η όαση Μπόνγκερ
Το 1947 έγινε μια απροσδόκητη ανακάλυψη. Αεροφωτογραφίες από την ανατολική Ανταρκτική έδειξαν μια απέραντη περιοχή χωρίς πάγους. Ονομάστηκε όαση Μπόνγκερ.
Η όαση αυτή περιβάλλεται από βράχους. Μέσα σε αυτήν υπάρχουν τρεις μεγάλες λίμνες και είκοσι μικρότερες, όλες με γλυκό νερό.
Φυτά και ζώα
Η ζωή στην Ανταρκτική είναι φτωχή σε είδη, γιατί το κρύο δεν επιτρέπει πολλά. Υπάρχουν πολύ λίγα φυτά, κυρίως βρύα και λειχήνες.
Το τοπίο όμως δεν ήταν πάντα έτσι. Απολιθώματα φυτών δείχνουν ότι στο παρελθόν υπήρχε εκεί τροπική βλάστηση.
Από ζώα, η Ανταρκτική κατοικείται κυρίως από άλμπατρος, πιγκουίνους και φώκιες. Στον ωκεανό που την περιβάλλει ζουν οι μπλε φάλαινες.
| Πού | Ποιοι ζουν εκεί |
|---|---|
| Στη στεριά της Ανταρκτικής | Άλμπατρος, πιγκουίνοι, φώκιες |
| Στον γύρω ωκεανό | Μπλε φάλαινες |
| Φυτά | Κυρίως βρύα και λειχήνες |
Τα απολιθωμένα φυτά μαρτυρούν ότι εκεί όπου σήμερα βλέπουμε μόνο πάγο κάποτε φύτρωνε τροπική βλάστηση. Το κλίμα και η θέση των ηπείρων, δηλαδή, δεν έμειναν ίδια στο πέρασμα του χρόνου.
Μια ήπειρος που τη φαντάστηκαν πριν τη δουν
Η Ανταρκτική υπήρχε στους χάρτες πολύ πριν την επισκεφθεί άνθρωπος.
Από τον 1ο μ.Χ. αιώνα ο Πτολεμαίος, αστρονόμος, γεωγράφος και μαθηματικός, διατύπωσε την υπόθεση ότι οι ήπειροι της Γης αναπτύσσονται συμμετρικά. Αν ίσχυε αυτό, τότε θα έπρεπε να υπάρχει κάποια ήπειρος και στον Νότιο Πόλο.
Μέχρι τον 17ο αιώνα η εικόνα της έβδομης ηπείρου δεν ήταν σαφής. Παρ' όλα αυτά, οι χαρτογράφοι εξακολουθούσαν να την απεικονίζουν στον χάρτη.
Οι εξερευνητές
Η προσέγγιση της ηπείρου έγινε σταδιακά, από διαφορετικούς ανθρώπους και σε διαφορετικές χρονιές.
| Χρονολογία | Ποιος | Τι πέτυχε |
|---|---|---|
| 1771 | Υβ Ζοζέφ Καργκελόν (Γάλλος) | Έφτασε πρώτος στην ήπειρο, χωρίς να αποβιβαστεί |
| 1773 | Τζέιμς Κουκ (Άγγλος) | Έφτασε στην ήπειρο, χωρίς να αποβιβαστεί |
| 1911 | Αμούδσεν (με ομάδα Νορβηγών) | Πάτησε πρώτος το πόδι του στον Νότιο Πόλο |
Ξεχώρισε δύο πράγματα που μοιάζουν, αλλά δεν είναι ίδια: το να φτάσει κανείς μέχρι την ήπειρο και το να πατήσει πραγματικά το έδαφός της. Ο Καργκελόν και ο Κουκ έκαναν το πρώτο. Ο Αμούδσεν, το 1911, έκανε το δεύτερο και έφτασε στον ίδιο τον Νότιο Πόλο.
Σε ποιον ανήκει η Ανταρκτική
Η Ανταρκτική δεν ανήκει σε κάποιο κράτος. Πολλά κράτη έχουν αξιώσει τμήματά της, αλλά κανένα δεν αναγνωρίστηκε από το διεθνές δίκαιο.
Σήμερα ομάδες επιστημόνων από διαφορετικά κράτη εργάζονται στο έδαφός της και πραγματοποιούν ποικίλες μελέτες. Έτσι, η ήπειρος λειτουργεί σαν ένα τεράστιο εργαστήριο που το μοιράζονται πολλοί λαοί μαζί.