Τόσο διαφορετικοί και τόσο ίδιοι… 🤝
Φαντάσου μια τάξη σε ένα σχολείο της Αυστραλίας. Τα παιδιά κάθονται μαζί, παίζουν μαζί, είναι όλοι φίλοι. Κι όμως, αν τα κοιτάξεις προσεκτικά, θα δεις ότι είναι πολύ διαφορετικά μεταξύ τους: άλλο χρώμα δέρματος, άλλη γλώσσα στο σπίτι, άλλη θρησκεία, άλλη χώρα καταγωγής. Αυτή η εικόνα είναι μια μικρογραφία ολόκληρου του πλανήτη. Οι άνθρωποι διαφέρουν σε πολλά — αλλά έχουν και κάτι που τους ενώνει: είναι όλοι ίσοι.
Πέντε παιδιά, πέντε ιστορίες 👦👧
Οι διαφορές ανάμεσα στους ανθρώπους δεν είναι κάτι αφηρημένο. Φαίνονται καθαρά στην ιστορία του καθενός.
| Παιδί | Καταγωγή / πώς βρέθηκε στην Αυστραλία | Γλώσσα | Θρησκεία |
|---|---|---|---|
| Μαρίνα | Ήρθε με τους γονείς της από την Ελλάδα | Ελληνικά στο σπίτι, αλλά και αγγλικά | Χριστιανή ορθόδοξη |
| Ίλα | Οι γονείς της ήρθαν πριν από δύο χρόνια για να εργαστούν | Χίντι στο σπίτι | Ινδουίστρια |
| Αμάντα | Γεννήθηκε στην Αυστραλία, όπως και οι γονείς της | Μόνο αγγλικά | Καθολική |
| Ακιμότο | Οι γονείς του ήρθαν αμέσως μετά τη γέννησή του | Αγγλικά, και γιαπωνέζικα όταν έρχονται οι παππούδες του από την Ιαπωνία | Βουδιστής |
| Φεκάντ | Γεννήθηκε στη Νιγηρία και ήρθε με τους γονείς του | — | Μουσουλμάνος |
Παρατήρησε ότι κανένα από αυτά τα παιδιά δεν είναι «λιγότερο Αυστραλός» από τα άλλα. Ζουν στην ίδια πόλη, πηγαίνουν στο ίδιο σχολείο και είναι φίλοι. Οι διαφορές τους δεν τα χωρίζουν· απλώς δείχνουν από πού ήρθε η κάθε οικογένεια.
Η γλώσσα: πολύ περισσότερο από λέξεις 🗣️
Η γλώσσα είναι το κύριο μέσο επικοινωνίας των ανθρώπων. Δεν είναι όμως απλώς λέξεις τοποθετημένες σε μια σειρά. Είναι τα σύμβολα της έκφρασης, της σκέψης και του τρόπου ζωής ενός λαού. Όταν μαθαίνεις τη γλώσσα ενός λαού, μπαίνεις σαν από μια πόρτα στον πολιτισμό του: η γλώσσα είναι ένας δρόμος άμεσης πρόσβασης σε αυτόν.
Γι' αυτό και τα παιδιά της αυστραλέζικης τάξης κρατούν τη γλώσσα του σπιτιού τους. Η Μαρίνα μιλάει ελληνικά όπως και στην πατρίδα της, ο Ακιμότο βρίσκει τα γιαπωνέζικά του όταν έρχονται οι παππούδες του. Μαζί με τη γλώσσα κρατούν και ένα κομμάτι της καταγωγής τους.
Πού μιλιέται η κάθε γλώσσα και γιατί 🌍
Η γεωγραφική εξάπλωση μιας γλώσσας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ορισμένοι από αυτούς είναι ιστορικοί. Λαοί που για χρόνια ήταν κάτω από την κυριαρχία των Ευρωπαίων υιοθέτησαν μία από τις γλώσσες τους. Έτσι εξηγείται γιατί στη Βόρεια Αμερική επικρατεί η αγγλική γλώσσα, στον Καναδά η γαλλική μαζί με την αγγλική και στη Νότια Αμερική η ισπανική: οι κατακτητές που έφτασαν εκεί άφησαν πίσω τους τη γλώσσα τους, και αυτή έμεινε ακόμη και όταν εκείνοι έφυγαν.
Δύο γλώσσες ξεχωρίζουν σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά για διαφορετικό λόγο η καθεμία:
| Γλώσσα | Γιατί ξεχωρίζει |
|---|---|
| Κινεζική | Χρησιμοποιείται επίσημα από τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων του πλανήτη |
| Αγγλική | Είναι η γλώσσα που χρησιμοποιείται περισσότερο στον κόσμο, στις μέρες μας κυρίως λόγω του διαδικτύου |
Η κινεζική και η αγγλική δεν είναι πρώτες με τον ίδιο τρόπο. Η κινεζική έχει τους περισσότερους ανθρώπους που τη χρησιμοποιούν επίσημα — κυρίως επειδή η Κίνα έχει τεράστιο πληθυσμό. Η αγγλική είναι αυτή που χρησιμοποιείται περισσότερο συνολικά στον κόσμο, γιατί τη μιλούν και τη γράφουν άνθρωποι σε όλες τις ηπείρους, ιδίως στο διαδίκτυο.
Η θρησκεία: ένα σύστημα αξιών ⛩️
Εκτός από τη γλώσσα, η θρησκεία είναι ένα άλλο στοιχείο που διαφοροποιεί τους ανθρώπους. Δεν πρόκειται μόνο για την πίστη σε έναν ή περισσότερους θεούς. Η θρησκεία είναι ένα ολόκληρο σύστημα αξιών, που καθορίζει τη συμπεριφορά των ανθρώπων, τις συνήθειες και τη διατροφή τους, τη δομή της κοινωνίας, ακόμη και την οικονομία.
Αυτό φαίνεται και στην τάξη της Αυστραλίας: μέσα σε μια παρέα πέντε παιδιών συναντάμε τον χριστιανισμό σε δύο μορφές του (ορθόδοξη και καθολική), τον ινδουισμό, τον βουδισμό και το ισλάμ. Κάθε μία από αυτές τις θρησκείες έχει τον δικό της θεό ή τους δικούς της θεούς, το δικό της ιερό βιβλίο, τον δικό της τόπο λατρείας όπου οι πιστοί ασκούν τα λατρευτικά τους καθήκοντα, και τις δικές της χαρακτηριστικές γιορτές και τελετές. Αυτά είναι τα στοιχεία που ξεχωρίζουν τη μία θρησκεία από την άλλη.
Δεν είναι τυχαίο ότι στη θρησκεία περιλαμβάνεται και η διατροφή. Οι κανόνες για το τι τρώει κανείς, πότε νηστεύει και πότε γιορτάζει είναι μέρος του συστήματος αξιών κάθε θρησκείας — γι' αυτό δύο συμμαθητές μπορεί να τρώνε εντελώς διαφορετικά πράγματα στο ίδιο διάλειμμα.
Διαφορετικοί, αλλά ίσοι ⚖️
Οι διαφορές στη γλώσσα, στη θρησκεία, στην καταγωγή ή στο χρώμα δεν δίνουν σε κανέναν περισσότερα δικαιώματα από τους άλλους. Αυτό δεν είναι απλώς μια ευχή· είναι γραμμένο σε κείμενα που ισχύουν για ολόκληρο τον πλανήτη.
Η Παγκόσμια Διακήρυξη Δικαιωμάτων του Ανθρώπου το λέει με μία πρόταση: «Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι, ισότιμοι, με ίσα δικαιώματα».
Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προχωρά ακόμη πιο συγκεκριμένα και απαριθμεί τι απαγορεύεται: «Απαγορεύεται κάθε διάκριση λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων, συμμετοχής σε εθνική μειονότητα, περιουσιακών στοιχείων, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού».
Η αποδοχή του άλλου ξεκινά ακριβώς από εδώ: από το να βλέπουμε στον διαφορετικό συμμαθητή έναν άνθρωπο με τα ίδια ακριβώς δικαιώματα με εμάς.
Οργανώσεις υπέρ των ανθρώπινων δικαιωμάτων 🕊️
Για να μη μένουν τα δικαιώματα μόνο στα χαρτιά, υπάρχουν οργανισμοί που τα υπερασπίζονται στην πράξη. Άλλοι από αυτούς είναι κυβερνητικοί, δηλαδή τους δημιουργούν και τους στηρίζουν τα κράτη, και άλλοι είναι μη κυβερνητικοί.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) ή Ηνωμένα Έθνη (Η.Ε.) είναι ένας διεθνής οργανισμός-συνασπισμός μεταξύ των κρατών του πλανήτη. Σκοπός του είναι η συνεργασία στο διεθνές δίκαιο, την ασφάλεια, την οικονομική ανάπτυξη και την πολιτική ισότητα. Ιδρύθηκε το 1945, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και αρχικά είχε 51 μέλη. Σήμερα περιλαμβάνει 192 κράτη-μέλη, δηλαδή σχεδόν όλα τα διεθνώς αναγνωρισμένα ανεξάρτητα κράτη.
Δίπλα του δρουν και άλλες οργανώσεις, καθεμιά με το δικό της πεδίο:
| Οργάνωση | Τι κάνει |
|---|---|
| Freedom House | Μη κυβερνητική οργάνωση που ελέγχει τις πολιτικές και θρησκευτικές ελευθερίες, καθώς και την ελευθερία έκφρασης σε κάθε χώρα |
| UNESCO | Αγωνίζεται ενάντια στον αναλφαβητισμό, μεριμνά για τη διάδοση των επιστημονικών επιτευγμάτων σε όλο τον πλανήτη και για τη διαφύλαξη της πολιτισμικής κληρονομιάς |
| UN-HABITAT | Βοηθά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων των μεγαλουπόλεων και ειδικά των παραγκουπόλεων |
Ο Ο.Η.Ε. ξεκίνησε το 1945 με μόλις 51 κράτη-μέλη και έφτασε τα 192. Η τεράστια αυτή αύξηση δείχνει πόσα νέα ανεξάρτητα κράτη δημιουργήθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς οι λαοί που βρίσκονταν υπό ξένη κυριαρχία απέκτησαν τη δική τους φωνή.