Τα ποτάμια της Αμερικής 🌊

Η αμερικανική ήπειρος διασχίζεται από μερικά από τα μεγαλύτερα ποτάμια του πλανήτη. Άλλα κυλούν μέσα σε παγωμένες, σχεδόν έρημες περιοχές, άλλα ποτίζουν τεράστιες πεδιάδες και άλλα σκάβουν βαθιά φαράγγια στον βράχο. Καθένα από αυτά έχει τη δική του ιστορία και τον δικό του ρόλο στη ζωή των ανθρώπων.

Ο Μακένζι, ο ποταμός του Βορρά ❄️

Ο Μακένζι πηγάζει από τα Βραχώδη Όρη και ρέει προς τον βορρά. Διανύει 1.705 χιλιόμετρα μέχρι τις εκβολές του στον Αρκτικό Ωκεανό.

Επειδή βρίσκεται τόσο βόρεια, ο Μακένζι είναι πλωτός μόνο από τον Ιούνιο μέχρι τον Οκτώβριο. Τους υπόλοιπους μήνες παγώνει και τα πλοία σταματούν να τον χρησιμοποιούν.

Η κοιλάδα του είναι αραιοκατοικημένη και έχει λίγους φυσικούς πόρους. Στο δέλτα του, όμως, έχει βρεθεί πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Ο Ρίο Γκράντε, ένα ποτάμι-σύνορο 🧭

Ο Ρίο Γκράντε είναι ο ποταμός που για 2.000 χιλιόμετρα διαμορφώνει τα σύνορα ανάμεσα στις Η.Π.Α. και το Μεξικό, και εκβάλλει στον Κόλπο του Μεξικού.

Παρόλο που είναι ένας από τους μεγαλύτερους σε μήκος ποταμούς της Βόρειας Αμερικής, μεταφέρει σχετικά λίγο νερό. Αυτό δεν μειώνει τη σημασία του: τα νερά του είναι πολύ σημαντικά για τη γεωργία των περιοχών που διαρρέει.

Ο Μισισιπής, ο «πατέρας των νερών» 🌽

Οι Ινδιάνοι αποκαλούσαν τον Μισισιπή «πατέρα των νερών». Μαζί με τους παραποτάμους του — τον Μισούρι, τον Άρκανσο και τον Οχάιο — διαρρέει την κεντρική πεδιάδα της Αμερικής και την κάνει εξαιρετικά εύφορη. Τελικά εκβάλλει στον Κόλπο του Μεξικού.

Τα νερά του αρδεύουν μεγάλες καλλιεργημένες εκτάσεις, με τη βοήθεια φραγμάτων. Παράλληλα, ο Μισισιπής είναι σημαντική κυκλοφοριακή αρτηρία, καθώς είναι πλωτός σχεδόν μέχρι τις πηγές του.

Ο Παρανά και ο Παραγουάης 🏙️

Ο Παρανά και ο Παραγουάης είναι μικρότεροι ποταμοί, αν τους συγκρίνουμε με τον Μισισιπή και τον Αμαζόνιο. Η σημασία τους όμως για τη ζωή των ανθρώπων είναι μεγάλη. Τα νερά τους αρδεύουν μεγάλες εκτάσεις, δίνουν ζωή στην κτηνοτροφία και διευκολύνουν τις μεταφορές ανθρώπων και αγαθών.

Στις όχθες τους και κατά μήκος του ποταμόκολπου Ρίο ντε λα Πλάτα είναι χτισμένες σημαντικές πόλεις της Νότιας Αμερικής, όπως το Μπουένος Άιρες και το Μοντεβίδεο.

Το ταξίδι του ποταμού Κολοράντο 🏜️

Ο ποταμός Κολοράντο συγκεντρώνει όλα τα νερά του ομώνυμου υψιπέδου. Το μεγαλύτερο μέρος της ροής του αναπτύσσεται στην άγονη περιοχή των εσωτερικών υψιπέδων της Βόρειας Αμερικής, στην Αριζόνα.

Εκεί ο Κολοράντο διαβρώνει τα υψίπεδα και δημιουργεί ένα φαράγγι με κάθετες πλαγιές ύψους 2.000 μέτρων: το Γκραν Κάνυον.

Το Γκραν Κάνυον

Το Γκραν Κάνυον καθιερώθηκε ως εθνικό μνημείο το 1908 και ως εθνικό πάρκο το 1919. Το πάρκο καλύπτει 4.930 τετραγωνικά χιλιόμετρα και περιλαμβάνει το διάσημο μεγάλο φαράγγι του Κολοράντο.

Νερό για τις άνυδρες περιοχές

Ο Κολοράντο παίζει σπουδαίο ρόλο στις άνυδρες νοτιοδυτικές περιοχές των Η.Π.Α. Στην πολιτεία της Αριζόνα η αδιάκοπη ανάπτυξη οδήγησε σε υποβάθμιση της ποιότητας του περιβάλλοντος, σε μείωση των υδάτινων πόρων και σε καταπάτηση κρατικών δασικών εκτάσεων. Οι έλεγχοι της ρύπανσης, οι περιορισμοί στη χρήση της γης και τα μέτρα για την εξοικονόμηση νερού είχαν μόνο περιστασιακά αποτελέσματα.

Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της λειψυδρίας, η Αριζόνα αποφάσισε να επεκτείνει κατά 541 χιλιόμετρα τον αγωγό νερού, ώστε να μεταφέρει νερό του Κολοράντο στην πόλη Φένιξ (1985) και στην Τουκσόν (1991). Το κόστος του έργου άγγιξε τα 3,7 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ο Αμαζόνιος, από τις Άνδεις στον Ατλαντικό 🛶

Ο Αμαζόνιος γεννιέται στις ψηλότερες κορυφές της κορδιλιέρας των Άνδεων. Αντί να κατευθυνθεί στον πλησιέστερο ωκεανό, του γυρίζει την πλάτη και τραβάει προς την αντίθετη κατεύθυνση: πρέπει να διασχίσει 6.500 χιλιόμετρα, μια ολόκληρη ήπειρο, για να φτάσει στον Ατλαντικό.

Στην αρχή η κλίση του είναι τρομακτική, με ορμητικούς καταρράκτες και επικίνδυνα ρεύματα. Μετά έρχεται μια επίπεδη ηρεμία: ο ποταμός κατεβαίνει μόλις δύο εκατοστά στο κάθε χιλιόμετρο. Δέχεται δεκάδες παραποτάμους, που δεν είναι καθόλου ρυάκια αλλά κανονικά ποτάμια.

Όταν συναντιέται με τον Ρίο Νέγκρο, τα νερά των δύο ποταμών δεν σμίγουν αμέσως: κυλάνε δίπλα δίπλα για πάνω από 80 χιλιόμετρα, σαν δύο ατέλειωτες κορδέλες, μία κίτρινη και μία καφετιά.

Η ζωή στην Αμαζονία 🌴

Γύρω από τον Αμαζόνιο απλώνεται η Αμαζονία, μια περιοχή με σκόρπιο πληθυσμό στις όχθες του ποταμού. Παλαιότερα, από την Ουρούπα μέχρι το Ρίο Μαντέιρα, οι σταθμοί της τηλεγραφικής γραμμής συνδέονταν με μικρά χωράφια ανιχνευτών καουτσούκ, και αυτό έδινε στους κατοίκους έναν λόγο να μένουν εκεί.

Οι συνοικισμοί της περιοχής ήταν πιο ανθρώπινοι. Έβλεπε κανείς λαχανόκηπους γεμάτους καρπουζιές με ρόδινο καρπό και κοτέτσια μέσα στα οποία έτρεφαν χελώνες — για την οικογένεια ήταν το αντίστοιχο του κυριακάτικου κοτόπουλου. Το γιορτινό γεύμα συνοδευόταν από ένα bolo podre (κατά γράμμα: σαπισμένο γλυκό) και από ένα baba de moca (σάλιο κόρης: άσπρο τυρί περιχυμένο με μέλι). Ο τοξικός χυμός της μανιόκας, αφού ζυμωνόταν για βδομάδες με κόκκινες πιπεριές, γινόταν μια πλούσια και βελούδινη σάλτσα. Ήταν μια χώρα αφθονίας: «Εδώ δε λείπει τίποτα εκτός από αυτό που δεν έχουμε».

Στην ίδια περιοχή ζουν ακόμη μικρές ομάδες Ινδιάνων, οι απόγονοι των πρώτων κατοίκων της Αμαζονίας.

Συγκρίνοντας τα ποτάμια της Αμερικής 🗺️