1. Βασική Θεωρία
ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα τον Σωκράτη». Σου το εξηγεί αμέσως.

Η Κυπριακή Δημοκρατία (1960-1974) 🇨🇾

Η Κύπρος ανακηρύχθηκε ανεξάρτητη δημοκρατία με τις Συμφωνίες Ζυρίχης - Λονδίνου τον Φεβρουάριο του 1959 και έγινε κράτος-μέλος του ΟΗΕ.

Το Σύνταγμα του 1960 📜

Το σύνταγμα του 1960, που προέκυψε από τις Συμφωνίες Ζυρίχης - Λονδίνου, προέβλεπε μια δυσανάλογη συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στη διακυβέρνηση, παρόλο που αποτελούσαν το 18% του πληθυσμού.
Συγκεκριμένα:

  • Στο υπουργικό συμβούλιο, την κυβερνητική μηχανή και τη Βουλή των Αντιπροσώπων, οι Ελληνοκύπριοι αντιπροσωπεύονταν με ποσοστό 70% και οι Τουρκοκύπριοι με 30%.
  • Στον κυπριακό στρατό και την αστυνομία, η αναλογία ήταν 60% με 40%.
  • Ο Τούρκος αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας είχε το δικαίωμα αρνησικυρίας (veto) σε όλες τις αποφάσεις.
  • Για θέματα εκπαίδευσης, θρησκείας και πολιτισμού, αρμόδιες ήταν δύο Κοινοτικές Συνελεύσεις: η Ελληνική και η Τουρκική.
  • Τα επίσημα έγγραφα, όπως διαβατήρια και ταυτότητες, καθιερώθηκαν σε τρεις γλώσσες: Αγγλική, Ελληνική, Τουρκική.

Αλματώδης Ανάπτυξη 📈

Με την ανακήρυξη της Δημοκρατίας, η Κύπρος γνώρισε ραγδαία ανάπτυξη σε όλους τους τομείς:

  • Υποδομές: Βελτιώθηκε το οδικό και το τηλεφωνικό δίκτυο, κατασκευάστηκαν φράγματα για την άρδευση, επεκτάθηκε ο ηλεκτροφωτισμός και δημιουργήθηκαν έργα υποδομής για την ανάπτυξη της βιομηχανίας.
  • Εκπαίδευση: Έγιναν θεαματικές αλλαγές. Η Μέση Εκπαίδευση έγινε κρατική και βελτιώθηκαν αισθητά οι συνθήκες μόρφωσης.
  • Πολιτισμός: Παρατηρήθηκε άνθηση στη λογοτεχνία και τις καλές τέχνες.
Γνωρίζατε ότι;

Η ανάπτυξη ήταν τόσο ραγδαία που το μήκος του ηλεκτρικού δικτύου διανομής αυξήθηκε σημαντικά από το 1960 έως το 1985, ενώ ο αριθμός των τηλεφωνικών συνδρομητών εκτοξεύτηκε από 9.500 σε 114.000! 🤯

Τουρκοκυπριακή Ανταρσία και Κρίσεις ⚔️

Η ειρηνική ζωή στην Κυπριακή Δημοκρατία διακόπηκε το 1963. Ήδη από το 1960 είχαν παρατηρηθεί βασικές αδυναμίες στη λειτουργία του κράτους.

  • 1963: Ο πρόεδρος Μακάριος πρότεινε 13 αλλαγές στο Σύνταγμα. Τον Δεκέμβριο εκδηλώθηκε η Τουρκοκυπριακή ανταρσία. Οι Τουρκοκύπριοι αποχώρησαν από την κυβέρνηση και περιχαρακώθηκαν σε έξι περιοχές - θύλακες - όπου δεν επιτρεπόταν η είσοδος στους Ελληνοκυπρίους. Χιλιάδες Τουρκοκύπριοι αναγκάστηκαν να μετακινηθούν από μικτά χωριά.

  • 1964: Το καλοκαίρι, η τουρκική αεροπορία βομβάρδισε την Τηλλυρία και η Τουρκία απείλησε να εισβάλει στην Κύπρο. Η κρίση τερματίστηκε με την ανάπτυξη δυνάμεων του ΟΗΕ ανάμεσα στην Εθνική Φρουρά (που ιδρύθηκε τότε) και τα Τουρκικά στρατεύματα. Για πρώτη φορά χαράχτηκε η «πράσινη γραμμή» στη Λευκωσία. Παράλληλα, άρχισαν διαπραγματεύσεις με μεσολάβηση αντιπροσώπου των Ηνωμένων Εθνών, αλλά κατέληξαν σε αδιέξοδο.

  • 1967: Ξέσπασαν νέες συγκρούσεις με επίκεντρο το χωριό Κοφίνου. Η Τουρκία επανέλαβε τις απειλές για εισβολή. Ακολούθησαν ενδοκυπριακές συνομιλίες που δεν οδήγησαν σε λύση.

Η Συνθήκη Εγγυήσεως 🤝

Η Συνθήκη Εγγυήσεως είναι ένα σημαντικό κείμενο για την Κύπρο. Το Άρθρο 2 αυτής της συνθήκης αναφέρει:

  • Η Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία αναγνωρίζουν και εγγυώνται την εδαφική ακεραιότητα και την ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και την κατάσταση που καθιερώθηκε από τα θεμελιώδη άρθρα του συντάγματός της.
  • Αναλαμβάνουν την υποχρέωση να απαγορεύσουν κάθε δραστηριότητα που ευνοεί, άμεσα ή έμμεσα, είτε την ένωση της Κυπριακής Δημοκρατίας με άλλο κράτος είτε τη διχοτόμηση του νησιού.