Η Κύπρος στον Αγώνα για την Ελευθερία της (1950-1959) 🇨🇾

Ο Ένοπλος Αγώνας (1955-1959) ⚔️

Μετά από ανεπιτυχείς προσφυγές στον ΟΗΕ για το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, η κυπριακή ηγεσία αποφάσισε να καταφύγει σε ένοπλο αγώνα. Η μυστική οργάνωση ΕΟΚΑ ανέλαβε τον αγώνα για την ελευθερία της Κύπρου.

Οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ πραγματοποιούσαν επιθέσεις και δολιοφθορές εναντίον του Αγγλικού στρατού κατοχής. Οι Άγγλοι αντέδρασαν με την εφαρμογή σκληρών μέτρων εκτάκτου ανάγκης.

Πολιτικές Εξελίξεις 🤝

Παράλληλα με τον ένοπλο αγώνα, υπήρχαν και σημαντικές πολιτικές εξελίξεις:

• Τριμερής Διάσκεψη (1955): Μόλις άρχισε ο ένοπλος αγώνας, η Αγγλία κάλεσε την Ελλάδα και την Τουρκία σε τριμερή διάσκεψη για να συζητήσουν το Κυπριακό. Η διάσκεψη απέτυχε, αλλά ήταν αξιοσημείωτο ότι η Τουρκία κλήθηκε ως ισότιμος συνομιλητής.
• Απευθείας Διαπραγματεύσεις (1956): Οι προσπάθειες για λύση συνεχίστηκαν με απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ του Άγγλου κυβερνήτη Χάρντινγκ και του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Οι συνομιλίες κατέληξαν σε αδιέξοδο, και οι Άγγλοι εξόρισαν τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και τρεις άλλους Κυπρίους στις Σεϋχέλλες.
• Βρετανικές Προτάσεις: Στη συνέχεια, οι Άγγλοι εισηγήθηκαν το Σύνταγμα Ράντκλιφ και το Σχέδιο Μακμίλλαν, τα οποία είχαν καθαρά διχοτομικό χαρακτήρα, δηλαδή πρότειναν τη διαίρεση του νησιού.
• Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου (1959): Ακολούθησαν ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου το 1959. Την τελική συμφωνία, με την οποία ιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία, προσυπέγραψαν οι εκπρόσωποι των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων.

Οι Ήρωες του Αγώνα 🌟

Ο αγώνας για την ελευθερία της Κύπρου είχε πολλούς ήρωες που θυσίασαν τη ζωή τους:

• Γρηγόρης Αυξεντίου και Κυριάκος Μάτσης: Αυτοί οι ήρωες προτίμησαν τον θάνατο παρά να παραδοθούν στους Άγγλους στρατιώτες. Ο Αυξεντίου απάντησε "Μολών λαβέ" (έλα να τα πάρεις) στο κάλεσμα να παραδοθεί, ενώ ο Μάτσης βροντοφώναξε "Αν θα βγω θα βγω πυροβολώντας".

  • Λόγια του Αυξεντίου: "Αρκετή υπηρεσία πρόσφερα διδάσκοντας πώς να κρατάνε το όπλο και να πολεμούν, πρέπει όμως να τελειώσω διδάσκοντάς τους και πώς να πεθαίνουν".
  • Λόγια του Μάτση: "Να γιατί δε νοιάζουμαι αν τη γη τη ζουν Τούρκοι για Έλληνες Εβραίοι για ... Εκείνο που 'χει αξία είναι να τη ζουν αυτοί που την ποτίζουν με τον ιδρώτα τους και να περιπατούν ελεύθεροι πάνω της, διαφεντευτές της, κυρίαρχοί της. Ν' αναπνέουν περήφανο τον αέρα της που να 'ναι αέρας δροσιάς, ομορφιάς, λεβεντοσύνης. Όχι πνίχτης (...)".

• Ευαγόρας Παλληκαρίδης: Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης, μαθητής ακόμα, καταδικάστηκε σε θάνατο και ήταν ο τελευταίος από τους αγωνιστές που ανέβηκαν ηρωικά στην αγχόνη.

  • Ποίημα του Ευαγόρα Παλληκαρίδη για την Ελευθερία:
    Θα πάρω μιαν ανηφοριά,
    Θα πάρω μονοπάτια,
    Να βρω τα σκαλοπάτια,
    που παν στη Λευτεριά.

    Θ' αφήσω αδέλφια, συγγενείς,
    Τη μάνα, τον πατέρα,
    Μεσ' τα λαγκάδια πέρα
    Και στις βουνοπλαγιές.

    Ψάχνοντας για τη Λευτερά
    Θάχω παρέα μόνη
    Κατάλευκο το χιόνι
    Βουνά και ρεματιές.

    Τώρα κι αν είναι χειμωνιά
    θαρθεί το καλοκαίρι
    Τη Λευτεριά θα φέρει
    Σε πόλεις και χωριά.