Η Κύπρος υπό Βρετανική Διοίκηση: Από την Παραχώρηση στον Αγώνα για Ελευθερία 🇨🇾🇬🇧
Η ιστορία της Κύπρου κατά την περίοδο της βρετανικής κυριαρχίας είναι γεμάτη αγώνες και προσπάθειες για αυτοδιάθεση και ένωση με την Ελλάδα. Ας δούμε τα σημαντικότερα γεγονότα:
Η Σταδιακή Μεταβίβαση της Εξουσίας στην Αγγλία (1878-1925) 📜
Το 1878, η Οθωμανική Αυτοκρατορία παραχώρησε την Κύπρο στην Αγγλία. Αυτό έγινε ως αντάλλαγμα για τη στρατιωτική υποστήριξη της Αγγλίας προς την Τουρκία σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης.
Αρχικά, η Κύπρος βρισκόταν σε ένα ιδιόμορφο καθεστώς.
Με την έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου το 1914, όταν η Τουρκία προσχώρησε στην αντίπαλη παράταξη, η Αγγλία προσάρτησε την Κύπρο.
Το 1923, με τη Συνθήκη της Λωζάνης, η Τουρκία παραιτήθηκε επίσημα από τα δικαιώματά της στην Κύπρο.
Τέλος, το 1925, οι Άγγλοι ανακήρυξαν το νησί Αποικία του Στέμματος.
Η Προσφορά της Κύπρου στην Ελλάδα (1915) 🤝
Το 1915, η Αγγλία προσέφερε την Κύπρο στην Ελλάδα. Ο όρος ήταν η Ελλάδα να εισέλθει στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ.
Ωστόσο, η τότε ελληνική κυβέρνηση επέλεξε την ουδετερότητα, και έτσι η Ένωση του νησιού δεν πραγματοποιήθηκε. Η προσφορά αποσύρθηκε το 1917, όταν η Ελλάδα τελικά μπήκε στον πόλεμο.
Τα Γεγονότα του 1931 - "Οκτωβριανά" 💥
Οι Κύπριοι ήταν απογοητευμένοι από την άρνηση της Αγγλίας να συζητήσει το αίτημα για την Ένωση και αντιμετώπιζαν δύσκολη οικονομική κατάσταση. Αυτό οδήγησε σε εξέγερση κατά της αποικιακής κυβέρνησης.
Η αφορμή ήταν η επιβολή νέας φορολογίας, παρά την απόρριψή της από το Νομοθετικό Συμβούλιο.
Οι Ελληνοκύπριοι βουλευτές, με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Κιτίου Νικόδημο Μυλωνά, παραιτήθηκαν και κάλεσαν σε ανυπακοή.
Στη Λευκωσία, διαδηλωτές λιθοβόλησαν και έκαψαν το Κυβερνείο. Η αστυνομία πυροβόλησε, σκοτώνοντας έναν και τραυματίζοντας έξι διαδηλωτές στις 21 Οκτωβρίου.
Σε άλλες πόλεις, σκοτώθηκαν άλλοι 14 και τραυματίστηκαν πολλοί.
Οι συνέπειες ήταν σκληρές: συλλήψεις, φυλακίσεις, απελάσεις και μεγάλα πρόστιμα για τις υλικές ζημιές.
Ένας μαθητής του Παγκυπρίου Γυμνασίου, μετά την πυρπόληση του Κυβερνείου, πήγε στον Έλληνα Πρόξενο και του πρόσφερε ένα κόκκινο τριαντάφυλλο που είχε κόψει από τον κήπο του Κυβερνείου, λέγοντας ότι το έκοψε λίγο πριν το πυρπολήσουν. Αυτό συμβόλιζε την ανάγκη για πράξη, όχι μόνο για λόγια.
Ο Μητροπολίτης Κερύνειας οδήγησε το πλήθος στην αυλή του διοικητηρίου και έδωσε εντολή να υψωθεί η ελληνική σημαία στον αγγλικό ιστό. Παρά τις προσπάθειες της αστυνομίας να εμποδίσει, η ελληνική σημαία υψώθηκε. Ένας τραυματίας, ο Παπαϊσαάκ, μεταφέρθηκε στη Μητρόπολη και αργότερα πέθανε στο νοσοκομείο.
Η Δικτατορία μετά τα Οκτωβριανά ⛓️
Μετά τα Οκτωβριανά, οι Άγγλοι επέβαλαν δικτατορία στην Κύπρο.
Η ανελεύθερη πολιτική εκδηλώθηκε έντονα στην εκπαίδευση:
- Απαγορεύτηκαν οι εθνικοί εορτασμοί.
- Απαγορεύτηκε η χρήση εθνικών συμβόλων, όπως ο Ελληνικός εθνικός ύμνος.
- Περιορίστηκε η διδασκαλία της Ελληνικής ιστορίας.
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, δήλωσε ότι η μόνη ενδεδειγμένη οδός για την Κύπρο ήταν η αποδοχή νέων ελευθεριών και η διεκδίκηση ευρύτερων μέσω νόμιμων μέσων. Τόνισε ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να υποστηρίξει την πραγματοποίηση των εθνικών πόθων των Ελλήνων κατοίκων της Κύπρου, καθώς έπρεπε να διατηρήσει φιλικές σχέσεις με τη Μεγάλη Βρετανία και την Ιταλία. Πίστευε ότι μόνο αν η Μεγάλη Βρετανία θεωρούσε την Κύπρο άχρηστη ή αν αρκούσε ένα μικρό τμήμα της, και εφόσον οι σχέσεις ήταν ομαλές, θα μπορούσαν να εισακουστούν οι εθνικές ευχές των Κυπρίων.
Το Δημοψήφισμα του 1950 🗳️
Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Κύπριοι ενέτειναν τις προσπάθειές τους για Ένωση, ελπίζοντας ότι οι Άγγλοι θα ήταν ευνοϊκοί, καθώς οι Έλληνες είχαν πολεμήσει στο πλευρό των Συμμάχων.
Ωστόσο, συνάντησαν την άρνηση των Άγγλων.
Τον Ιανουάριο του 1950, οι Ελληνοκύπριοι προχώρησαν σε δημοψήφισμα, ζητώντας την "Ένωση της Κύπρου μετά της μητρός Ελλάδος".
Η συντριπτική πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων (95,7%) και μερικοί Τουρκοκύπριοι υπέγραψαν υπέρ της Ένωσης.
Παρόλα αυτά, η Αγγλία αρνήθηκε να παραλάβει τους τόμους του δημοψηφίσματος. Η Ελλάδα δεν μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια, καθώς μόλις είχε τελειώσει ο καταστροφικός εμφύλιος πόλεμος.