Η Κύπρος υπό τη Βενετοκρατία (1489-1571 μ.Χ.) 🏰
Η περίοδος της Βενετοκρατίας στην Κύπρο διήρκεσε περίπου έναν αιώνα, από το 1489 έως το 1571 μ.Χ. Οι Βενετοί διαδέχτηκαν τους Φράγκους, μετατρέποντας το φραγκικό βασίλειο σε επαρχία της Βενετίας.
Γιατί ήταν σημαντική η Κύπρος για τους Βενετούς; 🤔
Η Κύπρος αποτελούσε μια ζωτικής σημασίας εμπορική και στρατιωτική βάση για τους Βενετούς. Τους επέτρεπε να ελέγχουν το εμπόριο στην Ανατολική Μεσόγειο, να διακινούν ελεύθερα τα πλοία τους και να εκμεταλλεύονται τους πόρους του νησιού.
Πώς ήταν η Διοίκηση; 🏛️
Την εκτελεστική εξουσία ασκούσε ένας τοποτηρητής μαζί με δύο συμβούλους. Ο καπιτάνος της Αμμοχώστου ήταν επίσης σημαντικός, αναλαμβάνοντας την αρχηγία του στρατού σε περιπτώσεις πολέμου. Όλοι αυτοί διορίζονταν από το Μεγάλο Συμβούλιο της Βενετίας, το οποίο είχε και τη νομοθετική εξουσία. Κύριο μέλημά τους ήταν η διασφάλιση των συμφερόντων της Βενετίας και η εκμετάλλευση των πόρων του νησιού. Η προϋπάρχουσα νομοθεσία, οι Ασσίζες, μεταφράστηκαν στα Ιταλικά.
Κοινωνία και Οικονομία 🧑🤝🧑💰
Η κοινωνία παρέμεινε χωρισμένη σε τάξεις, βασισμένη στο φεουδαρχικό σύστημα. Οι ευγενείς ήταν κυρίως Γάλλοι και Ιταλοί (Βενετοί). Οι περισσότεροι Κύπριοι εργάζονταν για τους φεουδάρχες τρεις μέρες την εβδομάδα και τους πλήρωναν το 4/10 της παραγωγής τους.
Οι Βενετοί εκμεταλλεύονταν τους πόρους της Κύπρου. Παρήγαγαν αλάτι, το οποίο ήταν πολύτιμο και δεν χρειαζόταν βράσιμο για να καθαρίσει. Επίσης, καλλιεργούσαν ζαχαροκάλαμο, από το οποίο έφτιαχναν ζάχαρη. Ακόμη, εξήγαγαν χαρούπια και ένα είδος μικρού πουλιού που το έκαναν ξυδάτο και το έστελναν ως δώρο.
Οχυρώσεις 🛡️
Η τουρκική απειλή ήταν συνεχής καθ' όλη τη διάρκεια της Βενετοκρατίας. Οι Τούρκοι καταλάμβαναν σταδιακά νησιά της Μεσογείου και περιοχές της Πελοποννήσου.
Προς το τέλος της περιόδου, οι Βενετοί ενίσχυσαν τις οχυρώσεις της Κύπρου:
- Αχρήστευσαν τα φρούρια της οροσειράς του Πενταδακτύλου.
- Ενίσχυσαν το φρούριο της Κερύνειας.
- Οχύρωσαν την Αμμόχωστο και τη Λευκωσία.
Τείχη Αμμοχώστου 🧱
Τα τείχη της Αμμοχώστου ενισχύθηκαν με προμαχώνες και περιβάλλονταν από τάφρο γεμάτη θαλάσσιο νερό. Στον πύργο του Οθέλλου, υπάρχει εντειχισμένη μια μαρμάρινη πλάκα με το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου, το έμβλημα των Βενετών.
Τείχη Λευκωσίας 🏙️
Οι Βενετοί κατεδάφισαν τα τείχη των Λουζινιανών και περιόρισαν την έκταση της πόλης για πιο αποτελεσματική άμυνα. Τα νέα τείχη της Λευκωσίας είχαν μικρότερη περίμετρο, ώστε να απέχουν από τα γύρω υψώματα, όπου μπορούσε να τοποθετηθεί το πυροβολικό του εχθρού. Η είσοδος στην πόλη γινόταν από τρεις πύλες:
- Την πύλη της Κερύνειας
- Την πύλη της Πάφου
- Την πύλη της Αμμοχώστου
Στους έντεκα προμαχώνες δόθηκαν τα ονόματα ευγενών που χρηματοδότησαν την ανέγερσή τους. Ο ποταμός Πεδιαίος, που διέσχιζε τη Λευκωσία στα χρόνια των Λουζινιανών, απέκτησε τεχνητή κοίτη από τους Βενετούς, οι οποίοι διοχέτευσαν τα νερά του έξω από την πόλη.
Ένας Αυστριακός περιηγητής, ο Baumgarten, ανέφερε το 1508 ότι οι κάτοικοι της Κύπρου ήταν σκλάβοι των Βενετών. Αναγκάζονταν να πληρώνουν στο κράτος το ένα τρίτο της παραγωγής τους και να εργάζονται δύο μέρες την εβδομάδα για το κράτος. Επιπλέον, υπήρχαν φόροι και χρέη που τους επιβάλλονταν, οδηγώντας σε εκμετάλλευση και δυσκολία επιβίωσης.
Χρονολόγιο ⏳
| Περίοδος | Έναρξη | Λήξη |
|---|---|---|
| Βενετοκρατία | 1489 | 1571 |
| Τουρκοκρατία | 1571 | 1878 |
| Αγγλοκρατία | 1878 | 1960 |
| Κυπριακή Δημοκρατία | 1960 | - |