Η Κύπρος στην Ελληνιστική Εποχή 🏛️
Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου το 323 π.Χ., ξεκίνησε μια περίοδος έντονων ανταγωνισμών και πολέμων ανάμεσα στους φιλόδοξους στρατηγούς του, γνωστούς ως Διαδόχους, οι οποίοι ήθελαν να γίνουν κύριοι της τεράστιας αυτοκρατορίας που άφησε. ⚔️
Η Κύπρος, λόγω της στρατηγικής της θέσης και του πλούτου της σε χαλκό και ξυλεία (που ήταν απαραίτητα για την κατασκευή πλοίων), έγινε γρήγορα αντικείμενο αυτών των ανταγωνισμών. Οι δύο κύριοι διεκδικητές ήταν ο Πτολεμαίος ο Λάγου, σατράπης της Αιγύπτου, και ο Αντίγονος, σατράπης της Μεγάλης Φρυγίας.
Οι Κύπριοι βασιλείς βρέθηκαν διχασμένοι, με κάποιους να υποστηρίζουν τον Πτολεμαίο και άλλους τον Αντίγονο. Ο Πτολεμαίος έστειλε στρατό και στόλο στην Κύπρο, υπό την ηγεσία του αδελφού του, Μενέλαου, για να καταλάβει τις πόλεις που δεν ήταν με το μέρος του. Οι δυνάμεις του κατόρθωσαν να κυριεύσουν την Κερύνεια (η οποία αναφέρεται για πρώτη φορά στην ιστορία του νησιού), τη Λάπηθο και να πολιορκήσουν το Κίτιο. 🚢
Ο Πτολεμαίος κατέστρεψε το Κίτιο και τον μεγάλο φοινικικό ναό του Ηρακλή - Μελκάρτ, σκοτώνοντας τον βασιλιά της πόλης, Πουμιάθωνα. Έτσι, έθεσε τέλος στην εξουσία των Φοινίκων στο Κίτιο και γενικότερα στην Κύπρο. Κατέστρεψε επίσης ολοκληρωτικά το Μάριο, μεταφέροντας τους κατοίκους του στην Πάφο. 💔
Η επιχείρηση του Πτολεμαίου είχε ως αποτέλεσμα την υπαγωγή ολόκληρης της Κύπρου στην εξουσία του το 312 π.Χ. Οι τιμωρημένες πόλεις και τα έσοδα των βασιλιάδων τους προσφέρθηκαν στον βασιλιά της Σαλαμίνας, Νικοκρέοντα, ο οποίος είχε συμμετάσχει στις επιχειρήσεις του Πτολεμαίου. Ο Νικοκρέων ορίστηκε στρατηγός, δηλαδή γενικός κυβερνήτης του νησιού. Ωστόσο, ο Νικοκρέων ήταν δυσαρεστημένος, καθώς ο Μενέλαος εγκαταστάθηκε στην Κύπρο με σημαντικές δυνάμεις, διατηρώντας τον τίτλο του στρατηγού.
Ο Νικοκρέων κατηγορήθηκε ότι βρισκόταν σε μυστικές διαπραγματεύσεις με τον Αντίγονο, με σκοπό να πετύχει την ανεξαρτησία του από τον Πτολεμαίο. Ο Πτολεμαίος έστειλε στρατό εναντίον του με διαταγή να τον σκοτώσουν. Ο Νικοκρέων πολιορκήθηκε στο παλάτι του και διατάχτηκε να αυτοκτονήσει, κάτι που αναγκάστηκε να κάνει, αφού μάταια ζήτησε να του δοθεί το δικαίωμα να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Μαζί του αυτοκτόνησαν και οι αδελφοί του. Η σύζυγός του, Αξιοθέα, μόλις έμαθε τον θάνατο του άνδρα της, σκότωσε τις κόρες της και τις ακολούθησε στον τάφο, μαζί με τις γυναίκες των αδελφών του Νικοκρέοντα. 😢
Με τον θάνατο του Νικοκρέοντα, έσβησε ο οίκος του Ευαγόρα και ολόκληρη η Κύπρος περιήλθε υπό την άμεση κυριαρχία του Πτολεμαίου (311/310 π.Χ.). Έτσι, ο θεσμός της βασιλείας, που διατηρήθηκε για εκατοντάδες χρόνια στην Κύπρο, καταργήθηκε οριστικά.
Παρά την επικράτηση του Πτολεμαίου στην Κύπρο, ο Αντίγονος συνέχιζε να διεκδικεί το νησί. Το 306 π.Χ., έστειλε τον γιο του, Δημήτριο, για να καταλάβει την Κύπρο και να τη χρησιμοποιήσει ως βάση για τις επιχειρήσεις του στη Δυτική Ασία. Ο Δημήτριος αποβιβάστηκε στην Καρπασία και προχώρησε προς τη Σαλαμίνα, όπου νίκησε τον Μενέλαο σε μάχη. Κατά την πολιορκία της Σαλαμίνας, ο Δημήτριος χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τελειοποιημένες πολιορκητικές μηχανές, γεγονός που του χάρισε την προσωνυμία Πολιορκητής. Τελικά, ο Δημήτριος νίκησε τον στόλο του αντιπάλου του έξω από το λιμάνι της Σαλαμίνας και έγινε κύριος του νησιού ως το 294 π.Χ.
Το 294 π.Χ., η Κύπρος ανακαταλήφθηκε από τον Πτολεμαίο, σηματοδοτώντας την έναρξη της συνεχούς Πτολεμαιοκρατίας. 👑
Οι Πτολεμαίοι κυβέρνησαν την Κύπρο απολυταρχικά. Ο ανώτατος άρχοντας του νησιού ήταν ο στρατηγός, ο οποίος συγκέντρωνε στα χέρια του όχι μόνο τη στρατιωτική αλλά και την πολιτική εξουσία. Αργότερα, απέκτησε και τον τίτλο του αρχιερέα. Μετά την υποταγή της Ελλάδας στους Ρωμαίους (146 π.Χ.), η ναυτική σημασία της Κύπρου αυξήθηκε, και ο στρατηγός απέκτησε και τον τίτλο του ναυάρχου. Σε κρίσιμες περιόδους, ο στρατηγός μπορούσε να λάβει τον τίτλο του στρατηγού αυτοκράτορα, με απεριόριστη εξουσία. Λόγω της στρατιωτικής και οικονομικής σημασίας της Κύπρου, οι Πτολεμαίοι εμπιστεύονταν το αξίωμα του στρατηγού μόνο σε συγγενείς ή φίλους τους.
Κάποιο είδος περιορισμένης αυτοδιοίκησης στις πόλεις του νησιού μαρτυρείται από την ύπαρξη βουλής και δήμου.
Η Ελληνιστική εποχή στην Κύπρο διήρκεσε από το 312 π.Χ. έως το 58 π.Χ., ακολουθώντας την Κυπρο-Κλασική περίοδο (475 π.Χ. - 312 π.Χ.) και προηγούμενη τη Ρωμαϊκή περίοδο (58 π.Χ. - 330 μ.Χ.). ⏳