Σύνδεση Προτάσεων ή Όρων Πρότασης 🔗

Στην πρόταση «ἐπιλαθέσθαι χρὴ πάντων τῶν τοιούτων καὶ πολλάκις μὲν εὐλογεῖν καὶ κοσμεῖν τοῖς μεγίστοις ἐπαίνοις τοὺς ἐχθρούς», ο σύνδεσμος «καὶ» συνδέει σε δύο περιπτώσεις όμοιους όρους.

Οι προτάσεις (ή οι όροι των προτάσεων) μπορούν να συνδέονται με τρεις τρόπους.

Α. Παρατακτική ή κατά παράταξη σύνδεση

Όπως και στη νέα ελληνική, πρόκειται για τη σύνδεση που γίνεται με τους συμπλεκτικούς, αντιθετικούς και διαζευκτικούς συνδέσμους (αλλά και με παρατακτικούς αιτιολογικούς και συμπερασματικούς). Οι σύνδεσμοι αυτοί συνδέουν όμοιες προτάσεις (κύριες ή δευτερεύουσες), όμοιους όρους ή όμοιους προσδιορισμούς.

Παραδείγματα:

• Μανθάνετε καὶ λέγετε.
• Εἶτα ἀπέπλευσεν εἰς Αἴγυπτον καὶ εἰς Κύπρον.

Β. Υποτακτική ή καθ' υπόταξη σύνδεση

Όπως και στη νέα ελληνική, πρόκειται για τη σύνδεση που γίνεται με τους υποτακτικούς συνδέσμους (π.χ. ειδικούς, χρονικούς, αιτιολογικούς), καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και ερωτηματικές αντωνυμίες και με τα αντίστοιχα επιρρήματα.

Παραδείγματα:

• Λέγω ταῦτα, ἵνα ὑμεῖς ἀκούητε.
• Ὅταν τὸ τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνῃ τις, ἐπιλαθέσθαι χρὴ πάντων τῶν τοιούτων.

Με υποτακτικούς συνδέσμους εισάγονται στον λόγο οι δευτερεύουσες προτάσεις· η σύνδεση ονομάζεται «καθ' υπόταξη», γιατί η δευτερεύουσα πρόταση δεν μπορεί να σταθεί μόνη της στον λόγο, αλλά υποτάσσεται σε μια άλλη πρόταση.

Γ. Ασύνδετο σχήμα

Σύμφωνα με το σχήμα αυτό, οι προτάσεις (ή οι όροι) που συνδέονται μεταξύ τους απλώς παρατίθενται χωρίς συνδετικό μέσο, παρά μόνο με κόμμα. Έτσι επιτυγχάνεται ζωντανό, παραστατικό ύφος.

Παράδειγμα:

• Συμβαλόντες τὰς ἀσπίδας ἐωθοῦντο (= σπρώχνονταν), ἐμάχοντο, ἀπέκτεινον, ἀπέθνησκον.