ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα τον Σωκράτη». Σου το εξηγεί αμέσως.
Β2. Ετυμολογικά: Παραγωγή επιθέτων από επιρρήματα 📝
Από το πότε/πού στο πώς
Πολλά ελληνικά επίθετα δεν φτιάχνονται από ουσιαστικά ή ρήματα, αλλά από επιρρήματα — δηλαδή λέξεις που δηλώνουν τόπο, χρόνο ή τρόπο. Η ίδια διαδικασία γίνεται και σήμερα: από το επίρρημα «χτες» φτιάχνουμε το επίθετο «χθεσινός», από το «πρωί» το «πρωινός».
Στην αρχαία ελληνική υπήρχαν συγκεκριμένες καταλήξεις που «μετέτρεπαν» ένα επίρρημα σε επίθετο:
Οι καταλήξεις
| Κατάληξη | Παράδειγμα | Από το επίρρημα |
|---|---|---|
| -ιος | πρόσθιος (= μπροστινός) | πρόσθεν |
| -ιμος | ὄψιμος (= καθυστερημένος) | ὀψέ |
| -(ι)νός | περυσινός | πέρυσι |
| -αῖος | χυδαῖος (= χοντροκομμένος) | χύδην |
| -ικός | καθολικός (= γενικός) | καθόλου |
Το ήξερες;
Η κατάληξη -ικός είναι από τις πιο παραγωγικές στη γλώσσα μας μέχρι σήμερα: μαθηματικός, ιστορικός, αθλητικός, ηλεκτρικός — όλα αυτά τα σύγχρονα επίθετα φτιάχτηκαν με τον ίδιο μηχανισμό που έφτιαξε το αρχαίο «καθολικός».
Προσοχή στη σημασία!
Η λέξη περυσινός δεν σημαίνει «πέρσι» (αυτό είναι επίρρημα), αλλά «αυτός που ανήκει στο περσινό έτος» — π.χ. «το περυσινό βιβλίο» (το βιβλίο του περασμένου χρόνου).