Γραμματική: Γ' Κλίση & Μέση Φωνή 📜
1. Γ΄ κλίση ουσιαστικών
α. Ακατάληκτα διπλόθεμα οδοντικόληκτα σε -ων (γεν. -οντος)
| ενικός αριθμός | πληθυντικός αριθμός | |
|---|---|---|
| ονομ. | ὁ γέρων | οἱ γέροντες |
| γεν. | τοῦ γέροντος | τῶν γερόντων |
| δοτ. | τῷ γέροντι | τοῖς γέρουσι (<γέροντ-σι) |
| αιτ. | τὸν γέροντα | τοὺς γέροντας |
| κλητ. | (ὦ) γέρον | (ὦ) γέροντες |
- Η κλητική ενικού σχηματίζεται χωρίς κατάληξη από το ασθενές (βραχύ) θέμα. Το -τ- αποβάλλεται, επειδή στην Αρχαία Ελληνική ληκτικά σύμφωνα είναι μόνο τα -ν, -ρ, -ς.
- Σύμφωνα με τα ουσιαστικά αυτά κλίνεται το αρσενικό γένος των μετοχών ενεστώτα του ρ. εἰμί (ὤν, οὖσα, ὄν) και των βαρύτονων ρημάτων ενεργητικής φωνής (λύων, λύουσα, λῦον), καθώς και το αρσενικό γένος της μετοχής μέλλοντα των βαρύτονων ρημάτων ενεργητικής φωνής (λύσων, λύσουσα, λῦσον). Όμως οι μετοχές σχηματίζουν την κλητική ενικού όμοια με την ονομαστική (ὤν, λύων, λύσων).
β. Καταληκτικά μονόθεμα οδοντικόληκτα σε -ας (γεν. -αντος)
| ενικός αριθμός | πληθυντικός αριθμός | |
|---|---|---|
| ονομ. | ὁ γίγας / ὁ ἀνδριάς | οἱ γίγαντες / οἱ ἀνδριάντες |
| γεν. | τοῦ γίγαντος / τοῦ ἀνδριάντος | τῶν γιγάντων / τῶν ἀνδριάντων |
| δοτ. | τῷ γίγαντι / τῷ ἀνδριάντι | τοῖς γίγασι (<γίγαντ-σι) / τοῖς ἀνδριᾶσι (<ἀνδριάντ-σι) |
| αιτ. | τὸν γίγαντα / τὸν ἀνδριάντα | τοὺς γίγαντας / τοὺς ἀνδριάντας |
| κλητ. | (ὦ) γίγαν / (ὦ) ἀνδριάς | (ὦ) γίγαντες / (ὦ) ἀνδριάντες |
- Η κλητική ενικού στα βαρύτονα ουσιαστικά αυτής της κατηγορίας είναι ακατάληκτη (γίγαν). Το -τ- αποβάλλεται, επειδή στην Αρχαία Ελληνική ληκτικά σύμφωνα είναι μόνο τα -ν, -ρ, -ς.
- Η κλητική ενικού στα οξύτονα ουσιαστικά αυτής της τάξης είναι όμοια με την ονομαστική (ἀνδριάς).
- Σύμφωνα με τα ουσιαστικά αυτά κλίνεται το αρσενικό γένος της μετοχής αορίστου των βαρύτονων ρημάτων ενεργητικής φωνής (λύσας, λύσασα, λῦσαν). Όμως η μετοχή σχηματίζει την κλητική ενικού όμοια με την ονομαστική (λύσας).
2. Οριστική ενεστώτα και μέλλοντα μέσης φωνής βαρύτονων ρημάτων 🗣️
Στη μέση φωνή το α' ενικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα (όπως και στη ν.ε.) και του μέλλοντα λήγουν σε -μαι. Οι καταλήξεις της οριστικής ενεστώτα της μ.φ. στην α.ε. είναι περίπου οι ίδιες με τη ν.ε. (εκτός από το β' ενικό πρόσωπο).
Ο μέλλοντας έχει τις ίδιες καταλήξεις με τον ενεστώτα, μόνο που προστίθεται, όπως και στην ενεργητική φωνή (βλ. Ενότητα 5), ο χρονικός χαρακτήρας -σ- πριν από τις καταλήξεις.
| οριστική ενεστώτα | οριστική μέλλοντα |
|---|---|
| βουλεύ-ομαι | βουλεύ-σ-ομαι |
| βουλεύ-ῃ (ή -ει) | βουλεύ-σ-ῃ (ή -ει) |
| βουλεύ-εται | βουλεύ-σ-εται |
| βουλευ-όμεθα | βουλευ-σ-όμεθα |
| βουλεύ-εσθε | βουλεύ-σ-εσθε |
| βουλεύ-ονται | βουλεύ-σ-ονται |
- Η μέση φωνή του ενεστώτα και του μέλλοντα στην α.ε. δηλώνουν τόσο τη μέση όσο και την παθητική διάθεση. Στην α.ε. η μέση διάθεση δε δηλώνει απλώς ότι το υποκείμενο ενεργεί και ότι η ενέργεια γυρίζει στον εαυτό του (όπως στη ν.ε., π.χ. ντύνομαι), αλλά και ότι το υποκείμενο ενεργεί με αυξημένη προσωπική συμμετοχή ή ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ενέργειά του αυτή. Έτσι, πολλές φορές τύποι μέσης φωνής ενεστώτα και μέλλοντα αποδίδονται στη ν.ε. ενεργητικά:
Οἱ Ἀθηναῖοι λύονται τὰς σπονδάς (= οι Αθηναίοι παραβιάζουν τη συνθήκη) καὶ προαιροῦνται μᾶλλον οὕτω κερδαίνειν (= προτιμούν περισσότερο έτσι να κερδίζουν).
Ὁ παῖς λούεται. - Για τα αφωνόληκτα ρήματα ισχύουν όσα γνωρίζετε σχετικά με τον σχηματισμό της οριστικής του μέλλοντα της ενεργητικής φωνής.
| ουρανικόληκτα | χειλικόληκτα | οδοντικόληκτα |
|---|---|---|
| πράξομαι (ρ. πράττομαι) | γράψομαι (ρ. γράφομαι) | πείσομαι (ρ. πείθομαι) |
3. Οριστική μέλλοντα ρήματος εἰμί 🙋
Ο μέλλοντας του ρ. εἰμί στην οριστική είναι ἔσομαι και παρουσιάζει τις ίδιες καταλήξεις με τον ενεστώτα και τον μέλλοντα μ.φ. των βαρύτονων ρημάτων.
| Πρόσωπο | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| α΄ | ἔσομαι | ἐσόμεθα |
| β΄ | ἔσῃ (ή ἔσει) | ἔσεσθε |
| γ΄ | ἔσται | ἔσονται |
Τρόπου καλοκαγαθίαν ὅρκου πιστοτέραν ἔχε
Στοβαῖος, Ἀνθολόγιον 3.37.30
Τον χρηστό χαρακτήρα να εμπιστεύεσαι πιο πολύ και από τον όρκο.