ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα τον Σωκράτη». Σου το εξηγεί αμέσως.
Γ1. Γραμματική 🧐
Απαρέμφατα και μετοχές ενεργητικής φωνής βαρύτονων ρημάτων
Εκτός από τις εγκλίσεις, το ρήμα σχηματίζει δύο ονοματικούς τύπους, το απαρέμφατο και τη μετοχή.
α. Το απαρέμφατο
Το απαρέμφατο λέγεται έτσι, γιατί η κατάληξη του δε δηλώνει συγκεκριμένο πρόσωπο του λόγου (στερητικό ἀ- + παρεμφαίνω). Είναι άκλιτος ρηματικός τύπος που, όταν είναι έναρθρο, ισοδυναμεί με αφηρημένο ουσιαστικό (βλ. παρακάτω στη Σύνταξη).
- Καταλήξεις απαρεμφάτων βαρύτονων ρημάτων στην ενεργητική φωνή ✍️
| ενεστώτας | μέλλοντας | αόριστος | παρακείμενος | |
|---|---|---|---|---|
| φωνηεντόληκτα | -ειν τοξεύειν | -σειν τοξεύσειν | -σαι τοξεῦσαι | -κέναι τετοξευκέναι |
| ουρανικόληκτα | -ειν πράττειν | -ξειν πράξειν | -ξαι πρᾶξαι | -χέναι πεπραχέναι |
| χειλικόληκτα | -ειν γράφειν | -ψειν γράψειν | -ψαι γράψαι | -φέναι γεγραφέναι |
| οδοντικόληκτα | -ειν πείθειν | -σειν πείσειν | -σαι πεῖσαι | -κέναι πεπεικέναι |
💡 Παρατηρήσεις
- Το απαρέμφατο του αορίστου δεν παίρνει αύξηση (όπως και οι εγκλίσεις του ίδιου χρόνου πλην της οριστικής).
- Το απαρέμφατο του παρακειμένου διατηρεί τον αναδιπλασιασμό, π.χ. βε-βουλευκέναι, τε-θαυμακέναι, ἐ-σκευακέναι.
- Το απαρέμφατο ενεστώτα του ρ. εἰμί είναι: εἶναι.
β. Η μετοχή
Η μετοχή είναι ρηματικό επίθετο που παρουσιάζει τρία γένη και αντίστοιχα τρεις καταλήξεις (τριγενές και τρικατάληκτο).
- Καταλήξεις μετοχών βαρύτονων ρημάτων στην ενεργητική φωνή.
| ενεστώτας | μέλλοντας | αόριστος | παρακείμενος | |
|---|---|---|---|---|
| φωνηεντόληκτα | -ων, -ουσα, -ον ὁ τοξεύ-ων, ἡ τοξεύ-ουσα τὸ τοξεῦ-ον | -σων, -σουσα, -σον ὁ τοξεύ-σων ἡ τοξεύ-σουσα τὸ τοξεῦ-σον | -σας, -σασα, -σαν ὁ τοξεύ-σας ἡ τοξεύ-σασα τὸ τοξεῦ-σαν | -κώς, -κυῖα, -κός ὁ τετοξευ-κώς ἡ τετοξευ-κυῖα τὸ τετοξευ-κός |
| ουρανικόληκτα | -ων, -ουσα, -ον ὁ πράττων ἡ πράττουσα τὸ πρᾶττον | -ξων, -ξουσα, -ξον ὁ πράξων ἡ πράξουσα τὸ πρᾶξον | -ξας, -ξασα, -ξαν ὁ πράξας ἡ πράξασα τὸ πρᾶξαν | -χώς, -χυῖα, -χός ὁ πεπραχώς ἡ πεπραχυῖα τὸ πεπραχός |
| χειλικόληκτα | -ων, -ουσα, -ον ὁ γράφων ἡ γράφουσα τὸ γράφον | -ψων, -ψουσα, -ψον ὁ γράψων ἡ γράψουσα τὸ γράψον | -ψας, -ψασα, -ψαν ὁ γράψας ἡ γράψασα τὸ γράψαν | -φώς, -φυῖα, -φός ὁ γεγραφώς ἡ γεγραφυῖα τὸ γεγραφός |
| οδοντικόληκτα | -ων, -ουσα, -ον ὁ πείθων ἡ πείθουσα τὸ πεῖθον | -σων, -σουσα, -σον ὁ πείσων ἡ πείσουσα τὸ πεῖσον | -σας, -σασα, -σαν ὁ πείσας ἡ πείσασα τὸ πεῖσαν | -κώς, -κυῖα, -κός ὁ πεπεικώς ἡ πεπεικυῖα τὸ πεπεικός |
💡 Παρατηρήσεις
- Η μετοχή του αορίστου δεν παίρνει αύξηση.
- Η μετοχή του παρακειμένου διατηρεί τον αναδιπλασιασμό, π.χ. ὁ ἐσκευακώς, ἡ ἐσκευακυῖα, τὸ ἐσκευακός.
- Η μετοχή ενεστώτα του ρ. εἰμὶ είναι: ὤν, οὖσα, ὄν.
- Το αρσενικό και ουδέτερο γένος των μετοχών όλων των χρόνων της ενεργητικής φωνής κλίνονται σύμφωνα με τη γ΄ κλίση, ενώ το θηλυκό σύμφωνα με τα θηλυκά σε -α της α΄ κλίσης.