1. Σύνταξη
ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα τον Σωκράτη». Σου το εξηγεί αμέσως.

Τα είδη των προτάσεων ως προς τους όρους τους 🔤

Απλές

Έχουν μόνο τους βασικούς όρους.

  • Τίς δ᾽ οὐκ ἂν ἀθυμήσειεν; (υποκείμενο και ρήμα)
  • Σὺ Ἕλλην εἶ. (Υποκείμενο, ρήμα και κατηγορούμενο)
  • Συνέμειξαν (= συγκρούστηκαν) οἱ Μακεδόνες τοῖς Πέρσαις. (Υποκείμενο, ρήμα και αντικείμενο)
  • Οὐ τοῦτο ἐρωτῶ σε. (Υποκείμενο, ρήμα και δύο διαφορετικά αντικείμενα)
  • Ἀθηναῖοι στρατηγὸν εἵλοντο (= εξέλεξαν) Περικλέα. (Υποκείμενο, ρήμα, αντικείμενο και κατηγορούμενο)

Σύνθετες

Έχουν περισσότερα από ένα υποκείμενα, αντικείμενα ή κατηγορούμενα, που συνδέονται μεταξύ τους με σύνδεσμο ή χωρίζονται με κόμμα.

  • Κάστωρ καὶ Πολυδεύκης ἀθάνατοι ἐγένοντο. (Δύο υποκείμενα)
  • Σοφὸς καὶ θεῖος ὁ ἀνήρ ἐστι. (Δύο κατηγορούμενα)
  • Λακεδαιμόνιοι τά τε μακρὰ τείχη καὶ τὸν Πειραιᾶ κατέλαβον. (Δύο αντικείμενα)

Ελλειπτικές

Παραλείπεται κάποιος ή κάποιοι βασικοί όροι τους, επειδή εννοούνται εύκολα.

  • Πολὺ δ᾽ ἂν ἔτι πλείω χάριν ἔχοι. (Παραλείπεται το υποκείμενο Εὐαγόρας)
  • Τούτων δ᾽ αἴτιος ὁ φθόνος. (Παραλείπεται το ρ. ἐστί)

Επαυξημένες

Εκτός από τους κύριους όρους έχουν και προσδιορισμούς, δηλαδή όρους που διευκρινίζουν και συμπληρώνουν τους κύριους όρους τους.

  • Εἴ τις δυνηθείη περὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν κινδύνων αὐτοῦ ἀξίως εἰπεῖν.
  • Οὕτω γάρ τινες δυσκόλως πεφύκασιν.
Το ήξερες;

Μια πρόταση μπορεί να ανήκει σε περισσότερες από μία κατηγορίες ταυτόχρονα! Για παράδειγμα, μια πρόταση μπορεί να είναι και σύνθετη (δύο υποκείμενα) και επαυξημένη (έχει και προσδιορισμούς). Ο χαρακτηρισμός εξαρτάται πάντα από το τι ακριβώς περιέχει η συγκεκριμένη πρόταση.

Ένα παράδειγμα για το τέλος

Διὰ τὴν τῶν χρημάτων κτῆσιν πάντες οἱ πόλεμοι γίγνονται.

Πλάτων, Φαίδων 66c

«Όλοι οι πόλεμοι γίνονται για την απόκτηση αγαθών.» Αυτή η πρόταση είναι επαυξημένη, αφού το υποκείμενο «πάντες οἱ πόλεμοι» και το ρήμα «γίγνονται» συνοδεύονται από τον εμπρόθετο προσδιορισμό αιτίας «Διὰ τὴν τῶν χρημάτων κτῆσιν».