Λεξιλογικός Πίνακας: κτάομαι, κτῶμαι 📚
Τι σημαίνει το ρήμα κτάομαι
Το αρχαίο ρήμα κτάομαι, κτῶμαι σημαίνει αποκτώ. Το θέμα του (το «κομμάτι» της λέξης που δεν αλλάζει) είναι κτα-, κτη-, κτε-.
Στο κείμενο της Ενότητας συναντήσαμε τους τύπους: κτημάτων, κτήσεως, κτῶνται, κτήσωνται, κτῆμα και κτήματος. Όλες αυτές οι λέξεις έχουν κοινή ρίζα και κοινό νόημα: κάτι που αποκτούμε ή κατέχουμε.
Η ρίζα αυτή είναι πολύ ζωντανή στη γλώσσα μας σήμερα -θα τη βρεις σε δεκάδες λέξεις που χρησιμοποιείς καθημερινά, όπως κτήμα, κτηματομεσίτης, αποκτώ!
Όταν οι γονείς σου λένε ότι θέλουν να αποκτήσουν ένα σπίτι, ή όταν βλέπεις πινακίδα «κτηματομεσιτικό γραφείο», χρησιμοποιείς λέξεις που κρατούν ζωντανή, εδώ και πάνω από 2.500 χρόνια, την ίδια αρχαία ρίζα: κτα-/κτη-!
Λέξεις της αρχαίας ελληνικής
| Αρχαία λέξη | Σημασία | Σύγχρονη ελληνική |
|---|---|---|
| ὁ κτήτωρ | ο κάτοχος | κτητορικός |
| ἡ κτῆσις | η απόκτηση | κτήση, κτητικός |
| τὸ κτῆνος | (α.ε.) περιουσία από ζώα· (ν.ε.) ζώο | κτηνώδης, κτηνοτρόφος |
| ἐπικτῶμαι | αποκτώ κάτι επιπλέον | επίκτηση |
| ἄκτητος | αυτός που δεν μπορεί να αποκτηθεί | άκτητος |
| ἐπίκτητος | αυτός που έχει αποκτηθεί | επίκτητος |
| ἀκτήμων | αυτός που δεν έχει περιουσία | ακτημοσύνη |
Η λέξη ἀπόκτησις στα αρχαία σήμαινε το αντίθετο απ' ό,τι σημαίνει σήμερα: δήλωνε την απώλεια μιας περιουσίας! Στα νέα ελληνικά όμως, «απόκτηση» σημαίνει το να αποκτάς κάτι. Πρόσεξε αυτή τη διαφορά όταν συναντάς αρχαία κείμενα!
Λέξεις που χρησιμοποιείς σήμερα
Η ίδια ρίζα κτα-/κτη- ζει σήμερα σε πολλές λέξεις της καθημερινής μας γλώσσας:
| Σύγχρονη λέξη | Τι σημαίνει |
|---|---|
| αποκτώ | παίρνω κάτι δικό μου |
| απόκτημα | κάτι που έχω αποκτήσει |
| κτηματαγορά | η αγορά ακινήτων |
| κτηματολόγιο | ο επίσημος κατάλογος ιδιοκτησιών γης |
| κτηματομεσίτης | αυτός που βοηθά στην αγοραπωλησία ακινήτων |
| κοινοκτημοσύνη | η κοινή ιδιοκτησία |
| κτηνοτρόφος | αυτός που εκτρέφει ζώα |
Ασκήσεις
- Να γράψετε τι δηλώνουν τα παράγωγα ουσιαστικά ἡ κτῆσις, ὁ κτήτωρ, τὸ κτῆμα σε σχέση με όσα διδαχτήκατε σε προηγούμενες Ενότητες (πρόσωπο που ενεργεί, κατάσταση κτλ.).
- Να εξηγήσετε σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται οι φράσεις:
- α. υπερασπίζομαι τα κεκτημένα μου
- β. λόγω κεκτημένης ταχύτητας
- γ. κτήμα ες αεί
- Να συμπληρώσετε τα κενά με την κατάλληλη λέξη από αυτές που σας δίνονται στο πλαίσιο (απόκτημα, κτητικός, κτηματολόγιο, αποκτώ), αφού τις προσαρμόσετε στην κατάλληλη πτώση και -στην περίπτωση των επιθέτων- στο κατάλληλο γένος:
- α. Οι αντωνυμίες που φανερώνουν τον κτήτορα ονομάζονται ______________ αντωνυμίες.
- β. Τονίστηκε η επιτακτική ανάγκη σύνταξης εθνικού ________________.
- γ. Θεωρούσε σπουδαιότερο ________________ του το υπερπολυτελές αυτοκίνητό του.
- δ. Μετά από πολλά χρόνια σκληρής προσπάθειας ________________ τις απαραίτητες γνώσεις, ώστε να αντιμετωπίζει τα προβλήματα αποτελεσματικά.