ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα τον Σωκράτη». Σου το εξηγεί αμέσως.
Β1. Λεξιλογικός Πίνακας: ὁ πατήρ 👨👩👧
Στο κείμενο της Ενότητας συναντήσατε τη λέξη τοῦ πατρός, δηλαδή τη γενική πτώση της αρχαίας λέξης ὁ πατήρ (= ο πατέρας). Από αυτή τη μία λέξη γεννήθηκαν δεκάδες άλλες λέξεις, αρχαίες και νέες, που τις χρησιμοποιούμε ακόμα και σήμερα.
Απλές λέξεις (χωρίς πρόθεμα)
| Αρχαία λέξη | Τι σημαίνει | Σύγχρονες λέξεις |
|---|---|---|
| ἡ πάτρα | η πατρίδα | πατρίς (-ίδα), πατριώτης, πατριωτικός, πατριωτισμός, πατριωτικά, το πατριωτάκι |
| πάτριος | προγονικός, παραδοσιακός | πατρικός, πατερικός |
| ἡ πατριά | η καταγωγή, η οικογένεια | πατρότητα |
| πατρῷος | αυτός που ανήκει στον πατέρα | — |
| πατρόθεν | από τον πατέρα | — |
| ὁ πατρυιός | ο δεύτερος σύζυγος της μητέρας | πατριός |
Σύνθετες λέξεις (με πρόθεμα ή δεύτερο συνθετικό)
| Αρχαία λέξη | Τι σημαίνει | Σύγχρονες λέξεις |
|---|---|---|
| ὁ ὁμοπάτωρ | αυτός που έχει τον ίδιο πατέρα | ομοπάτριος |
| ὁ φιλοπάτωρ | αυτός που αγαπάει τον πατέρα του | φιλόπατρις, φιλοπατρία |
| ὁ/ἡ πατρομήτωρ | ο παππούς / η γιαγιά | — |
| ὁ πατραλοίας | αυτός που σκότωσε τον πατέρα του | πατροφόνος, πατροκτόνος |
| πατρωνύμιος | αυτός που έχει το όνομα του πατέρα του | πατρωνυμικό, πατρώνυμο |
| ὁ πατριάρχης | ο αρχηγός της οικογένειας / εκκλησιαστικός τίτλος | Πατριαρχείο |
| ὁ/ἡ ἀπάτωρ | αυτός που δεν έχει γνωστό πατέρα | άπατρις |
| ὁ προπάτωρ | ο μακρινός πρόγονος | — |
| ἡ Κλεοπάτρα | κύριο όνομα (= αυτή που έχει ένδοξο πατέρα) | — |
| — | — | πατροπαράδοτος, πατρογονικός, πατρολογία, πατριδογνωσία, πατριδολατρία |
Το ήξερες;
Το όνομα Κλεοπάτρα δεν είναι τυχαίο! Προέρχεται από το κλέος (= δόξα) και το πατήρ, και σημαίνει «αυτή που κατάγεται από ένδοξο πατέρα». Έτσι έλεγαν αρχαίες πριγκίπισσες, με πιο γνωστή τη βασίλισσα της Αιγύπτου Κλεοπάτρα.
Προσοχή στη σημασία!
Η λέξη πατριά στα αρχαία σήμαινε «η καταγωγή, η οικογένεια», όχι «η πατρίδα». Μην τη μπερδεύεις με την πάτρα, που σημαίνει ακριβώς αυτό, την πατρίδα!