ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα τον Σωκράτη». Σου το εξηγεί αμέσως.
Γραμματική: επίθετα και αντωνυμίες 📘
1. Δευτερόκλιτα επίθετα 📘
Όπως και στη ν.ε., τα επίθετα προσδίδουν μια ιδιότητα σε ένα ουσιαστικό. Στην α.ε. υπάρχουν δευτερόκλιτα και τριτόκλιτα επίθετα. Στα δευτερόκλιτα περιλαμβάνονται επίθετα τρικατάληκτα (δηλ. με τρεις καταλήξεις, μία για κάθε γένος) και δικατάληκτα (δηλ. με δύο καταλήξεις, μία κοινή για το αρσενικό και το θηλυκό και μία για το ουδέτερο). Συγκεκριμένα:
| αρσενικό | θηλυκό | ουδέτερο | ||
|---|---|---|---|---|
| τρικατάληκτα | -ος | -η | -ον | ὁ καλός, ἡ καλή, τὸ καλόν |
| -α | ὁ δίκαιος, ἡ δικαία, τὸ δίκαιον | |||
| δικατάληκτα | -ος | -ος | -ον | ὁ ἔνδοξος, ἡ ἔνδοξος, τὸ ἔνδοξον |
Παρατηρήσεις 📝
- Στα τρικατάληκτα δευτερόκλιτα επίθετα το αρσενικό και το ουδέτερο γένος κλίνονται σύμφωνα με τη β΄ κλίση των ουσιαστικών, ενώ το θηλυκό κλίνεται σύμφωνα με την α΄ κλίση των ουσιαστικών.
- Το θηλυκό γένος των τρικατάληκτων δευτερόκλιτων επιθέτων κανονικά λήγει σε -η. Όταν, όμως, πριν από την κατάληξη -ος του αρσενικού υπάρχει φωνήεν ή -ρ-, τότε λήγει σε -α (μακρό), π.χ. ἀγαθ-ός, ἀγαθ-ή, ἀγαθ-όν, αλλά πλούσι-ος, πλουσί-α (προσοχή στον τονισμό, η λήγουσα είναι μακρά), πλούσι-ον και μικρ-ός, μικρ-ά, μικρ-όν.
- Το θηλυκό των τρικατάληκτων δευτερόκλιτων επιθέτων στην ονομαστική, γενική και κλητική του πληθυντικού τονίζεται όπου και όπως το αρσενικό στις αντίστοιχες πτώσεις, π.χ. πλούσιαι, πλουσίων (αρσ.: πλούσιοι, πλουσίων).
- Δικατάληκτα είναι κυρίως τα περισσότερα σύνθετα επίθετα σε -ος, π.χ. ὁ/ἡ ἔνδοξος, τὸ ἔνδοξον· ὁ/ἡ ἀθάνατος, τὸ ἀθάνατον.
2. Η δεικτική αντωνυμία οὗτος, αὕτη, τοῦτο 👉
Η αντωνυμία οὗτος, αὕτη, τοῦτο (= αυτός, -ή, -ό) είναι τρικατάληκτη και κλίνεται ως εξής:
| αρσενικό | θηλυκό | ουδέτερο | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ενικός αριθμός | πληθυντικός αριθμός | ενικός αριθμός | πληθυντικός αριθμός | ενικός αριθμός | πληθυντικός αριθμός | |
| ονομαστική | οὗτος | οὗτοι | αὕτη | αὗται | τοῦτο | ταῦτα |
| γενική | τούτου | τούτων | ταύτης | τούτων | τούτου | τούτων |
| δοτική | τούτῳ | τούτοις | ταύτῃ | ταύταις | τούτῳ | τούτοις |
| αιτιατική | τοῦτον | τούτους | ταύτην | ταύτας | τοῦτο | ταῦτα |
| κλητική | οὗτος | — | αὕτη | — | — | — |
Παρατηρήσεις 📝
- Είναι η μόνη αντωνυμία που έχει κλητική πτώση στον ενικό αριθμό του αρσενικού και του θηλυκού γένους.
- Το ουδέτερο δεν έχει τελικό -ν στην ονομαστική και αιτιατική ενικού.
- Οι τύποι του ουδετέρου γένους και οι πλάγιες πτώσεις του αρσενικού και του θηλυκού γένους έχουν αρχικό γράμμα τ-.
- Για τις υπόλοιπες δεικτικές αντωνυμίες βλ. Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής.