Λεξιλογικός Πίνακας: πίνω 📜
Στο κείμενο της ενότητας συναντήσατε τον τύπο πιών (= αφού ήπιε), μετοχή του ρήματος πίνω. Το ρήμα αυτό έχει θέμα πι-, πο-, πω- και από αυτό προέρχονται πολλές λέξεις που χρησιμοποιούμε ακόμα και σήμερα.
Λέξεις που προέρχονται από το «πίνω» 🍷
| Αρχαία Ελληνική | Σημασία | Νέα Ελληνική / χρήση σήμερα |
|---|---|---|
| τὸ πῶμα, τὸ πόμα | το ποτό | πόμα (χυμός σε συσκευασία) |
| ὁ πότος | το συμπόσιο, το φαγοπότι | ξεφάντωμα, γλέντι με ποτό |
| ὁ ποτισμός | το πότισμα | ποτίζω τα λουλούδια |
| ὁ πότης | αυτός που πίνει | πότης (κρασιού, καφέ) |
| τὸ ποτήριον | το ποτήρι | ποτήρι |
| πότιμος, ποτίμος | κατάλληλος για να τον πιεις | πόσιμο νερό |
| ἡ πόσις | το πιοτό, η πράξη του να πίνεις | πόση (αλκοόλ) |
| ποτίζω | δίνω νερό σε κάτι | ποτίζω τα φυτά |
| ὁ ὑδροπότης | αυτός που πίνει μόνο νερό | υδροποσία |
| καταπίνω | κατεβάζω κάτι στο στομάχι | καταπίνω ένα χάπι |
| ἡ κατάποσις | η πράξη του καταπίνω | κατάποση |
| προπίνω | πίνω πρώτος, στην υγειά κάποιου | πρόποση |
| ἡ πρόποσις | ο λόγος/η ευχή πριν πιούμε | κάνω μια πρόποση |
| ὁ συμπότης | αυτός που πίνει μαζί με άλλους | συμπόσιο |
| τὸ συμπόσιον | γιορτή με φαγητό, ποτό και συζήτηση | επιστημονικό συμπόσιο |
| ἡ ἄμπωτις | η υποχώρηση του νερού της θάλασσας | άμπωτη (παλίρροια) |
| ἡ ὑδροποσία | το να πίνει κανείς νερό (θεραπευτικά) | υδροποσία |
| ὁ οἰνοπότης | αυτός που πίνει κρασί | οινοπότης |
| ἡ οἰνοποσία | η κατανάλωση κρασιού | οινοποσία |
| ἡδύποτος | γλυκόπιοτος | ηδύποτο (γλυκό ποτό) |
Η λέξη ποτάμι δεν προέρχεται από το «πίνω», αλλά η λέξη πόσιμο νερό ναι! Κάθε φορά που λες ότι το νερό της βρύσης είναι «πόσιμο», χρησιμοποιείς μια λέξη με 2.500 χρόνια ιστορία. 💧
Στα αρχαία ελληνικά η λέξη πότος σήμαινε το συμπόσιο, το φαγοπότι με φίλους. Σήμερα λέμε «πότος» πιο συχνά για την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Η σημασία της λέξης άλλαξε με τον καιρό! ⚠️
Σύγχρονες σύνθετες λέξεις 🔤
Πολλές νέες ελληνικές λέξεις σχηματίστηκαν πρόσφατα με βάση το ίδιο θέμα πο-/ποτ-:
- ποτοποιός: αυτός που φτιάχνει ποτά
- ποτοαπαγόρευση: η απαγόρευση πώλησης ή κατανάλωσης οινοπνευματωδών
Έτσι βλέπουμε ότι μια αρχαία ρίζα μπορεί να συνεχίζει να «γεννά» καινούριες λέξεις ακόμα και σήμερα!