Στο παιδί μου 🧒
Το ποίημα εντάσσεται στην ποιητική συλλογή Ο στόχος, η οποία πρωτοεμφανίστηκε το 1970 στη συλλογική έκδοση Δεκαοχτώ κείμενα, μια σημαντική αντιδικτατορική κατάθεση κορυφαίων πνευματικών ανθρώπων. Ο ποιητής υποστηρίζει τη συγκεκριμένη και κυριολεκτική αναφορά στην πραγματικότητα αντί της ωραιοποιημένης εκδοχής που παρουσιάζουν τα «παραμύθια».
Στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια
Και του μιλούσανε για Δράκους και για το πιστό σκυλί
Για τα ταξίδια της Πεντάμορφης και για τον άγριο λύκο
Μα στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια
Τώρα, τα βράδια, κάθομαι και του μιλώ
Λέω το σκύλο σκύλο, το λύκο λύκο, το σκοτάδι σκοτάδι,
Του δείχνω με το χέρι τους κακούς, του μαθαίνω
Ονόματα σαν προσευχές, του τραγουδώ τους νεκρούς μας.
Α, φτάνει πια! Πρέπει να λέμε την αλήθεια στα παιδιά.
Μ. Αναγνωστάκης, Τα ποιήματα, Πλειάς
Η συλλογή «Ο στόχος» κυκλοφόρησε το 1970, στη διάρκεια της δικτατορίας (1967-1974), μέσα στα «Δεκαοχτώ κείμενα» — μια συλλογική έκδοση όπου σημαντικοί συγγραφείς κατέθεσαν έργα τους ως πράξη αντίστασης στη λογοκρισία. Η επιμονή του ποιητή να λέει τα πράγματα με το όνομά τους δεν είναι μόνο προσωπική στάση απέναντι στο παιδί, αλλά αποκτά και πολιτικό βάρος μέσα σε μια εποχή που η επίσημη γλώσσα απέκρυπτε την πραγματικότητα.
Πολλοί μαθητές διαβάζουν το ποίημα σαν καταδίκη του παραμυθιού γενικά. Ο ποιητής όμως δεν στρέφεται ενάντια στη φαντασία· αρνείται να χρησιμοποιήσει την ωραιοποίηση των παραμυθιών ως τρόπο να μιλήσει σε ένα παιδί για μια σκληρή πραγματικότητα. Το αίτημά του είναι η αλήθεια, όχι η κατάργηση της φαντασίας.