Φωνές 🗣️
Το ποίημα «Φωνές» γράφτηκε το 1904 από τον Κ.Π. Καβάφη. Ανήκει στα συμβολικά καβαφικά ποιήματα και έχει ως βασικό θέμα του τη λειτουργία της μνήμης: πώς επιστρέφουν μέσα μας πρόσωπα και στιγμές που έχουν χαθεί. Διαπνέεται από νοσταλγική λυρική διάθεση για αγαπημένα πρόσωπα και εμπειρίες του παρελθόντος, τις οποίες ο ποιητής δεν ζωγραφίζει ως εικόνες αλλά τις αποδίδει ως ήχο.
Σε αντίθεση με πολλά ποιήματα μνήμης που περιγράφουν πρόσωπα ή τοπία, ο Καβάφης εδώ δεν ζωγραφίζει καμία μορφή. Η ανάμνηση αποδίδεται αποκλειστικά μέσα από τον ήχο —φωνές, ομιλία, μουσική— μια επιλογή που κάνει το ποίημα ιδιαίτερα λιτό και εσωτερικό.
Ιδανικές φωνές κι αγαπημένες
εκείνων που πεθάναν, ή εκείνων που είναι
για μας χαμένοι σαν τους πεθαμένους.
Κάποτε μες στα όνειρά μας ομιλούνε·
κάποτε μες στην σκέψη τες ακούει το μυαλό.
Και με τον ήχο των για μια στιγμή επιστρέφουν
ήχοι από την πρώτη ποίηση της ζωής μας –
σα μουσική, την νύχτα, μακρινή, που σβήνει.
Κ.Π. Καβάφης, Ποιήματα, τόμ. 1, Ίκαρος
Πολλοί μαθητές διαβάζουν το ποίημα σαν να μιλάει μόνο για νεκρούς. Ο Καβάφης όμως ξεχωρίζει ρητά δύο κατηγορίες: όσους «πεθάναν» και όσους είναι απλώς «χαμένοι» για εμάς —άνθρωποι που ζουν ακόμα, αλλά έχουν φύγει από τη ζωή μας (π.χ. λόγω απόστασης, ρήξης ή αλλαγής). Και οι δύο ομάδες θεωρούνται εξίσου «αγαπημένες φωνές» που επιστρέφουν στη μνήμη.