Ανδρέας Κάλβος: Εις Πάργαν 🇬🇷
Ο Ανδρέας Κάλβος γράφει την ωδή «Εις Πάργαν» με αφορμή την παράδοση της Πάργας, το ίδιο ιστορικό γεγονός που πραγματεύεται και το ομώνυμο δημοτικό τραγούδι. Οι έξι πρώτες στροφές που ακολουθούν λειτουργούν ως πρόλογος-επίκληση προτού ο ποιητής περάσει στο ιστορικό γεγονός καθαυτό: συγκεντρώνουν τα βασικά γνωρίσματα της καλβικής ποίησης —θέμα εμπνευσμένο από τους εθνικούς αγώνες, υψηλό τόνο, κλασική αισθητική, αρχαιοπρεπή γλώσσα και πυκνά ρητορικά σχήματα. Η ωδή ανήκει στη συλλογή Λύρα (1824) και ανθολογείται εδώ με την πρωτότυπη ορθογραφική της μορφή.
α´
Σοβαρόν, υψηλόν
δώσε τόνον, ω Λύρα·
λάβε αστραπήν, και ήθος
λάβε νοός, υμνούμεν
ένδοξον έργον.
β´
Διαπρεπή οι αθάνατοι
έδωσαν των ανθρώπων
και ατίμητα δώρα·
αγάπην, αρετήν,
εύσπλαγχνον στήθος.
γ´
Αλλά και φρενών πτέρωμα·
όπως, όταν η τύχη
εις τα κρημνά του βίου
της αμάξης πλαγίαν
την ορμήν φέρη·
δ´
Ημείς, ως τας κλαγγάς
εις τα σύννεφα αφίνει
ο μέγας αετός
και εις τα βαθέα λαγκάδια
αφρούς και βράχους·
ε´
Ομοίως υπερπετάξαντες,
μακράν οπίσω ιδώμεν
την οργήν των τροχών
από τυφλάς ηνίας
διασυρομένων.
ς´
Ως αγλαά τοσαύτα
δώρα δοξολογούνται,
αλλά πολύ αγλαότερον
ο νους οπού αποφεύγει
την δουλωσύνην.
Α. Κάλβος, Ωδαί, Ίκαρος
Το 1819 οι κάτοικοι της Πάργας αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη τους, αφού οι Βρετανοί την παραχώρησαν στον Αλή Πασά έναντι χρηματικού ανταλλάγματος. Πριν φύγουν, ξέθαψαν τα οστά των νεκρών τους για να μην τα βεβηλώσει ο κατακτητής και τα έκαψαν, παίρνοντας τη στάχτη μαζί τους στην εξορία. Αυτό το δραματικό γεγονός στάθηκε αφορμή για την ωδή του Κάλβου.
Οι μαθητές συχνά περιμένουν να διαβάσουν κατευθείαν για την Πάργα, επειδή έτσι λέγεται η ωδή. Στην πραγματικότητα οι έξι πρώτες στροφές είναι μια γενική, φιλοσοφική επίκληση: μιλούν για τα δώρα των θεών στους ανθρώπους και για την ελευθερία ως ύψιστο αγαθό, χωρίς ακόμη να αναφέρουν ρητά το ιστορικό γεγονός. Λειτουργούν σαν πρόλογος που θεμελιώνει την αξία (η ελευθερία) πάνω στην οποία θα στηριχθεί η αφήγηση της Πάργας.