Ο Ρωσσαγγλογάλλος 🎭
Ο Ρωσσαγγλογάλλος είναι ανώνυμη σατιρικό κείμενο με κοινωνικές και ηθικές προεκτάσεις, που χρονολογείται γύρω στα 1812, στα χρόνια πριν από την Ελληνική Επανάσταση. Έχει διαλογική μορφή, δηλαδή γράφεται σαν θεατρικός διάλογος, και απεικονίζει τη θλιβερή κατάσταση που επικρατεί στη σκλαβωμένη υπόδουλη Ελλάδα. Το απόσπασμα που ακολουθεί περιλαμβάνει τους 37 πρώτους στίχους του έργου.
Στον διάλογο συμμετέχουν δύο πλευρές: ο πλασματικός Ρωσσαγγλογάλλος, δηλαδή ένα μείγμα τριών ξένων περιηγητών, και ο Φιλέλληνας, ένας Έλληνας συνομιλητής. Ο Ρωσσαγγλογάλλος απευθύνει στον Φιλέλληνα μια σειρά ερωτήσεων με φαινομενικά συμπονετικό ύφος, ζητώντας του να εξηγήσει την αιτία για την άθλια κατάσταση της πατρίδας του· πίσω από αυτή την υποτιθέμενη περιέργεια κρύβεται όμως ειρωνεία και υποτίμηση προς τους σκλαβωμένους Έλληνες.
Ο τίτλος δεν αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, αλλά συμπυκνώνει τρεις λαούς (Ρώσους, Άγγλους, Γάλλους) σε έναν φανταστικό ομιλητή. Η επιλογή αυτή σατιρίζει τον τρόπο με τον οποίο οι ξένες Δυνάμεις της εποχής έβλεπαν την υπόδουλη Ελλάδα με περιέργεια και κάποτε υποκριτικό ενδιαφέρον, χωρίς να προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια.
Οι ερωτήσεις του Ρωσσαγγλογάλλου δεν εκφράζουν γνήσια συμπάθεια. Πολλοί μαθητές τις διαβάζουν ως ειλικρινές ενδιαφέρον, ενώ στην πραγματικότητα είναι ρητορικές ερωτήσεις που υπονοούν κριτική και καταφρόνηση προς τους σκλαβωμένους Έλληνες.
ΟΛΟΙ
Ειπέ μας, ω φιλέλληνα, πώς φέρτε την σκλαβίαν
και την απαρηγόρητον των Τούρκων τυραννίαν;
Πώς τες ξυλιές και υβρισμούς και σιδηροδεσμίαν,
παίδων, παρθένων, γυναικών ανήκουστον φθορίαν;
Πώς δε τον καθημερινόν των συγγενών σας φόνον,
τον άδικον, αναίτιον και χωρίς τινα πόνον;
Δεν είσθ' εσείς απόγονοι εκείνων των Ελλήνων,
των ελευθέρων, των σοφών και των φιλοπατρίδων;
Και πώς εκείνοι απέθνησκον διά την ελευθερίαν,
και τώρα εσείς υπόκεισθε εις τέτοιαν τυραννίαν;
Και ποίον γένος, ως εσείς, εστάθη φωτισμένον
εις την σοφίαν, δύναμιν, κι εις όλα ξακουσμένον;
Πώς νυν εκαταστήσατε την λάμπουσαν Ελλάδα!
Βαβαί! ως ένα σκέλεθρον, ως σκοτεινήν παστάδα!
Ομίλει, φίλτατε Γραικέ, ειπέ μας την αιτίαν·
μη κρύψης τίποτες ημών, λύε την απορίαν.
Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝ
Ρωσσαγγλογάλλοι,
Ελλάς, και όχι άλλη,
ήτον, ως λέτε, τόσον μεγάλη.
Νυν δε αθλία
και αναξία,
επειδή άρχει η αμαθία.
Όσ' ημπορούσι
να την ξυπνούσι,
τούτ' εις το χείρον την οδηγούσι.
Αυτή στενάζει,
τα τέκνα κράζει,
στο να προκόπτουν όλα προστάζει.
Και τότ' ελπίζει
ότι κερδίζει·
εκείν' οπού 'χει νυν την φλογίζει.
Μα τις τολμήσει
μ' αληθή κλίσι
σ' ελευθερίαν να την κινήση;
Όστις τολμήση
να την ξυπνήση
πάγει στον Άδη χωρίς τινα κρίσιν.
Ανώνυμος, Ο Ρωσσαγγλογάλλος, Πορεία