Άλατα 🧂
Τα οξέα και οι βάσεις δεν απαντούν συνήθως ελεύθερα στη φύση. Πρώτη ύλη για την παρασκευή τους αποτελούν κυρίως τα άλατά τους, που βρίσκονται στη φύση είτε ως ορυκτά είτε διαλυμένα στο νερό. Το πιο γνωστό άλας είναι το μαγειρικό αλάτι, το χλωριούχο νάτριο , που υπάρχει άφθονο ως ορυκτό ή διαλυμένο στο θαλασσινό νερό, με πολυάριθμες χρήσεις: στη μαγειρική, στη συντήρηση τροφίμων, στη βιομηχανική παρασκευή χλωρίου. Άλλα γνωστά άλατα είναι:
- το ανθρακικό νάτριο , που χρησιμοποιείται π.χ. στην παρασκευή γυαλιού,
- το υποχλωριώδες νάτριο , του οποίου το αραιό διάλυμα είναι η γνωστή χλωρίνη,
- το ανθρακικό ασβέστιο , που απαντά στα μάρμαρα,
- ο βρωμιούχος άργυρος , που χρησιμοποιείται στη φωτογραφική τεχνική,
- τα φθοριούχα άλατα, που χρησιμοποιούνται στις οδοντόπαστες.
Τα οστά του ανθρώπινου σκελετού αποτελούνται κυρίως από φωσφορικό ασβέστιο , ένα δυσδιάλυτο στο νερό άλας του ασβεστίου.
Συμβολισμός και Ονοματολογία Αλάτων 📝
Τα άλατα είναι ιοντικές ενώσεις που περιέχουν ένα κατιόν (μέταλλο ή θετικό πολυατομικό ιόν, π.χ. ) και ένα ανιόν (αμέταλλο εκτός οξυγόνου ή αρνητικό πολυατομικό ιόν, π.χ. ). Ο γενικός τύπος των αλάτων είναι , όπου και δείχνουν την αναλογία κατιόντων και ανιόντων στην ιοντική ένωση.
Υπάρχουν και πιο σύνθετα άλατα, όπως τα διπλά, τα μικτά, τα ένυδρα και τα σύμπλοκα, όμως αυτά ξεπερνούν τα όρια μελέτης αυτής της ενότητας.
Τα άλατα διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:
Μη οξυγονούχα άλατα (το ανιόν τους δεν περιέχει οξυγόνο). Ονομάζονται με πρώτη λέξη το όνομα του ανιόντος με κατάληξη «-ούχος» και δεύτερη λέξη το όνομα του μετάλλου ή το «αμμώνιο»:
| Τύπος | Όνομα |
|---|---|
| χλωριούχο νάτριο | |
| θειούχος σίδηρος (ΙΙ) | |
| χλωριούχος σίδηρος (ΙΙΙ) ή τριχλωριούχος σίδηρος | |
| κυανιούχο κάλιο | |
| ιωδιούχο αμμώνιο |
Οξυγονούχα άλατα (το ανιόν τους περιέχει οξυγόνο). Ονομάζονται με πρώτη λέξη το όνομα του ανιόντος και δεύτερη λέξη το όνομα του μετάλλου ή το «αμμώνιο»:
| Τύπος | Όνομα |
|---|---|
| φωσφορικό ασβέστιο | |
| ανθρακικός ψευδάργυρος | |
| όξινο θειικό κάλιο | |
| χλωριώδες βάριο | |
| νιτρικό αργίλιο |
Ορισμένα άλατα είναι πιο γνωστά με τις καθημερινές τους ονομασίες παρά με το χημικό τους όνομα:
- : σόδα
- : ασβεστόλιθος
- : γύψος
- : γαλαζόπετρα
Χαρακτηριστικές Ιδιότητες των Αλάτων 💡
Τα άλατα μπορούν να προκύψουν είτε από την εξουδετέρωση οξέων με βάσεις είτε από αντιδράσεις δραστικών μετάλλων με οξέα.
Ως ιοντικές ενώσεις, τα άλατα διίστανται πλήρως, δηλαδή είναι ισχυροί ηλεκτρολύτες. Γι' αυτό:
- τα υδατικά τους διαλύματα είναι καλοί αγωγοί του ηλεκτρικού ρεύματος,
- τα τήγματά τους είναι επίσης καλοί αγωγοί του ηλεκτρικού ρεύματος.
Γενικά, τα άλατα έχουν υψηλά σημεία τήξης και πολλά από αυτά είναι ευδιάλυτα στο νερό.
Μην συγχέετε το «ευδιάλυτο» με το «ισχυρός ηλεκτρολύτης»: ακόμα και ένα δυσδιάλυτο άλας, όπως το φωσφορικό ασβέστιο των οστών μας, είναι ισχυρός ηλεκτρολύτης — απλώς το τμήμα του που διαλύεται στο νερό διίσταται πλήρως σε ιόντα.