Η Ρύπανση του Αέρα 🏭

Όταν καίμε πετρέλαιο, κάρβουνο και φυσικό αέριο, παράγονται διοξείδιο του άνθρακα και υδρατμοί. Εκτός όμως από αυτά τα αέρια, παράγονται και διάφορες βλαβερές ουσίες, όπως το διοξείδιο του θείου και τα οξείδια του αζώτου, που είναι ρύποι της ατμόσφαιρας.

Ανθρώπινες δραστηριότητες που προκαλούν ρύπανση

Οι περισσότερες ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπαίνουν τον αέρα. Οι κυριότερες πηγές ρύπανσης είναι:

• τα μέσα μεταφοράς,
• οι βιομηχανίες,
• οι καυστήρες θέρμανσης,
• τα τεχνικά έργα.

Υπάρχει όμως ρύπανση του αέρα και από φυσικές αιτίες, όπως τα ηφαίστεια και οι πυρκαγιές.

Οι ουσίες που ρυπαίνουν τον αέρα

Οι κυριότεροι ρύποι του αέρα, καθώς και οι πηγές προέλευσής τους, είναι:

• Το διοξείδιο του θείου ($SO_2$): παράγεται κατά την καύση στερεών και υγρών καυσίμων. Μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του θείου ελευθερώνονται στον αέρα και κατά τις εκρήξεις των ηφαιστείων.
• Τα οξείδια του αζώτου: παράγονται κατά τη λειτουργία των βενζινοκινητήρων. Με την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας, από τα οξείδια του αζώτου παράγεται και όζον, ένα ερεθιστικό αέριο.
• Το μονοξείδιο του άνθρακα ($CO$): προέρχεται κυρίως από τις καύσεις στους κινητήρες των αυτοκινήτων και είναι δηλητήριο.
• Το διοξείδιο του άνθρακα ($CO_2$): παράγεται κατά την καύση στερεών και υγρών καυσίμων.
• Διάφοροι υδρογονάνθρακες: συστατικά των καυσίμων που διαφεύγουν στην ατμόσφαιρα χωρίς να καούν, και είναι πολύ βλαβεροί.
• Αιωρούμενα σωματίδια, όπως η αιθάλη (σκόνη άνθρακα, κάπνα) και η σκόνη, τα οποία προέρχονται κυρίως από τα τεχνικά έργα και τα ηφαίστεια.

Οι επιπτώσεις της ρύπανσης και τα μέτρα αντιμετώπισης

Η ρύπανση του αέρα έχει επιπτώσεις στη βλάστηση, στο κλίμα, στα κτίρια, στα μνημεία και στην υγεία των ανθρώπων. Είναι επομένως αναγκαίο να αντιμετωπιστεί, και γι' αυτό απαιτείται η λήψη συγκεκριμένων μέτρων. Ενδεικτικά προτείνονται:

• Να βελτιωθεί η ποιότητα των καυσίμων.
• Να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικά καύσιμα, όπως το υδρογόνο, η αιθανόλη κ.ά.
• Να γίνεται έλεγχος καυσαερίων, ειδικά των εκπομπών τους στα αυτοκίνητα και τις βιομηχανίες.
• Να αξιοποιηθεί η τεχνολογία αντιρρύπανσης (π.χ. φίλτρα καυσαερίων, καταλύτες).
• Να βελτιωθούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς, ώστε να περιοριστεί η κυκλοφορία των ιδιωτικών αυτοκινήτων.
• Να γίνεται σωστή συντήρηση των κινητήρων των αυτοκινήτων και των καυστήρων των καλοριφέρ.
• Να ρυθμίζεται κατά ένα βαθμό χαμηλότερα η θερμοκρασία στα θερμαινόμενα κτίρια, ώστε να γίνεται οικονομία στο πετρέλαιο σε ποσοστό περίπου 10%.

Από τα παραπάνω μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι απαιτείται αλλαγή στις αντιλήψεις και στις συνήθειες όλων μας. Για παράδειγμα, είναι αναγκαίο να μετακινούμαστε με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, να χρησιμοποιούμε ελάχιστα το αυτοκίνητό μας και να συντηρούμε τακτικά τους κινητήρες των αυτοκινήτων και τους καυστήρες θέρμανσης.

Επεισόδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης

Όταν οι κλιματικές συνθήκες το ευνοούν (άπνοια, ηλιοφάνεια, υψηλή θερμοκρασία), εμφανίζεται στην ατμόσφαιρα φωτοχημικό νέφος. Όταν μάλιστα οι τιμές των ρύπων πλησιάζουν όρια που χαρακτηρίζονται ως όρια επιφυλακής ή επαγρύπνησης, λαμβάνονται έκτακτα μέτρα από την πολιτεία, όπως:

• περιορισμός της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων,
• διακοπή λειτουργίας κάποιων βιομηχανιών και σταθμών παραγωγής ενέργειας,
• ενημέρωση των πολιτών, ώστε να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους στην πόλη,
• ετοιμότητα των νοσοκομείων, για να αντιμετωπιστούν τα αυξημένα περιστατικά (καρδιακά και αναπνευστικά).