Περιεκτικότητα διαλύματος στα εκατό βάρος προς όγκο (% w/v) 🥤

Μια δεύτερη έκφραση περιεκτικότητας

Οι χημικοί επινόησαν και μια άλλη έκφραση περιεκτικότητας: αντί να υπολογίζουν τη μάζα της διαλυμένης ουσίας στα 100 g διαλύματος, την υπολογίζουν στα 100 mL διαλύματος. Αυτό είναι πολύ βολικό, γιατί τα υγρά τα μετράμε συνήθως με τον όγκο τους (π.χ. με ογκομετρικό κύλινδρο ή φιάλη) και όχι με τη μάζα τους.

Στην ετικέτα ενός διαλύματος ζάχαρης διαβάζουμε: περιεκτικότητα σε ζάχαρη 10% w/v.

Ο ορισμός της περιεκτικότητας % w/v

Η έκφραση 10% w/v δηλώνει την περιεκτικότητα ενός διαλύματος στα εκατό βάρος προς όγκο και είναι συντομογραφία της σχέσης:

\%\ w/v = \frac{\text{μάζα διαλυμένης ουσίας (g)}}{\text{όγκος διαλύματος (mL)}} \times 100

Η περιεκτικότητα ενός διαλύματος στα εκατό βάρος προς όγκο εκφράζει τα g της διαλυμένης ουσίας που περιέχονται ανά 100 mL διαλύματος. Συμβολίζεται με % w/v (το v προέρχεται από το αγγλικό volume = όγκος).

Για να προσδιορίσουμε την περιεκτικότητα % w/v ενός διαλύματος, πρέπει να γνωρίζουμε:

τη μάζα της διαλυμένης ουσίας, και
τον όγκο του διαλύματος που την περιέχει.

w/w και w/v δεν είναι το ίδιο πράγμα

Στην % w/w συγκρίνουμε μάζα με μάζα (g ανά 100 g), ενώ στην % w/v συγκρίνουμε μάζα με όγκο (g ανά 100 mL). Το ίδιο διάλυμα μπορεί να έχει διαφορετική τιμή στις δύο εκφράσεις, γιατί η μάζα και ο όγκος ενός διαλύματος δεν είναι γενικά ίσοι αριθμητικά. Πρόσεξε πάντα ποιο σύμβολο (w/w ή w/v) συνοδεύει το ποσοστό.

Παρασκευή διαλύματος και υπολογισμός της περιεκτικότητάς του % w/v

Σε ποτήρι ζέσεως βάζουμε 2 g ζάχαρη. Προσθέτουμε λίγο νερό και αναδεύουμε με γυάλινη ράβδο, ώσπου να διαλυθεί όλη η ζάχαρη. Μεταφέρουμε το διάλυμα σε ογκομετρική φιάλη των 250 mL. Προσθέτουμε νερό μέχρι τη χαραγή και ανακινούμε τη φιάλη. Έτσι παρασκευάσαμε 250 mL διάλυμα ζάχαρης.

Για να βρούμε την περιεκτικότητα στα εκατό βάρος προς όγκο, πρέπει να υπολογίσουμε τα g ζάχαρης ανά 100 mL διαλύματος. Το διάλυμα είναι ομογενές, άρα ισχύει η αναλογία:

\frac{2\ g\ ζάχαρη}{250\ mL\ διάλυμα} = \frac{x\ g\ ζάχαρη}{100\ mL\ διάλυμα}

x = \frac{2 \times 100}{250} = 0{,}8\ g\ ζάχαρη

Άρα περιέχεται 0,8 g ζάχαρη στα 100 mL διαλύματος, δηλαδή η περιεκτικότητα στα εκατό βάρος προς όγκο του διαλύματος αυτού είναι 0,8% w/v.

Έτσι διαβάζουμε τις ετικέτες φαρμάκων και ορών

Πολλά φάρμακα σε μορφή σιροπιού ή ενέσιμου διαλύματος αναγράφουν την περιεκτικότητά τους σε % w/v, ακριβώς επειδή είναι εύκολο να μετρήσουμε τον όγκο ενός υγρού φαρμάκου με σύριγγα ή κουταλάκι, ενώ η μάζα του θα ήταν δυσκολότερο να μετρηθεί στο σπίτι.