Το νερό στη ζωή μας 💧
Το νερό είναι το πιο διαδεδομένο υγρό στη Γη. Είναι ένας πολύτιμος πόρος που απαιτεί συνεχή διαχείριση, αφού είναι απαραίτητο για κάθε μορφή ζωής. Η αφθονία ή η έλλειψή του επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο ζωής των ανθρώπων. Το 70% του ανθρώπινου σώματος αποτελείται από νερό.
Επειδή το 70% του ανθρώπινου σώματος αποτελείται από νερό, ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει μέχρι και 60 μέρες χωρίς τροφή, αλλά όχι πάνω από 5-10 μέρες χωρίς νερό.
Γιατί το νερό είναι θεμελιώδες για τη ζωή
Το νερό είναι:
- Θεμελιώδης παράγοντας για τη δημιουργία και τη διατήρηση της ζωής στον πλανήτη μας. Το 70% περίπου της επιφάνειας της Γης καλύπτεται από νερό. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι το νερό έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την εμφάνιση της ζωής στον πλανήτη μας — χωρίς νερό δεν μπορεί να υπάρξει ζωή.
- Το κύριο συστατικό των ζωντανών οργανισμών. Όλα τα ζώα και τα φυτά αποτελούνται από νερό σε ποσοστό μέχρι και 95%. Είναι απαραίτητο για τους οργανισμούς, διότι συμμετέχει στις βιολογικές λειτουργίες τους.
- Το κύριο συστατικό των τροφών και πολλών υλικών. Νερό υπάρχει στα τρόφιμα και σε πολλά υλικά καθημερινής χρήσης (οδοντόκρεμα, υγρά απορρυπαντικά κτλ.).
Ποσοστό νερού σε διάφορα τρόφιμα
| Προϊόν | g νερού σε 100 g προϊόντος |
|---|---|
| Χοιρινό κρέας | 47 |
| Τυρί | 30-45 |
| Λάχανο | 92 |
| Ντομάτα | 94 |
| Καρότο | 89 |
Πώς ανιχνεύουμε το νερό σε υγρά, αέρια και στερεά υλικά
Το νερό μπορεί να βρίσκεται κρυμμένο μέσα σε υλικά που δε μοιάζουν καθόλου με νερό. Τρία απλά πειράματα δείχνουν πώς το ανιχνεύουμε:
Πείραμα 1ο: Βγάζουμε από το ψυγείο ένα παγωμένο αναψυκτικό (σε μπουκάλι ή σε αλουμινένιο κουτί) και περιμένουμε λίγο. Παρατηρούμε ότι στα τοιχώματα του δοχείου εμφανίζονται σταγόνες νερού. Το νερό αυτό υπήρχε στον αέρα με μορφή υδρατμών και συμπυκνώθηκε στην ψυχρή επιφάνεια του δοχείου.
Πείραμα 2ο: Σε ποτήρι ζέσεως θερμαίνουμε 100 mL γάλα. Πλησιάζουμε μία ύαλο ωρολογίου πάνω από το ποτήρι. Παρατηρούμε ότι στην ύαλο ωρολογίου εμφανίζονται σταγόνες νερού. Άρα το γάλα περιέχει νερό.
Πείραμα 3ο: Σε ένα θερμοανθεκτικό δοκιμαστικό σωλήνα βάζουμε λίγους κρυστάλλους γαλαζόπετρας. Στρέφουμε το σωλήνα σε οριζόντια θέση και θερμαίνουμε προσεκτικά το κάτω άκρο, όπου βρίσκεται η γαλαζόπετρα. Παρατηρούμε ότι η γαλαζόπετρα γίνεται άσπρη, ενώ στο επάνω μέρος του σωλήνα εμφανίζονται σταγόνες νερού. Όταν ο σωλήνας κρυώσει, τον γυρίζουμε σε κατακόρυφη θέση, οπότε οι σταγόνες του νερού κυλούν στο κάτω μέρος του σωλήνα. Η πέτρα γίνεται πάλι κυανή.
Η γαλαζόπετρα είναι ένα σύστημα θειικού χαλκού και νερού, το οποίο έχει χρώμα κυανό. Όταν το σύστημα θερμανθεί, απομακρύνεται το νερό και μένει ο θειικός χαλκός, που είναι λευκός. Όταν επανέλθει το νερό, σχηματίζεται ξανά το σύστημα, με αποτέλεσμα την επανεμφάνιση του κυανού χρώματος. Γενικά, ένα σύστημα έχει διαφορετικές ιδιότητες από κάθε μέρος του ξεχωριστά, επειδή τα μέρη του συστήματος αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.
Χρήσεις του νερού
Καθένας από εμάς χρησιμοποιεί το νερό στην καθημερινή του ζωή είτε άμεσα (μαγείρεμα, καθαριότητα κτλ.) είτε έμμεσα (με την κατανάλωση τροφών και άλλων προϊόντων, για την παραγωγή των οποίων απαιτείται νερό).
Η χρήση του νερού διακρίνεται σε τρεις κατηγορίες:
- Αστική, όταν το νερό καταναλώνεται στα σπίτια (οικιακή χρήση) ή στην πόλη (π.χ. πότισμα κήπων, πάρκων κτλ.).
- Βιομηχανική, όταν το νερό χρησιμοποιείται:
- ως ψυκτικό υγρό (σε βιομηχανίες παρασκευής τροφίμων, ποτών, φαρμάκων, πυρηνικούς αντιδραστήρες κτλ.),
- για το πλύσιμο μηχανημάτων, σκευών (άδειων μπουκαλιών συσκευασίας) και πρώτων υλών (φρούτων και λαχανικών),
- ως συστατικό πολλών προϊόντων (τροφίμων, καλλυντικών, χρωμάτων),
- για την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας.
- Γεωργική, όταν το νερό χρησιμοποιείται για άρδευση των καλλιεργειών, κυρίως κατά τους θερινούς μήνες.
Πόσο νερό χρειάζεται για την παραγωγή προϊόντων
| Αγροτικό προϊόν | Νερό | Βιομηχανικό/εμπορικό προϊόν | Νερό |
|---|---|---|---|
| Ένα αυγό | 150 L | Μία κυριακάτικη εφημερίδα | 1.000 L |
| Ένα καλαμπόκι | 300 L | Ένα κιλό ατσάλι | 250 L |
| Μία φραντζόλα ψωμί | 600 L | Ένα κιλό συνθετικό ελαστικό | 2.500 L |
| Ένα κιλό κρέας | 22.000 L | Ένα κιλό αλουμίνιο | 8.500 L |
| Ένα αυτοκίνητο | 380.000 L |
Οι ποσότητες αυτές αναφέρονται τόσο στην παραγωγή των προϊόντων όσο και σε αυτήν των πρώτων υλών τους. Για παράδειγμα, στο νερό που χρειάζεται για την παραγωγή ενός κιλού κρέατος περιλαμβάνεται και το νερό που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή των ζωοτροφών που απαιτούνται για να τραφεί το ζώο.
Γενικά, η ζήτηση του νερού αυξάνεται συνεχώς. Γι' αυτό πολλές φορές παρατηρείται έλλειψη νερού. Είναι επομένως πολύ σημαντικό να γίνεται σωστή διαχείριση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων. Η ευθύνη για τη σωστή διαχείριση του νερού είναι τόσο κοινωνική όσο και ατομική: οι αρμόδιοι φορείς μιας κοινωνίας οφείλουν να προγραμματίζουν τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και να ενημερώνουν το κοινό, ενώ οι πολίτες οφείλουν να κάνουν συνετή χρήση του νερού.
Πόσο νερό υπάρχει στον πλανήτη μας
Αν και το 70% της επιφάνειας της Γης καλύπτεται από νερό, το γλυκό νερό (των πάγων, των πηγών, των ποταμών και των μη αλμυρών λιμνών) είναι λιγότερο από το 3% του συνολικού νερού του πλανήτη. Από αυτό το γλυκό νερό, το μεγαλύτερο μέρος (73%) βρίσκεται σε μορφή πάγου, ενώ ένα επίσης μεγάλο ποσοστό (20%) είναι υπόγειο.
Αν όλο το νερό του πλανήτη ήταν 5 λίτρα, το πόσιμο νερό θα ήταν μόνο μία κουταλιά. Το υπόλοιπο είναι κυρίως αλμυρό θαλασσινό νερό ή παγωμένο νερό στους πόλους.
Ο κύκλος του νερού στη φύση διαταράσσεται
Ένα από τα σημαντικότερα συστήματα από τα οποία εξαρτάται η ζωή στον πλανήτη μας είναι ο κύκλος του νερού στη φύση. Με τις τεχνολογικές παρεμβάσεις του ανθρώπου προκαλούνται σοβαρές διαταραχές στον κύκλο αυτό, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται μεγάλες περίοδοι ξηρασίας που εναλλάσσονται με περιόδους έντονων βροχοπτώσεων.
Μερικές από τις αιτίες της διαταραχής του κύκλου του νερού είναι:
- η καταστροφή των δασών
- η αποξήρανση των υγρότοπων
- η εκτροπή των υδάτινων αποδεκτών (π.χ. ποταμών)
- η κατασκευή φραγμάτων
- το φαινόμενο του θερμοκηπίου
Έχουμε μεγάλη ευθύνη για τη διαταραχή του κύκλου του νερού, καθώς και για το γεγονός ότι ρυπαίνουμε τα επιφανειακά και τα υπόγεια ύδατα. Στις ανθρώπινες δραστηριότητες των οικονομικά ανεπτυγμένων χωρών το νερό χρησιμοποιείται με υψηλότερους ρυθμούς από αυτούς των υπόλοιπων χωρών.
Ο μισός πληθυσμός της Γης δεν έχει εξασφαλίσει τις βασικές συνθήκες καθαριότητας (τουαλέτες, βρύσες κτλ.). Η έλλειψη νερού όμως δε σημαίνει μόνο δίψα, αλλά και πείνα, αφού στερεί από τις ανθρώπινες κοινωνίες τη δυνατότητα καλλιέργειας της γης.