Παράλληλα κείμενα: δύο αποχαιρετισμοί 📜
ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ
1. Μια άλλη συζυγική ομιλία: Αίαντας και Τέκμησσα
Τέκμησσα: «Αίαντ᾽ αφέντη, τίποτε δεν είναι πιο μεγάλο κακό για τους ανθρώπους από την τύχη που τους ρίξ᾽ η ανάγκη. Έτσι κι εγώ από λεύτερο πατέρα γεννήθηκα, που ήταν μες στη Φρυγία όσο κανείς πιο δυνατός στα πλούτη· τώρα είμαι σκλάβα, γιατί φαίνετ᾽ έτσι το θέλησαν οι θεοί και το δικό σου προπάντων χέρι· και γι' αυτό, αφού έχω μοιραστεί το κρεβάτι σου με σένα, σου έχω αφοσιωθεί με την καρδιά μου και σε ξορκίζω στον εφέστιο Δία και στο δεσμό που σ᾽ ένωσε μαζί μου, μην τ' αξιώσεις φαρμακερά ν' ακούσω λόγια από τους εχθρούς σου, αν θα μ' αφήσεις στα χέρια κανενός να πέσω σκλάβα· γιατ' αν εσύ πεθάνεις και τελειώσεις αυτά που λες, να ξέρεις πως την ίδια μέρα εκείνη κι εγώ, με βια αρπαγμένη απ' τους Αργείους μαζί με το παιδί σου, της σκλαβιάς το ψωμί θα δοκιμάσω· και κάποιος απ' τ' αφεντικά μας λόγια πικρά θα ρίξει που να με σπαράξουν: Για δείτε την παρακοιμάμενη του Αίαντα εκείνου, που την πιο μεγάλη μες στο στρατό είχε δύναμη, ποια τώρα ζωή σκλάβας περνάει, εκεί που τόσο τη ζηλεύανε πρώτα! Έτσι θα λένε· μα ενώ θα παίρνει και θα σέρνει η μαύρη μοίρα μου εμένα, τι ντροπή για σένα και τη γενιά σου θα 'ναι αυτά τα λόγια! Μα ντράπου τον πατέρα σου που αφήνεις σε άχαρα γερατειά, ντράπου μια μάνα με τα τόσα τα χρόνια της στη ράχη, που όλο και στους θεούς παρακαλιέται να της γυρίσεις ζωντανός στο σπίτι· λυπήσου, βασιλιά, και το παιδί σου, που αν στερηθεί τις φροντίδες που θέλουν τ᾽ ανήλικα και ζει, αν εσύ του λείψεις, κάτω απ᾿ ορφανοτρόφους, όχι φίλους, στοχάσου το κακό που ο θάνατός σου θ' αφήσει και σε κείνο και σε μένα· γιατί κι εγώ κανέν᾿ άλλο από σένα που να στρέψω τα μάτια μου δεν έχω· την πατρίδα μου, εσύ με το σπαθί σου την ξέκαμες κι άλλη μου πήρε μοίρα τη μάνα μου και κείνον που μ᾽ εγέννα, να κατοικούν νεκροί στον Άδη κάτω. Τι λοιπόν θα μπορούσε να μου γίνει πατρίδ᾽ αντίς εσένα και ποια πλούτη; εσύ είσαι κι η ζωή κι ο θάνατός μου και μη μ' αποξεχνάς και μένα· ο άντρας πρέπει να το θυμάται αν έχει κάποια δοκιμάσει ευχαρίστηση· γιατ᾽ είναι η χάρη πάντα που γεννά τη χάρη· μα όποιος ξεχνά το καλό που του κάμουν ποτέ δεν θα 'ταν άξιος της γενιάς του».
(Σοφοκλής, Αίας, στ. 485-524, μτφρ. Ι.Ν. Γρυπάρης, εκδ. Εστίας, Αθήνα 1982)
Ο Σοφοκλής γράφει τον Αίαντα γύρω στο 440 π.Χ., πολύ αργότερα από τη σύνθεση της Ιλιάδας. Η Τέκμησσα όμως επαναλαμβάνει σχεδόν κατά γράμμα τα επιχειρήματα της Ανδρομάχης: «δεν έχω κανέναν άλλον από σένα», «σκέψου το παιδί». Η σκηνή του πολεμιστή που τον κρατά πίσω η γυναίκα του έγινε λογοτεχνικό μοτίβο που η αρχαία τραγωδία κληρονόμησε από το έπος.
2. Ο Ταλθύβιος, αγγελιαφόρος των Αχαιών, αναγγέλλει στην Ανδρομάχη τις αποφάσεις του στρατού για την ίδια και τον γιο της
Ταλθύβιος: «Θα σκοτώσουν το παιδί σου. Μάθε το κακό που σε περιμένει. [...] Ήταν ιδέα του Οδυσσέα στην πανελλήνιο σύσκεψη. [...] Είπε, παιδί ενός τέτοιου σπουδαίου πατέρα δεν πρέπει να το αφήσουμε να ζήσει. / [...] Θα το ρίξουν πάνω απ' τους πύργους της Τροίας. / [...] Πάει η πατρίδα σου, άντρα δεν έχεις, μπορούμε να σε κάνουμε ό,τι θέλουμε. / Μα τώρα μια γυναίκα θα φοβηθούμε κοτζάμ άντρες».
(Ευριπίδης, Τρωάδες, στ. 719-731, μτφρ. Θρ. Σταύρου, εκδ. Εστίας, Αθήνα 1972)