Παράλληλο Κείμενο 📚
Βατραχομυομαχία
Η Βατραχομυομαχία, έργο άγνωστου ποιητή πιθανόν του 6ου/5ου αι. π.Χ., περιγράφει τον πόλεμο μεταξύ των βατράχων και των μυών (= ποντικών). Οι «εχθροπραξίες» άρχισαν όταν ο βασιλιάς των βατράχων Φουσκομάγουλος (Φυσίγναθος) έγινε, χωρίς να το θέλει, αιτία να πνιγεί στη λίμνη ο βασιλιάς των ποντικών Ψιχουλαρπάχτης (Ψιχάρπαξ). Το απόσπασμα που ακολουθεί περιγράφει μέρος της φονικής μάχης ανάμεσα στους δύο αντιπάλους:
«Με δόρυ πρώτος ο Βροντόλαλος χτυπάει τον Αντρογλύφτη
μες στους προμάχους στο κατώκοιλο και του τρυπάει το σκώτι.
Μπρούμυτα αυτός σωριάστη, γέμισε η λεπτή του χαίτη σκόνη.
Με βρόντο πέφτει κι από πάνω τον βροντήξαν τ᾽ αρματά του.
Κι ο Τρυποφράκτης τότε χτύπησε και το βαρύ κοντάρι
στο στήθος του Λασπίδη κάρφωσε· σωριάστη αυτός και μαύρος
χάρος τον βρήκε, κι απ' το σώμα του μακριά πετάει η ψυχή του.
Τον Παντζαρά χτυπάει κατάστηθα, σκοτώνει ο Χυτροβούτας.
Τον Φωνακλά στο κατωκοίλι του χτυπάει ο Ψωμοψάχτης,
σωριάστη 'πίστομα, απ' τα μέλη του μακριά πετάει η ψυχή του».
(Βατραχομυομαχία, μτφρ. Ν. Κοτσελίδης, έκδοση ΟΕΔΒ)
Οι «ήρωες» εδώ λέγονται Βροντόλαλος, Τρυποφράκτης, Χυτροβούτας, Ψωμοψάχτης — ονόματα φτιαγμένα από τη ζωή του βάτραχου και του ποντικού. Είναι η ίδια τεχνική με τα ομηρικά επίθετα των ηρώων, στραμμένη όμως στο γελοίο.
Οι στίχοι μιμούνται πιστά τη γλώσσα και τα μοτίβα της ιλιαδικής μάχης — το χτύπημα στο σημείο του σώματος, την πτώση «μπρούμυτα», την ψυχή που πετάει μακριά. Η κωμωδία δεν γεννιέται από λάθος, αλλά από την αντίθεση ανάμεσα στο μεγαλόπρεπο ύφος και τους ασήμαντους πολεμιστές.