Οργή, θάνατος, εκδίκηση και τελικά… συγχώρεση. Η Ιλιάδα δεν είναι απλώς μια ιστορία πολέμου·  είναι μια επική διαδρομή γεμάτη συναισθήματα και ηρωισμό! Δες τον Αχιλλέα να εγκαταλείπει τη μάχη, να χάνει τον φίλο του Πάτροκλο, να μονομαχεί με τον Έκτορα και να στέκεται απέναντι στον πονεμένο Πρίαμο. Μπες στη σκηνή του Τρωικού Πολέμου και ζήσε τα πάντα, από την οργή ως τη λύτρωση. Γίνε κομμάτι της Ιλιάδας 🛡️⚔️

Ιλιάδα Β' Γυμνασίου

# Ομηρικά Έπη: Ραψωδία Α 54-306 ⚔️

## ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Στη δημοτική ποίηση συναντάμε μεγάλη ποικιλία «αδυνάτων»:

Α. Ο νεκρός είναι αδύνατο να επιστρέψει στη ζωή:
«Όταν ανθίσει ο <tooltip content="Ξέρακας: ένα ξερό δέντρο ή κλαδί, που δεν έχει πλέον ζωή.">ξέρακας</tooltip> και βγάλει νια κλωνάρια [...]
τότε κι εγώ, αδελφούλα μου, πάλι θα σ' ανταμώσω».

Β. Μια κόρη αρνείται την αγάπη ενός βοσκού:

«- Βλαχούλα μ', πούθεν έρχεσαι και πούθε κατεβαίνεις;

- Από τα πρόβατα έρχομαι, στο σπίτι μου πηγαίνω.

- Βλαχούλα μ', δεν παντρεύεσαι, τσοπάνη άντρα να πάρεις;

- Δύνεσαι, άγουρε, δύνεσαι ό,τι σου πω να κάνεις;

Να φκιάσεις τ' <tooltip content="Αλωνάκι: μικρός χώρος όπου γίνεται το αλώνισμα, δηλαδή ο διαχωρισμός του καρπού από το στάχυ.">αλωνάκι</tooltip> σου στη μέση του πελάγου

Κι ούδ' άχυρο να μη βραχεί, μηδέ σπυρί σιτάρι,

Να <tooltip content="Δεματιάζω: δένω σε δέσμες ή δεμάτια, συνήθως στάχυα ή άλλα γεωργικά προϊόντα.">δεματιάσεις</tooltip> και τ᾽ αυγά μ' ένα κλωνί μετάξι!»

(Βλ. Στάθης Ε. Αναστασιάδης, Η διδασκαλία των ομηρικών επών με τη βοήθεια των δημοτικών τραγουδιών και των νεοελληνικών παραδόσεων, Θεσσαλονίκη 1977, σελ. 85-87, και Ν.Γ. Πολίτης, Δημοτικά τραγούδια, εκδ. «γράμματα», Αθήνα 1991 [1η έκδοση 1866], αρ. 106)

02. Παράλληλο Κείμενο

Πώς η λαϊκή ποίηση δηλώνει ότι κάτι δεν θα γίνει ποτέ, συνδέοντάς το με μια πράξη ολοφάνερα ανέφικτη.

Τι είναι το αδύνατο

Το τραγούδι όπου η επιστροφή του νεκρού τοποθετείται στη μέρα που θα ανθίσει το ξερό δέντρο.

Ο νεκρός που δεν γυρίζει

Οι ακατόρθωτοι όροι που βάζει μια κόρη στον επίδοξο γαμπρό της για να αρνηθεί χωρίς να πει όχι.

Η κόρη και ο βοσκός

# Τα «αδύνατα» του δημοτικού τραγουδιού 🌾

Το παράλληλο κείμενο φέρνει δίπλα στο ομηρικό έπος δύο δείγματα από τη νεοελληνική δημοτική ποίηση, όπου συναντάμε το σχήμα του «αδυνάτου»: για να δηλωθεί ότι κάτι δεν πρόκειται ποτέ να γίνει, το τραγούδι το συνδέει με μια πράξη ολοφάνερα ανέφικτη. Στο πρώτο, ο θάνατος παρουσιάζεται ως οριστικός: ο νεκρός θα ξαναβρεθεί με την αδελφή του μόνο όταν ανθίσει το ξερό δέντρο και βγάλει καινούρια κλαδιά. Στο δεύτερο, μια κόρη απορρίπτει τον βοσκό που τη ζητά σε γάμο θέτοντάς του όρους που κανείς δεν μπορεί να εκπληρώσει: να φτιάξει αλώνι στη μέση του πελάγου χωρίς να βραχεί ούτε άχυρο ούτε σπυρί σιτάρι και να δέσει τα αυγά με ένα κλωνί μετάξι.

<fact title="Ένα σχήμα που ζει χιλιάδες χρόνια">

Το ίδιο σχήμα λόγου που χρησιμοποιεί ο Αχιλλέας όταν ορκίζεται στο σκήπτρο που ποτέ δεν θα ξαναβγάλει φύλλα το βρίσκουμε αυτούσιο στα ελληνικά δημοτικά τραγούδια, χιλιάδες χρόνια αργότερα. Η ίδια ποιητική ιδέα ταξιδεύει από το έπος στο λαϊκό τραγούδι.

</fact>
