Κλιμάκωση 📈
Στο ποίημα αυτό ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος (1909-1990) σχολιάζει την προσβολή του Ευρύαλου στον Οδυσσέα και τη σχέση της με την επιτυχία του ήρωα στη δισκοβολία.
Ο Γιάννης Ρίτσος είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές του 20ού αιώνα. Στο έργο του επανέρχεται συχνά σε μύθους και πρόσωπα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, τα οποία επανερμηνεύει με σύγχρονο βλέμμα.
Τα άπρεπα λόγια του Ευρυάλου, αδίκως εξοργίσανε τον Οδυσσέα· άπρεπα τα 'θελε και τα 'πε. Έμπορας, λέει, που νοιάζεται για τις πραμάτειες μόνο και για τ' άνομα κέρδη, κι όχι για ευγενικά αγωνίσματα. Έτσι τα 'πε, και πέτυχε κι αυτός και ο άλλος, όταν σήκωσε τον μέγα δίσκο και τον σφενδόνισε πιο πάνω απ' όλα τα σημάδια, μ' ένα βούισμα τέτοιο που σκύψαν οι μακρύκουποι Φαίακες (χωρίς να υπολογίσουμε που, αόρατη, η Θεά χάραξε το σημάδι κάμποσο πιο πέρα).
Ο τίτλος του ποιήματος δεν αναφέρεται μόνο στην κλιμάκωση της αντιπαράθεσης Ευρύαλου - Οδυσσέα, αλλά κυρίως στην κλιμάκωση της σκέψης του ποιητή: από τη συγκεκριμένη προσβολή περνά σε μια γενικότερη κριτική για το πώς αντιδρά ο άνθρωπος στην απρέπεια.
Ωστόσο πόσες άλλες απρέπειες, δίχως τις ευγενικές προθέσεις του Ευρυάλου, σκέτες απρέπειες, δίχως να ξυπνήσουνε τη δύναμή μας. Κι είναι να λυπάσαι γι' αυτή την κοιμισμένη ορμή κι όχι για τις απρέπειες διόλου. Και το χειρότερο, που μόνο για αυτές λυπάσαι. 😔
Ο Ρίτσος αντιστρέφει την αναμενόμενη κρίση: δεν κατακρίνει τον Ευρύαλο για την προσβολή του, αλλά τους ανθρώπους που λυπούνται μόνο όταν δέχονται μια απρέπεια — και όχι όταν η δική τους δύναμη και ορμή παραμένουν αναξιοποίητες, «κοιμισμένες».