Παράλληλα Κείμενα 📚
Τα προοίμια των μεγάλων αρχαίων έπων μοιάζουν μεταξύ τους: ο ποιητής επικαλείται μια θεϊκή δύναμη πριν ξεκινήσει την αφήγησή του, τονίζοντας ότι η γνώση του δεν είναι απλώς δική του κατάκτηση. Τα δύο αποσπάσματα που ακολουθούν βοηθούν να δούμε το προοίμιο της Οδύσσειας μέσα σε αυτή την ευρύτερη παράδοση.
Το προοίμιο της Θεογονίας του Ησιόδου
Απόσπασμα από το προοίμιο της Θεογονίας του Ησιόδου, ο οποίος εκπροσωπεί το διδακτικό έπος· η ακμή του τοποθετείται στις αρχές του 7ου αι. π.Χ.
Με τις Ελικωνιάδες Μούσες ας αρχίσει το τραγούδι μας [...]
Κάποτε εκείνες δίδαξαν τον Ησίοδο το ωραίο τραγούδι,
την ώρα που βοσκούσε το κοπάδι του,
στου θεϊκού Ελικώνα τις πλαγιές. [...](Εκλογές από τον Ησίοδο, μετάφραση – επιλεγόμενα Δ.Ν. Μαρωνίτης, εκδ. Το Ροδακιό, Αθήνα 1995)
Ο Ησίοδος, σε αντίθεση με τον Όμηρο που τραγουδά για ήρωες και πολέμους, παρουσιάζεται ως απλός βοσκός στον οποίο οι Μούσες αποκάλυψαν το χάρισμα της ποίησης. Το δικό του έπος στρέφεται σε πιο διδακτικά θέματα, όπως η καταγωγή των θεών και οι κανόνες της γεωργικής ζωής.
Το προοίμιο του έπους του Γκιλγκαμές
Απόσπασμα από το προοίμιο του ασσυροβαβυλωνιακού έπους του Γκιλγκαμές, που δημιουργήθηκε γύρω στο 2200 π.Χ. και αναφέρεται στον ομώνυμο βασιλιά της πόλης Ουρούκ της Μεσοποταμίας.
Γι' αυτόν που όλα τ' αγνάντεψε στον κόσμο θα μιλήσω,
γι' αυτόν που κάθε τι δοκίμασε, τον κόσμο θα διδάξω.
Αυτός που όλα τα γεύτηκε και γνώσην απόχτησε πολλή
χώρες πολλές ερεύνησε, [...]
σε τόπους μακρινούς ταξίδεψε [...].(Το έπος του Γκιλγκαμές, Εισαγωγή – Απόδοση Αύρας Ward, Αθήνα 2001)
Η ομοιότητα ανάμεσα στο προοίμιο της Οδύσσειας και στο απόσπασμα του Γκιλγκαμές δεν σημαίνει ότι ο Όμηρος αντέγραψε το μεσοποταμιακό έπος. Δείχνει ότι διαφορετικοί λαοί, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, συνήθιζαν να παρουσιάζουν τον πρωταγωνιστή τους ως κάποιον που γνώρισε πολλά μέρη και απέκτησε μεγάλη εμπειρία και γνώση.
Και τα δύο αποσπάσματα, όπως και το προοίμιο της Οδύσσειας, παρουσιάζουν έναν ήρωα που ταξίδεψε πολύ και απέκτησε γνώση από την εμπειρία του — ένα μοτίβο που συναντάμε σε πολλές αρχαίες παραδόσεις.