Το αερόστατο σηκώνεται και ο κόσμος απλώνεται από κάτω σου σαν παραμύθι... Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα, ένας σκύλος σώζει ζωές, ένα ποντίκι ψιθυρίζει, κι ένας μικρός ήρωας κρατάει ένα χαρταετό. Μια μάνα δακρύζει στην εκκλησία, η Ευρώπη ταξιδεύει με ταύρους, κι ένα κορίτσι παλεύει να βρει τη θέση του στο σχολείο. Πετάς πάνω από νανουρίσματα, μύθους, φίλους, ήλιους και θύελλες. Κάθε ιστορία είναι ένα φως, κάθε σελίδα ένας καινούριος ουρανός 📚🎈

Ανθολόγιο Ε' και Στ' Δημοτικού

# Παροιμιόμυθοι 📚

Οι <tooltip content="Μικροί μύθοι ή λαϊκού περιεχομένου ιστοριούλες που μοιάζουν με παροιμίες.">παροιμιόμυθοι</tooltip> είναι μικροί μύθοι ή λαϊκού περιεχομένου ιστοριούλες, που η μορφή τους θυμίζει τις παροιμίες. Χαρακτηριστικά γνωρίσματά τους είναι η συντομία, η <tooltip content="Η χρήση χιούμορ, ειρωνείας ή υπερβολής για την κριτική ή την κοροϊδία των ελαττωμάτων ή των κακών ενός ατόμου ή μιας κοινωνίας.">σάτιρα</tooltip>, η θυμόσοφη και γνωμική διάθεση. Ο παροιμιόμυθος μπορεί να είναι μια απλή αφήγηση ή περιγραφή μπορεί, επίσης, να έχει μορφή διαλόγου. Το περιεχόμενό του είναι λιτό και μεστό, και οι στόχοι του ηθικοδιδακτικοί.

# Παροιμιόμυθοι: Παραδείγματα 🔑

1. Κάποιου εκαίγονταν το σπίτι κι έλεγε:
  «Έχω τα κλειδιά». 🔑

# Παροιμιόμυθοι: Παραδείγματα 💔

2. Ο Γρηγόρης <tooltip content="Σημαίνει «έσπευδε» ή «ήταν σε ετοιμότητα».">εγρηγόρει</tooltip> κι ο Μελέτης εμελέτα, κι ο Γρηγόρης την επήρε του Μελέτη τη γυναίκα! 💔

# Παροιμιόμυθοι: Παραδείγματα 🐟🔥

3. Όλα τα ψάρια σ' ένα τηγάνι τηγανιζόντανε και το καθένα έλεγε τ᾽ αλλουνού:
  «Κάμε <tooltip content="Σημαίνει «παραπέρα».">παραυτού</tooltip>, γιατί μ' έκαψες». 🐟🔥

# Παροιμιόμυθοι: Παραδείγματα 🤧☀️

4. Τρέχ' η μύξα σου, γαμπρέ.
  Είν' από το χειμώνα.
  Αμ σε ξέρω κι από το καλοκαίρι! 🤧☀️

01. Κείμενο

Τα βασικά γνωρίσματα αυτής της λαϊκής μορφής: η συντομία, η σάτιρα, η γνωμική διάθεση και ο ηθικοδιδακτικός της στόχος.

Τι είναι ο παροιμιόμυθος

Ένας σύντομος διάλογος δείχνει πώς κάποιος μπορεί να κρατά σφιχτά ένα ασήμαντο πράγμα ενώ χάνει κάτι πολύ πιο σημαντικό.

Το σπίτι που καίγεται και τα κλειδιά

Ένα λογοπαίγνιο με ονόματα και ρήματα δείχνει τι κερδίζει όποιος είναι δραστήριος απέναντι σε όποιον αργεί.

Ο Γρηγόρης και ο Μελέτης

Μια σκηνή με ψάρια που τηγανίζονται μαζί αλλά κατηγορούν το ένα το άλλο για τον κοινό τους πόνο.

Τα ψάρια στο τηγάνι

Μια κοφτή ατάκα ξεσκεπάζει μια δικαιολογία που δεν στέκει, αφού το ίδιο πρόβλημα υπήρχε και σε άλλη εποχή του χρόνου.

Ο γαμπρός και η δικαιολογία του

# Οι μικρές ιστορίες με τη μεγάλη σοφία 🔑

Οι <tooltip content="Μικροί μύθοι ή λαϊκού περιεχομένου ιστοριούλες που μοιάζουν με παροιμίες.">παροιμιόμυθοι</tooltip> είναι πολύ μικρές, λαϊκές ιστοριούλες που θυμίζουν στη μορφή τους παροιμίες: λίγες γραμμές φτάνουν για να χωρέσουν μια ολόκληρη σκηνή. Πλάθονται είτε σαν σύντομη αφήγηση είτε σαν διάλογος ανάμεσα σε πρόσωπα, και ό,τι λένε το λένε λιτά και περιεκτικά, χωρίς καμία περιττή λέξη. Κρύβουν όμως πάντα έναν ηθικοδιδακτικό στόχο: θέλουν να κάνουν τον ακροατή να σκεφτεί και να βγάλει ένα δίδαγμα, συχνά μέσα από τη <tooltip content="Η χρήση χιούμορ, ειρωνείας ή υπερβολής για την κριτική ή την κοροϊδία των ελαττωμάτων ή των κακών ενός ατόμου ή μιας κοινωνίας.">σάτιρα</tooltip> και το χιούμορ.

<fact title="Πώς «μιλάει» ένας παροιμιόμυθος">

Ένας παροιμιόμυθος δεν εξηγεί το δίδαγμά του με λόγια· το αφήνει να φανεί μέσα από μια αστεία ή παράλογη κατάσταση, ακριβώς όπως κάνει και μια παροιμία.

</fact>

Τέσσερα παραδείγματα δείχνουν πόσο διαφορετικά μπορεί να λειτουργήσει αυτή η μικρή φόρμα. Κάποιος βλέπει το σπίτι του να καίγεται και, αντί να ανησυχήσει, καμαρώνει επειδή έχει τα κλειδιά· έτσι σατιρίζεται όποιος κρατάει σφιχτά κάτι ασήμαντο ενώ χάνει το ουσιώδες. Ο Γρηγόρης, που το όνομά του θυμίζει τη λέξη <tooltip content="Σημαίνει «έσπευδε» ή «ήταν σε ετοιμότητα».">εγρηγόρει</tooltip> (δηλαδή ήταν σε ετοιμότητα), προλαβαίνει τον αργόσχολο Μελέτη και του παίρνει τη γυναίκα· το λογοπαίγνιο ανάμεσα στα ονόματα και στα ρήματα δείχνει πως όποιος είναι ξύπνιος και δραστήριος προλαβαίνει τον αργό. Στο τηγάνι, τα ψάρια τηγανίζονται όλα μαζί κι όμως το καθένα φωνάζει στο διπλανό του να κάνει <tooltip content="Σημαίνει «παραπέρα».">παραυτού</tooltip> (δηλαδή παραπέρα) γιατί το κάηκε· η σκηνή σατιρίζει όσους μοιράζονται την ίδια δύσκολη μοίρα αλλά ρίχνουν ο ένας την ευθύνη στον άλλον. Τέλος, κάποιος ακούει τον γαμπρό να δικαιολογεί τη μύξα του με το κρύο του χειμώνα, αλλά του θυμίζει πως τον έβλεπε να τρέχει το ίδιο και το καλοκαίρι· η ατάκα ξεσκεπάζει μια πρόχειρη δικαιολογία με μια απλή, κοφτή παρατήρηση.

<alert title="Η δικαιολογία δεν αλλάζει την αλήθεια">

Στο παράδειγμα με τον γαμπρό, το κρύο δεν εξηγεί τίποτα, αφού το ίδιο πρόβλημα υπήρχε και το καλοκαίρι· ο παροιμιόμυθος θυμίζει πως μια εύκολη δικαιολογία δεν αντέχει όταν κάποιος θυμάται τα γεγονότα.

</alert>
