Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα 🏛️
Η πρόσκληση του Στρατιωτικού Συνδέσμου
Λίγους μήνες μετά την ανάληψη της προεδρίας της Κρητικής Κυβέρνησης από τον Ελ. Βενιζέλο, ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος που έλεγχε τα ελληνικά πολιτικά πράγματα μετά την επανάσταση στο Γουδί (1909), τον κάλεσε στην Αθήνα να αναλάβει την πρωθυπουργία της Ελλάδας (Σεπτέμβριος 1910). Η εξέλιξη αυτή δημιούργησε στους Κρήτες αμφιθυμικά αισθήματα. Οι περισσότεροι εξέφραζαν φόβους για την απουσία ενός ανδρός, που γνώριζε περισσότερο από κάθε άλλο να κινείται στους λαβύρινθους της ευρωπαϊκής διπλωματίας και να σώζει τις εθνικές υποθέσεις σε κρίσιμες περιστάσεις, ενώ άλλοι πίστευαν ότι από τη νέα θέση του θα μπορούσε να λύσει το Κρητικό Ζήτημα ταχύτερα και ασφαλέστερα.
Η αναχώρηση του Βενιζέλου δεν προκάλεσε ενθουσιασμό χωρίς επιφυλάξεις: οι Κρήτες φοβόνταν ότι έχαναν τον πιο έμπειρο πολιτικό τους ηγέτη, ενώ την ίδια στιγμή έβλεπαν στη νέα του θέση την ελπίδα για ταχύτερη λύση του ζητήματος που τους απασχολούσε επί δεκαετίες.
Η στάση του Βενιζέλου ως πρωθυπουργού
Αλλά ο Βενιζέλος, ως πρωθυπουργός της Ελλάδας, με το οξύτατο πολιτικό του αισθητήριο γνώριζε ότι δεν είχε φτάσει ακόμη το πλήρωμα του χρόνου. Στις επίμονες παρακλήσεις των συμπατριωτών του Κρητών απαντούσε αρνητικά και φαινόταν δυσάρεστος.
Ο Βενιζέλος ήταν Κρητικός και υποστηρικτής της ένωσης, όμως ως πρωθυπουργός της Ελλάδας αρνιόταν να ικανοποιήσει άμεσα τα αιτήματα των συμπατριωτών του. Η άρνηση δεν οφειλόταν σε αδιαφορία, αλλά στην εκτίμησή του ότι οι διεθνείς συνθήκες δεν ήταν ακόμη ώριμες — μια διάκριση που οι μαθητές πρέπει να συγκρατήσουν.
Οι αντιδράσεις στην Κρήτη
Η σταθερή άρνησή του να επιτρέψει την είσοδο Κρητών βουλευτών στο ελληνικό κοινοβούλιο προκάλεσε στην Κρήτη ισχυρές αντιδράσεις. Αναταραχή εκδηλώθηκε στα τέλη του 1911 και συγκροτήθηκε πάλι στο νησί Επαναστατική Συνέλευση (3 Ιανουαρίου 1912), ενώ άρχισαν να οργανώνονται και ένοπλα τμήματα.