Η επανάσταση του 1889 και οι συνέπειές της 💥
Η αιφνιδιαστική ενέργεια των Καραβανάδων
Το 1888 είχαν προκηρυχθεί εκλογές για την ανάδειξη πληρεξουσίων για τη Γενική Συνέλευση. Στις εκλογές αυτές κέρδισε το κόμμα των Ξυπόλυτων. Το κόμμα των Καραβανάδων, που υποστήριζε ότι οι εκλογές δεν είχαν διεξαχθεί ομαλά, αντέδρασε με τρόπο απροσδόκητο και απερίσκεπτο. Στη Γενική Συνέλευση της 6ης Μαΐου 1889 κατέθεσε αιφνιδιαστικά σχέδιο Ψηφίσματος, με το οποίο κήρυττε την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Η πράξη κρίθηκε ευθέως ανατρεπτική, η Συνέλευση διαλύθηκε, τα στελέχη των Καραβανάδων κατέφυγαν στα βουνά και κήρυξαν νέα ένοπλη επανάσταση.
Το σχέδιο Ψηφίσματος για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα δεν ήταν προϊόν συλλογικής προετοιμασίας, αλλά αιφνιδιαστική ενέργεια του κόμματος των Καραβανάδων μετά την εκλογική τους ήττα. Ακριβώς επειδή ήταν άκαιρη και απερίσκεπτη, έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδίωκε: αντί να προωθήσει την ένωση, οδήγησε σε οπισθοδρόμηση για το ίδιο το Κρητικό Ζήτημα.
Οι συνέπειες της επανάστασης
Η άκαιρη και επιπόλαιη αυτή ενέργεια είχε ολέθριες συνέπειες για το Κρητικό Ζήτημα. Στο νησί κηρύχθηκε ο στρατιωτικός νόμος και σημειώθηκαν βιαιοπραγίες και ληστρικές ενέργειες σε βάρος του άμαχου χριστιανικού πληθυσμού. Παράλληλα η Υψηλή Πύλη, με το πρόσχημα ότι κινδυνεύουν στην Κρήτη οι κοινοβουλευτικοί θεσμοί, ανακάλεσε τα προνόμια του Χάρτη της Χαλέπας (17 Δεκεμβρίου 1889). Στην Κρήτη επανήλθε η τρομοκρατία περασμένων καιρών και επιβλήθηκε επαχθέστατη φορολογία.
Ο Χάρτης της Χαλέπας (1878) είχε παραχωρήσει στην Κρήτη σημαντικά αυτοδιοικητικά προνόμια. Η ανάκλησή του, μόλις επτά μήνες μετά το αποτυχημένο κίνημα των Καραβανάδων, σήμαινε ότι το νησί έχανε ό,τι είχε κερδίσει τα προηγούμενα χρόνια και επέστρεφε σε καθεστώς αυστηρού ελέγχου και καταπίεσης.