Η έκρηξη της επανάστασης και η οργάνωση του αγώνα 💥
Τα πολεμικά γεγονότα άρχισαν τον Αύγουστο του 1866 με συγκρούσεις στην περιοχή των Χανίων. Ο σουλτάνος ανέθεσε το έργο της καταστολής της επανάστασης στον Μουσταφά πασά, που και άλλοτε είχε πολεμήσει στην Κρήτη και είχε λάβει την επωνυμία «Γκιριτλής». Ο Μουσταφά πασάς κάλεσε με προκήρυξή του τους Κρήτες να καταθέσουν τα όπλα, με την υπόσχεση της ικανοποίησης των δίκαιων αιτημάτων τους. Την απάντηση έδωσε η Γενική Συνέλευση των Κρητών: «Το σύνθημα "Ένωσις ή Θάνατος", το οποίον άπασα η Κρήτη ανακήρυξε, δίδει την πρέπουσαν απάντησιν».
Το σύνθημα «Ένωσις ή Θάνατος» δεν ήταν απλή διακήρυξη αλλά η επίσημη απάντηση της Γενικής Συνέλευσης των Κρητών στην πρόταση του Μουσταφά πασά για κατάθεση των όπλων — μια ρητή άρνηση συμβιβασμού από το ανώτατο πολιτικό όργανο των επαναστατών.
Τη γενική αρχηγία του αγώνα είχαν αναλάβει παλαίμαχοι στρατιωτικοί, ενώ λόγιοι ιερωμένοι ανέλαβαν το λεπτό και δυσχερές έργο της αλληλογραφίας με τους ξένους Προξένους και τη διπλωματική διαχείριση του αγώνα. Οργανώθηκε επίσης «Προσωρινή Κυβέρνησις Κρήτης», χωρίς μόνιμη έδρα. Η διαρκής μετακίνηση της έδρας της στα βουνά, ανάλογα με τις ανάγκες του αγώνα, ήταν η αιτία να της δοθεί η επωνυμία «Κυβέρνησις του βουνού». Με κινητό τυπογραφείο εξέδιδε προκηρύξεις προς τον Κρητικό λαό και επίσημη εφημερίδα, την πρώτη ελληνόφωνη εφημερίδα στο νησί, με τον τίτλο «Κρήτη» και τον υπότιτλο «Ένωσις ή Θάνατος».
Η «Κυβέρνησις του βουνού» δεν ήταν σταθερός κρατικός θεσμός με μόνιμη έδρα, αλλά η ίδια η «Προσωρινή Κυβέρνησις Κρήτης» υπό άλλο όνομα — ονομάστηκε έτσι ακριβώς επειδή αναγκαζόταν να μετακινείται συνεχώς στα βουνά για να συνεχίσει να λειτουργεί.