Επίλογος 📖
Το καθεστώς του Μεταξά κυβέρνησε απολυταρχικά. Στην ουσία υπήρξε ένα αστυνομικό καθεστώς με φασιστικές τάσεις, δεν πρόφθασε όμως να αλώσει τον κρατικό μηχανισμό ολοκληρωτικά, όπως έγινε στην περίπτωση της Γερμανίας και της Ιταλίας. Αντιμετώπισε τους αντιπάλους του, ιδιαίτερα τους κομμουνιστές, τους οποίους προσπάθησε να εξοντώσει, με φυλακίσεις και εκτοπίσεις. Απαγόρευσε, μεταξύ άλλων, την ελευθερία του λόγου και την ελευθερία του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι.
Το καθεστώς του Μεταξά είχε φασιστικές τάσεις και κυβέρνησε απολυταρχικά, δεν κατόρθωσε όμως να ελέγξει πλήρως τον κρατικό μηχανισμό, όπως έκαναν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα της Γερμανίας και της Ιταλίας. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική: δεν ήταν ένα πλήρες ολοκληρωτικό καθεστώς, αλλά ένα αυταρχικό αστυνομικό καθεστώς.
Μετά την κατάκτηση της Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα, ο ελληνικός λαός οργάνωσε σθεναρή εθνική αντίσταση και υποβλήθηκε σε μεγάλες θυσίες. Τη λήξη του πολέμου ακολούθησε ο καταστροφικότερος εμφύλιος πόλεμος που γνώρισε η χώρα, στον οποίο νικήτρια αναδείχθηκε η παράταξη των αστικών κομμάτων. Η πολιτική κατάσταση άργησε να εξομαλυνθεί. Η σκιά του εμφυλίου πολέμου βάραινε την πολιτική ζωή της χώρας μέχρι τη δικτατορία των συνταγματαρχών το 1967, η οποία έθεσε τέρμα στην ασθμαίνουσα νεαρή μεταπολεμική δημοκρατία.
Η ελληνική δημοκρατία των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών χαρακτηρίζεται στο κείμενο ως «ασθμαίνουσα» — δηλαδή λαχανιασμένη, ασταθής. Η σκιά του εμφυλίου πολέμου βάραινε τόσο έντονα την πολιτική ζωή, ώστε η δημοκρατία δεν πρόλαβε να παγιωθεί πριν την καταλύσει η δικτατορία των συνταγματαρχών το 1967.
Η κατάσταση άλλαξε ριζικά μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974. Με πολύ γρήγορους ρυθμούς εδραιώθηκε αβασίλευτο δημοκρατικό πολίτευμα, οι διχασμοί του παρελθόντος ξεπεράστηκαν, και η χώρα εισήλθε σε μία διαδικασία εκσυγχρονισμού και ανανέωσης.