Κωνσταντίνος: Η Μεγάλη Στροφή 🏛️

Στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει πρόσωπο. Μέσα σε λίγες δεκαετίες ο Χριστιανισμός παύει να είναι διωκόμενη θρησκεία και η πρωτεύουσα του κράτους φεύγει από τη Ρώμη για τις όχθες του Βοσπόρου. Ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από αυτή τη διπλή στροφή είναι ο Κωνσταντίνος.

Η κρίση μετά την Τετραρχία ⚔️

Η Τετραρχία ήταν ένα σύστημα πολύπλοκο και δύσκολα επιβιώσιμο. Λειτούργησε όσο το κρατούσε όρθιο το κύρος του δημιουργού της, του Διοκλητιανού.

Μετά την παραίτηση του Διοκλητιανού, το 305 μ.Χ., ακολούθησε περίοδος σύγχυσης, αναταραχής και συγκρούσεων. Οι διάδοχοι δεν αναγνώρισαν ο ένας τον άλλον και το κράτος βυθίστηκε σε εμφύλιες διαμάχες.

Στη Δύση, για την εξουσία και τον τίτλο του αυγούστου συγκρούστηκαν ο Κωνσταντίνος και ο Μαξέντιος.

Η στροφή προς τους Χριστιανούς και η Μουλβία γέφυρα ✝️

Στην κρίσιμη φάση του αγώνα του εναντίον του Μαξέντιου, ο Κωνσταντίνος στρέφεται προς τους Χριστιανούς. Σύμφωνα με τον Λατίνο συγγραφέα Λακτάντιο, ο Κωνσταντίνος έλαβε θεϊκό μήνυμα κατά τον ύπνο του: να χαράξει στις ασπίδες των στρατιωτών του το σημάδι του Θεού και μετά να αρχίσει τη μάχη. Υπάκουσε και χάραξε το όνομα του Χριστού με ένα Χ.

Η μάχη δόθηκε στη Μουλβία γέφυρα, στις 28 Οκτωβρίου 312 μ.Χ. Ο στρατός του Μαξέντιου υποχώρησε. Ο ίδιος ο Μαξέντιος εγκατέλειψε τη μάχη, αποκόπηκε από τους στρατιώτες του και, παρασυρμένος από τον όγκο των φυγάδων, έπεσε στον Τίβερη και πνίγηκε.

Με τη νίκη αυτή και τον θάνατο του Μαξέντιου (312 μ.Χ.), ο Κωνσταντίνος έγινε αύγουστος στη Δύση.

Το Διάταγμα των Μεδιολάνων (313 μ.Χ.) 📜

Τον Φεβρουάριο του 313 ο Κωνσταντίνος εκδίδει το Διάταγμα των Μεδιολάνων. Το Διάταγμα αποτελεί μια αποφασιστική καμπή στην ιστορία των σχέσεων της Χριστιανικής Εκκλησίας και του Ρωμαϊκού Κράτους.

Τι όριζε:

• Κήρυσσε την απόλυτη ελευθερία της κάθε θρησκευτικής λατρείας στα εδάφη της Αυτοκρατορίας.
• Δεν έκανε καμία διάκριση ανάμεσα στους Χριστιανούς και στους οπαδούς άλλων θρησκειών.
• Παραχωρούσε σε όλους τους υπηκόους την ελεύθερη άσκηση των λατρευτικών τους καθηκόντων στη θρησκεία της επιλογής τους.

Λίγο αργότερα ο αύγουστος της Ανατολής, ο Λικίνιος, συνυπέγραψε το Διάταγμα στη Νικομήδεια. Έτσι το Διάταγμα τέθηκε σε ισχύ συγχρόνως και στα δύο τμήματα της Αυτοκρατορίας.

Ο Κωνσταντίνος μονοκράτορας (324 μ.Χ.) 👑

Η συνεργασία των δύο αυγούστων δεν κράτησε. Το 324 μ.Χ. ο Κωνσταντίνος εξουδετερώνει τον Λικίνιο και γίνεται απόλυτος κύριος ολόκληρης της Αυτοκρατορίας.

Ο ιστορικός Ευσέβιος περιγράφει τον Κωνσταντίνο να ξαναπαίρνει την Ανατολή και να αποκαθιστά τη μία και μοναδική αυτοκρατορία των Ρωμαίων στην οικουμενικότητά της, όπως ήταν άλλοτε: από την ανατολή ως τη δύση, από τον βορρά ως τον νότο, όλη η γη οδηγήθηκε κάτω από την ειρηνική ηγεμονία του.

Η νέα πρωτεύουσα: από το Βυζάντιο στην Κωνσταντινούπολη 🏙️

Μόλις έγινε μονοκράτορας, ο Κωνσταντίνος αποφασίζει να μεταφέρει την πρωτεύουσα του κράτους από τη Ρώμη σε μια νέα πόλη, που θα έχτιζε στις όχθες του Βοσπόρου, στη θέση της αρχαίας αποικίας των Μεγαρέων, το Βυζάντιο.

Η ιδέα της μεταφοράς προϋπήρχε ως ανάγκη διοικητική: το κέντρο βάρους της Αυτοκρατορίας είχε ήδη μετατοπιστεί προς την Ανατολή. Η επιλογή της συγκεκριμένης θέσης οφειλόταν, ασφαλώς, στα στρατηγικά και γεωγραφικά πλεονεκτήματά της.

Η καινούργια πρωτεύουσα ονομάστηκε Νέα Ρώμη. Η ονομασία όμως αυτή ποτέ δεν χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα, γιατί γρήγορα αντικαταστάθηκε από το όνομα Κωνσταντινούπολις, δηλαδή «η πόλη του Κωνσταντίνου».

Η μεγάλη στροφή: τι πραγματικά συνέβη 🌍

Από τα εγκαίνια του 330 μ.Χ. αρχίζει η ιστορία της Κωνσταντινούπολης και, ουσιαστικά, της Ελληνικής Ανατολικής Αυτοκρατορίας, της λεγόμενης Βυζαντινής.

Ο Κωνσταντίνος, με τη μεταφορά της πρωτεύουσας, πίστευε ότι θα αναγεννήσει το ρωμαϊκό κράτος. Χωρίς να το υποπτεύεται, θεμελίωσε μια ελληνική αυτοκρατορία.

Χρονογραμμή 📅