Η ιστορία των Μήδων και των Περσών 📜
Η ιστορία των Μήδων και των Περσών είναι η ιστορία μιας εντυπωσιακής αντιστροφής. Ξεκινούν ως υποτελείς λαοί στην άκρη ενός κόσμου που κυβερνούν άλλοι, και μέσα σε λιγότερο από δύο αιώνες βρίσκονται να διοικούν τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία που είχε δει ως τότε ο κόσμος. Παρακολούθησε προσεκτικά τη σειρά των γεγονότων: κάθε βήμα προϋποθέτει το προηγούμενο.
Η αφετηρία: εγκατάσταση και υποταγή 🌄
Στις αρχές της 2ης χιλιετίας π.Χ. οι δύο λαοί εγκαταστάθηκαν στο οροπέδιο του Ιράν, μοιρασμένοι γεωγραφικά: οι Μήδοι στο βόρειο τμήμα, οι Πέρσες στο νότιο.
Ακολούθησε μια μακρά περίοδος αφάνειας. Έως τον 7ο αι. π.Χ. και οι δύο λαοί ήταν υποτελείς στους λαούς της Μεσοποταμίας, και κυρίως στους Ασσύριους — τη μεγάλη στρατιωτική δύναμη της εποχής, που κυριαρχούσε σε ολόκληρη την Εγγύς Ανατολή.
Μη βιαστείς να προσπεράσεις αυτή τη φάση. Από τις αρχές της 2ης χιλιετίας ως τον 7ο αι. π.Χ. μεσολαβούν περισσότεροι από δώδεκα αιώνες. Για όλο αυτό το διάστημα οι Μήδοι και οι Πέρσες δεν είναι πρωταγωνιστές της ιστορίας — είναι υποτελείς. Η θεαματική τους άνοδος συμβαίνει μόλις στους δύο τελευταίους αιώνες αυτής της πορείας.
612 π.Χ.: η πτώση της Νινευί 🏛️
Το πρώτο μεγάλο βήμα το κάνουν οι Μήδοι, και το κάνουν με συμμαχία. Το 612 π.Χ., μαζί με τους Βαβυλώνιους, κατέλαβαν τη Νινευί, την πρωτεύουσα των Ασσυρίων. Το αποτέλεσμα ήταν καθοριστικό: τερματίστηκε η κυριαρχία των Ασσυρίων.
Με τους Ασσύριους εκτός παιχνιδιού, οι Μήδοι είχαν πλέον ελεύθερο πεδίο. Το κράτος τους επεκτάθηκε δυτικά μέχρι τον Άλυ ποταμό στη Μικρά Ασία — έφτασαν δηλαδή στο κατώφλι του ελληνικού κόσμου.
Οι Μήδοι δεν κατέλαβαν μόνοι τους τη Νινευί. Χρειάστηκαν τη συμμαχία με τους Βαβυλώνιους για να ρίξουν έναν αντίπαλο που για αιώνες φαινόταν ανίκητος. Οι δύο νικητές μοιράστηκαν στη συνέχεια την ασσυριακή κληρονομιά — κάτι που εξηγεί γιατί, λίγες δεκαετίες αργότερα, ο Κύρος θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει και τη Βαβυλώνα.
Μέσα του 6ου αι. π.Χ.: ο Κύρος Β' αντιστρέφει τα πάντα ⚔️
Η κυριαρχία των Μήδων δεν κράτησε πολύ. Στα μέσα του 6ου αι. π.Χ. οι Πέρσες, υπό την ηγεσία του Κύρου Β', επαναστάτησαν και κατέλαβαν τα Εκβάτανα, την πρωτεύουσα των Μήδων.
Με αυτή τη νίκη αρχίζει η ιστορία της περσικής αυτοκρατορίας. Ο υποτελής λαός γίνεται κυρίαρχος, και ο Κύρος Β' αναδεικνύεται σε θεμελιωτή ενός κράτους που θα απλωθεί σε τρεις ηπείρους.
Οι κατακτήσεις του Κύρου Β' 🌍
Ο Κύρος δεν σταμάτησε στο οροπέδιο. Επεκτάθηκε προς όλες τις κατευθύνσεις.
Προς τα δυτικά, υπέταξε το κράτος των Λυδών — του λαού που είχε εφεύρει το νόμισμα — και μαζί με αυτό τις ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας. Εδώ γίνεται η πρώτη άμεση επαφή Περσών και Ελλήνων, και από εδώ θα ξεκινήσουν αργότερα οι ελληνοπερσικοί πόλεμοι.
Το 538 π.Χ. κατέλαβε το Βαβυλωνιακό κράτος και τη Συρία μέχρι τα αιγυπτιακά σύνορα. Ο παλιός σύμμαχος των Μήδων ενσωματώθηκε τώρα στην περσική αυτοκρατορία.
Προς τα ανατολικά, κατέκτησε περιοχές του ανατολικού Ιράν έως τα ινδικά σύνορα. Εκεί, στα ανατολικά άκρα της αυτοκρατορίας του, σκοτώθηκε πολεμώντας.
Το τέλος του Κύρου Β' λέει κάτι για τη φύση της αυτοκρατορίας του: δεν πέθανε στο ανάκτορο, αλλά πολεμώντας στα ανατολικά σύνορα, στα ινδικά όρια. Η επέκταση ήταν συνεχής και ο ιδρυτής της βρισκόταν ο ίδιος στην πρώτη γραμμή ως το τέλος.
Ο Καμβύσης και η Αίγυπτος 🏜️
Τον Κύρο διαδέχθηκε ο γιος του, ο Καμβύσης, ο οποίος συνέχισε την κατακτητική πολιτική του πατέρα του.
Το επίτευγμά του ήταν σημαντικό: ενσωμάτωσε στην περσική αυτοκρατορία την Αίγυπτο και τη Λιβύη, στη Βόρειο Αφρική. Με αυτή την κατάκτηση, η αυτοκρατορία απέκτησε ερείσματα σε τρεις ηπείρους και ενσωμάτωσε τον αρχαιότερο πολιτισμό της περιοχής.
Ο Δαρείος Α' και οι ελληνοπερσικοί πόλεμοι 🛡️
Μετά τον θάνατο του Καμβύση, ανέβηκε στον θρόνο ο Δαρείος Α', ο οποίος καταγόταν από συγγενή κλάδο της δυναστείας των Αχαιμενιδών — δεν ήταν δηλαδή άμεσος διάδοχος, αλλά μέλος της ίδιας βασιλικής οικογένειας.
Ο Δαρείος έστρεψε το βλέμμα του σε νέα κατεύθυνση: επιδίωξε να επεκτείνει τις κατακτήσεις των Περσών στην Ευρώπη.
Αυτή η επεκτατική πολιτική, τόσο του Δαρείου Α' όσο και των διαδόχων του, οδήγησε στους ελληνοπερσικούς πολέμους (492-479 π.Χ.) — τη σύγκρουση που θα καθορίσει την πορεία του ελληνικού κόσμου.
Οι συγκρούσεις όμως δεν σταμάτησαν εκεί. Διατηρήθηκαν μέχρι την κατάκτηση της περσικής αυτοκρατορίας από τον Μέγα Αλέξανδρο το 331 π.Χ.
Πρόσεξε τα δύο ζευγάρια χρονολογιών: οι ελληνοπερσικοί πόλεμοι κράτησαν από το 492 ως το 479 π.Χ., δηλαδή δεκατρία χρόνια. Η αντιπαράθεση όμως Ελλήνων και Περσών συνολικά διήρκεσε από το 492 ως το 331 π.Χ. — περισσότερο από 160 χρόνια, από τη μία γενιά στην άλλη, ώσπου την έκλεισε ο Μέγας Αλέξανδρος.
Έτσι κλείνει ο κύκλος: ένας λαός που ξεκίνησε ως υποτελής των Ασσυρίων έχτισε τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία του αρχαίου κόσμου, για να καταλυθεί τελικά από τον κόσμο τον οποίο είχε προσπαθήσει να κατακτήσει.