Το βυζαντινό κράτος φτάνει στα παλιά σύνορα της αυτοκρατορίας 🗺️
Αφού ο Ιουστινιανός έλυσε τα προβλήματα στο εσωτερικό του κράτους, γύρισε την προσοχή του προς τα έξω. Ήθελε να ξαναφέρει το βυζαντινό κράτος στα παλιά, μεγάλα του σύνορα. Για να το πετύχει αυτό, έπρεπε πρώτα να εξασφαλίσει την ηρεμία στην Ανατολή και έπειτα να πολεμήσει τους λαούς που είχαν καταλάβει τη Δύση.
🕊️ Ειρήνη στην Ανατολή και στα βόρεια σύνορα
Ο Ιουστινιανός δεν μπορούσε να πολεμάει σε όλα τα μέτωπα ταυτόχρονα. Γι' αυτό αποφάσισε να εξασφαλίσει πρώτα την ησυχία του στα σύνορα που δεν σκόπευε να αλλάξει:
- Έκλεισε συνθήκες ειρήνης με τους λαούς που ζούσαν κοντά στον ποταμό Δούναβη.
- Έκλεισε συνθήκη ειρήνης και με τους Πέρσες, τους αιώνιους αντιπάλους του κράτους στην Ανατολή.
Και στις δύο περιπτώσεις, ο αυτοκράτορας πλήρωσε μεγάλα χρηματικά ποσά για να αγοράσει την ειρήνη. Έτσι, απελευθέρωσε τον στρατό του από αυτά τα δύο μέτωπα και μπόρεσε να τον στρέψει προς τη Δύση.
Η ειρήνη με τους Πέρσες και τους λαούς του Δούναβη δεν κερδήθηκε με νίκες, αλλά αγοράστηκε με χρήματα. Αυτό σήμαινε ότι η συμφωνία ήταν εύθραυστη: όποτε η αυτοκρατορία φαινόταν αδύναμη, οι αντίπαλοι ζητούσαν όλο και περισσότερα χρήματα ή παραβίαζαν τη συμφωνία.
⚔️ Οι πόλεμοι στη Δύση
Με ασφαλισμένα τα ανατολικά και βόρεια σύνορα, ο Ιουστινιανός στράφηκε εναντίον δύο γερμανικών λαών που είχαν καταλάβει δυτικές περιοχές της παλιάς ρωμαϊκής αυτοκρατορίας:
- τους Βάνδαλους, που κατείχαν τη Βόρεια Αφρική
- τους Γότθους, που κατείχαν την Ιταλία
Οι πόλεμοι αυτοί ήταν σκληροί και κράτησαν περίπου είκοσι χρόνια. Ο βυζαντινός στρατός κατάφερε τελικά να διαλύσει και τα δύο κράτη και να ξαναφέρει τις περιοχές αυτές στη βυζαντινή αυτοκρατορία. Δύο στρατηγοί ξεχώρισαν για την ικανότητά τους σε αυτούς τους πολέμους: ο Βελισάριος και ο Ναρσής.
Οι πόλεμοι εναντίον Βανδάλων και Γότθων δεν τελείωσαν σε μία εκστρατεία, αλλά κράτησαν σχεδόν είκοσι ολόκληρα χρόνια. Αυτό δείχνει πόσο δύσκολο ήταν να ξανακερδηθούν εδάφη που είχαν χαθεί μία φορά.
🌊 Θετικά αποτελέσματα: η Μεσόγειος ξαναγίνεται «βυζαντινή»
Οι νίκες στη Δύση έφεραν σημαντικά οφέλη στο βυζαντινό κράτος:
| Αποτέλεσμα | Τι σήμαινε για την αυτοκρατορία |
|---|---|
| Δόξα και γόητρο | Ο Ιουστινιανός και το κράτος του απέκτησαν μεγάλο κύρος στα μάτια άλλων λαών |
| Επέκταση συνόρων | Η αυτοκρατορία έφτασε ξανά κοντά στα παλιά, μεγάλα σύνορά της |
| Έλεγχος της Μεσογείου | Η Μεσόγειος θάλασσα έγινε ξανά σχεδόν αποκλειστικά βυζαντινή, σαν μια «βυζαντινή λίμνη» |
| Εμπόριο και ναυσιπλοΐα | Άνοιξαν νέοι δρόμοι εμπορίου και θαλάσσιας επικοινωνίας με τη Δύση |
| Έργα στις νέες επαρχίες | Χτίστηκαν στη Δύση σημαντικά έργα, εξίσου εντυπωσιακά με αυτά της Κωνσταντινούπολης και της Ανατολής |
💸 Το κόστος των πολέμων
Η μεγάλη αυτή επέκταση δεν ήρθε χωρίς τίμημα. Οι μακροχρόνιοι πόλεμοι στη Δύση επιβάρυναν σοβαρά το κράτος:
- Κούρασαν τον στρατό και αποδυνάμωσαν τις φρουρές που προστάτευαν τα σύνορα στον Δούναβη και στην Ανατολή, αφού πολλές στρατιωτικές δυνάμεις είχαν σταλεί στη Δύση.
- Άδειασαν το κρατικό ταμείο, αφού οι πόλεμοι κόστιζαν πολύ, και δυσαρέστησαν τους πολίτες, που πλήρωναν βαριούς φόρους για να καλυφθεί αυτό το κόστος.
- Έδωσαν στους Πέρσες την ευκαιρία να παραβιάζουν συχνότερα τη συνθήκη ειρήνης, απαιτώντας κάθε φορά περισσότερα χρήματα, ενώ οι λαοί του βορρά άρχισαν πάλι να περνούν τα σύνορα και να λεηλατούν βυζαντινά εδάφη.
Έτσι, ο αυτοκράτορας αναγκάστηκε να ξαναστρέψει την προσοχή του στην Ανατολή, αφήνοντας τις δυτικές επαρχίες, που είχε ανακτήσει με τόσες θυσίες, εκτεθειμένες σε νέους κινδύνους.
Σε επίσημο κείμενό του, ο Ιουστινιανός εξηγούσε ο ίδιος πόσο απαραίτητα ήταν τα χρήματα για τον πόλεμο: ανέφερε ότι, αφού είχε ανακτηθεί η Αφρική και είχαν νικηθεί οι Βάνδαλοι, ήλπιζε σε ακόμη μεγαλύτερες επιτυχίες, γι' αυτό ζητούσε οι φόροι να πληρώνονται τακτικά και έγκαιρα.
Μην μπερδεύεις τις νίκες του Ιουστινιανού με μια απλή επιτυχία χωρίς συνέπειες. Οι ίδιοι πόλεμοι που έφεραν δόξα και νέα εδάφη ήταν και η αιτία που εξάντλησαν οικονομικά και στρατιωτικά την αυτοκρατορία, αφήνοντάς την πιο ευάλωτη σε νέες επιθέσεις.