Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα 🌠
Πριν διαβάσουμε 📖
Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από το βιβλίο «Ο Σοφούλης ο Ψαλιδούλης και η απόδραση στο διάστημα» της Ρένας Πετροπούλου. Ανήκει στην επιστημονική φαντασία.
Οι ήρωες ζουν στα 1880 και ταξιδεύουν στο μακρινό μέλλον. Μαζί τους έχουν και έναν αληθινό άνθρωπο της ιστορίας: τον Ιούλιο Βερν, τον συγγραφέα που είχε φανταστεί ταξίδια στο φεγγάρι πολύ πριν γίνουν αληθινά.
Καθώς διαβάζεις, δοκίμασε να ξεχωρίσεις τι είναι αληθινό (πραγματικά στοιχεία για τον Άρη) και τι είναι φανταστικό (όσα έβαλε η συγγραφέας από το μυαλό της).
Το κείμενο ✍️
Ο Πότης Ράτος ζούσε στα 1880 μαζί με τη γυναίκα του και τα παιδιά του κάπου στην Ελλάδα. Λαχταρούσε να κάνει ένα ταξίδι στον χρόνο. Όχι στο παρελθόν, αλλά στο μέλλον. Και μάλιστα στο πολύ μακρινό. Μαζί με τον γιο του Σταύρο, τους φίλους και συμμαθητές του γιου του Βασιλική και Μιχάλη, και τον Γάλλο συγγραφέα Ιούλιο Βερν, αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν ένα ταξίδι στο διάστημα με τη βοήθεια του παράξενου φίλου τους, του Σοφούλη του Ψαλιδούλη, που πραγματοποιούσε στη στιγμή κάθε τους επιθυμία.
Μετά από μια μεγάλη περιήγηση, το διαστημόπλοιο τυλίχτηκε σ' ένα γαλάζιο σύννεφο και μαζί με τους χρονοταξιδιώτες βρέθηκε σε χρόνο ρεκόρ από τη Σελήνη στον πλανήτη Άρη. Όμως αυτή τη φορά είχαν και παρέα. Στα μέλη προστέθηκε ο Μάρσμαν. Αυτός δεν ήταν καθόλου άγριος ούτε τρομακτικός. Μάλλον ήταν πολύ αστείος.
«Δε νομίζετε ότι είναι ώρα να εξερευνήσουμε τον νέο μας πλανήτη, τον Άρη; Υπάρχουν τόσα πράγματα που η ανθρωπότητα θα ήθελε να γνωρίσει γι' αυτόν!» είπε ο Πότης Ράτος, που τον είχε κυριεύσει μια περίεργη ανυπομονησία να βγει έξω και να αιωρηθεί ή να περπατήσει στο κοκκινωπό έδαφος.
«Εξάλλου τώρα έχουμε και τον Μάρσμαν μαζί μας. Θα μας φανεί χρήσιμος, γιατί όλο και κάτι θα ξέρει για τον πλανήτη, αφού κατοικεί στον Άρη», απάντησε αμέσως η Βασιλική.
Μετά από λίγο το διαστημόπλοιο «ΦΟΥΨΑ» κάθισε μαλακά στο κοκκινωπό έδαφος του Άρη. Η πόρτα κάτω από την κοιλιά του σκάφους άνοιξε και μια αυτόματη ατσάλινη σκάλα έκανε την εμφάνισή της. Απ' αυτήν κατέβηκαν οι πέντε φίλοι μας. Άρχισαν να περπατούν με μικρά αργά βήματα. Ακολουθούσαν τον Μάρσμαν, που έπαιζε τον ρόλο του ξεναγού.
Σε λίγο βρέθηκαν σε μια απέραντη κοιλάδα, μακριά από το σκάφος. Ήταν τελείως έρημη και στο βάθος διακρίνονταν κάτι περίεργοι στρογγυλοί βράχοι, με πολλές ανάγλυφες πτυχές ανάμεσά τους. Είχαν χρώμα βαθύ καστανό, που, καθώς το χτυπούσε το φως του ήλιου, έπαιρνε κοκκινωπές αποχρώσεις. Λευκοί καπνοί αναβλύζανε από κάτι άλλους χαμηλούς λόφους, ενώ το έδαφος έπαιρνε μια πρασινωπή χροιά.
Πουθενά δεν υπήρχε νερό ούτε κάποιο άλλο είδος βλάστησης. Οι ερωτήσεις έπεφταν βροχή στον Αρειανό. Αλλά για να δούμε μια ερώτηση που έκανε ο Ιούλιος Βερν.
«Δε βλέπω να υπάρχει πουθενά νερό. Ή μήπως υπάρχει κάπου και δεν το βλέπουμε;» «Για κοιτάξτε εδώ μέσα, κύριε Βερν», είπε ο Μάρσμαν, και αμέσως η κοιλιά του μετατράπηκε σε έγχρωμη οθόνη. «Ο Άρης έχει κι αυτός δύο πόλους, οι οποίοι καλύπτονται με χιόνια και έχουν πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. Προς το παρόν δεν υπάρχει νερό. Όταν όμως σε περίπου πεντακόσια χρόνια από σήμερα η ατμόσφαιρα αραιώσει πάρα πολύ από διάφορους επιβαρυντικούς παράγοντες, όπως η μόλυνση του περιβάλλοντος, τότε οι αχτίδες του ήλιου θα βρουν πέρασμα και θα θερμάνουν υπερβολικά τον Άρη. Κάτι τέτοιο έχει αρχίσει να συμβαίνει στη Γη τον εικοστό πρώτο αιώνα, αλλά ευτυχώς δεν έχει πάρει ακόμα διαστάσεις. Αιτία γι' αυτό το φαινόμενο, που ονομάζεται "φαινόμενο του θερμοκηπίου", είναι η τρύπα στο όζον της ατμόσφαιρας, που όλο μεγαλώνει. Με τις διάφορες καταστροφές που έχει κάνει ο άνθρωπος στο περιβάλλον, η ατμόσφαιρα της Γης βλάπτεται ανεπανόρθωτα. Όλοι οι πάγοι θα λιώσουν και θα μετατραπούν σε λίμνες, ποτάμια και βροχή. Αυτό όσο κακό φαντάζει για τη Γη, που θα πνιγεί με τα τόσα νερά, τόσο καλό θα είναι για τον Άρη. Έτσι, θα μπορούν οι κάτοικοι του Άρη να εκμεταλλευτούν τις ενεργειακές πηγές του πλανήτη».
Όταν ο Αρειανός έλεγε αυτά τα λόγια, μεγάλοι και παιδιά κοίταζαν με το στόμα ορθάνοιχτο την εικόνα του πλανήτη Άρη μέσα στην οθόνη, καθώς μετατρεπόταν σε πλανήτη που έμοιαζε όλο και περισσότερο με τη Γη.
Ρένα Πετροπούλου, «Ο Σοφούλης ο Ψαλιδούλης και η απόδραση στο διάστημα», Εμπειρία Εκδοτική, Αθήνα, 2003
Ο Ιούλιος Βερν έγραψε το 1865 το «Από τη Γη στη Σελήνη», όπου τρεις άνθρωποι εκτοξεύονται προς το φεγγάρι. Πέρασαν πάνω από εκατό χρόνια μέχρι να πατήσει άνθρωπος στη Σελήνη, το 1969. Γι' αυτό η συγγραφέας τον βάζει ταξιδιώτη στην ιστορία της.
Τι μας λέει το κείμενο 🔍
Ποιοι ταξιδεύουν
| Πρόσωπο | Ποιος είναι |
|---|---|
| Πότης Ράτος | Ο ήρωας που λαχταρούσε ταξίδι στο μακρινό μέλλον |
| Σταύρος | Ο γιος του |
| Βασιλική και Μιχάλης | Φίλοι και συμμαθητές του Σταύρου |
| Ιούλιος Βερν | Ο Γάλλος συγγραφέας, αληθινό πρόσωπο της ιστορίας |
| Σοφούλης ο Ψαλιδούλης | Ο παράξενος φίλος που πραγματοποιεί στη στιγμή κάθε επιθυμία |
| Μάρσμαν | Ο κάτοικος του Άρη που τους προστίθεται και γίνεται ξεναγός τους |
Η άφιξη και η εξερεύνηση
Το διαστημόπλοιο «ΦΟΥΨΑ» τυλίγεται σε ένα γαλάζιο σύννεφο και βρίσκεται σε χρόνο ρεκόρ από τη Σελήνη στον Άρη. Κάθεται μαλακά στο κοκκινωπό έδαφος, ανοίγει η πόρτα κάτω από την κοιλιά του και βγαίνει μια αυτόματη ατσάλινη σκάλα. Οι πέντε φίλοι κατεβαίνουν και περπατούν με μικρά αργά βήματα πίσω από τον Μάρσμαν.
Το τοπίο του Άρη
Η συγγραφέας περιγράφει έναν τόπο έρημο, με έντονα χρώματα:
- Μια απέραντη κοιλάδα, τελείως έρημη
- Στρογγυλοί βράχοι με ανάγλυφες πτυχές, βαθύ καστανό χρώμα που στο φως του ήλιου γίνεται κοκκινωπό
- Λευκοί καπνοί που αναβλύζουν από χαμηλούς λόφους
- Το έδαφος παίρνει μια πρασινωπή χροιά
- Πουθενά νερό ούτε κανένα είδος βλάστησης
Τι λέει ο Μάρσμαν για το νερό
Ο Ιούλιος Βερν ρωτάει αν υπάρχει νερό. Ο Μάρσμαν μετατρέπει την κοιλιά του σε έγχρωμη οθόνη και εξηγεί:
- Ο Άρης έχει δύο πόλους καλυμμένους με χιόνια και πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.
- Προς το παρόν δεν υπάρχει νερό.
- Σε περίπου πεντακόσια χρόνια η ατμόσφαιρα θα αραιώσει από επιβαρυντικούς παράγοντες, όπως η μόλυνση του περιβάλλοντος.
- Τότε οι αχτίδες του ήλιου θα βρουν πέρασμα και θα θερμάνουν υπερβολικά τον Άρη.
- Στη Γη οι πάγοι θα λιώσουν και θα γίνουν λίμνες, ποτάμια και βροχή. Ό,τι είναι κακό για τη Γη, θα είναι καλό για τον Άρη: οι κάτοικοί του θα εκμεταλλευτούν τις ενεργειακές πηγές του πλανήτη.
Το φαινόμενο του θερμοκηπίου το ονομάζει έτσι ο ίδιος ο Μάρσμαν.
Αληθινά: ο Άρης έχει όντως δύο πόλους καλυμμένους με πάγο, το έδαφός του είναι κοκκινωπό και δεν έχει βλάστηση.
Φανταστικά: ο Μάρσμαν, η κοιλιά που γίνεται οθόνη, το ταξίδι από τη Σελήνη στον Άρη σε χρόνο ρεκόρ και η πρόβλεψη ότι σε πεντακόσια χρόνια ο Άρης θα γεμίσει νερό. Επίσης, το φαινόμενο του θερμοκηπίου δεν οφείλεται στην τρύπα του όζοντος — είναι δύο διαφορετικά προβλήματα που το βιβλίο τα μπερδεύει.
Συλλαβισμός: μια υπενθύμιση ✂️
Η ενότητα ζητάει να συλλαβίσουμε λέξεις όπως «στρογγυλοί» και «εκμεταλλευτούν». Θυμήσου τους βασικούς κανόνες:
| Κανόνας | Παράδειγμα |
|---|---|
| Δύο ίδια σύμφωνα χωρίζονται | εκ-με-ταλ-λευ-τούν, πε-ρι-βάλ-λον-τος |
| Τα δίψηφα (μπ, ντ, γκ, γγ) δε χωρίζονται αν προφέρονται μαζί | στρογ-γυ-λοί |
| Οι δίφθογγοι (αι, ει, οι, ου, ια, ιο) μένουν μαζί | α-στεί-ος, κά-ποιο |
| Ένα σύμφωνο ανάμεσα σε φωνήεντα πάει με το επόμενο | πε-ρί-ερ-γοι |
Έλεγξε αν το κατάλαβες ✅
- Σε ποια χρονιά ζούσε ο Πότης Ράτος και προς τα πού ήθελε να ταξιδέψει;
- Ποιος βοηθάει τους ήρωες να πραγματοποιήσουν κάθε επιθυμία τους;
- Πώς λέγεται το διαστημόπλοιο και πού προσγειώνεται;
- Ποιος αναλαμβάνει τον ρόλο του ξεναγού και τι έχει το ιδιαίτερο;
- Τι απαντά ο Μάρσμαν στην ερώτηση για το νερό;
- Ποια στοιχεία της περιγραφής του Άρη είναι αληθινά και ποια φανταστικά;