Μαριάμ 📖
Το διήγημα που ακολουθεί το έγραψε η Αιμιλία Δάφνη. Δεν μιλάει για τη χαρά της Ανάστασης αλλά για ό,τι προηγήθηκε: τη Μεγάλη Παρασκευή, τη μέρα των Παθών.
Το πιο ενδιαφέρον είναι η ματιά που διαλέγει η συγγραφέας. Δεν βλέπουμε τα γεγονότα από μακριά, σαν ιστορικό, αλλά από τα μάτια μιας μάνας. Η Μαριάμ είναι η Παναγία, η μητέρα του Χριστού, και εδώ παρουσιάζεται σαν οποιαδήποτε γυναίκα που μαθαίνει ξαφνικά ότι το παιδί της κινδυνεύει.
Μαριάμ και Θεοτόκος στο κείμενο είναι το ίδιο πρόσωπο.
Το κείμενο 📜
Η Μαριάμ ένιωσε πως κάποιος μπήκε στην αυλή της, κι ανοίγοντας τα μάτια, είδε μπροστά της τον Ιωάννη, που ανάσαινε με κομμένη αναπνοή και μιλούσε με την ψυχή στα δόντια.
– Πού ήσουνα, της λέει, και δεν ήρθες να δεις τι έγινε;
– Τι έγινε; ρώτησε και εκείνη και πετιέται ολόρθη, κατεβάζοντας τη μαντίλα της.
– Έπιασαν τον γιο σου και διδάσκαλό μου και πάνε να τονε σταυρώσουν! ✝️
Τότες η Μάνα σήκωσε τα χέρια της ψηλά και ξεφώνισε:
– Παιδί μου, παιδί μου! Τι κακό έκαμες και θέλουνε να σε σταυρώσουν;
Και με τον νου θολωμένο, όρμησε έξω από το σπίτι της και πήρε τον δρόμο κλαίοντας, κι αμέσως ο έρημος δρόμος γέμισε από θρήνους γυναικών, που έτρεχαν βγαίνοντας από τα σπίτια τους όπως όπως, κι ανάμεσα σε αυτές την ακολουθούσαν από κοντά η Μάρθα και η Μαρία η Μαγδαληνή και η Σαλώμη, και πλήθος άλλα κορίτσια, και δίπλα της την επαράστεκε ο Ιωάννης, χλωμός, πηγαίνοντας με χαμηλωμένα βλέφαρα, ώσπου τέλος έφτασαν στο μέρος όπου ήταν ο όχλος, και ο ένας έσπρωχνε τον άλλον για να δει και βλαστημούσαν κι έφτυναν και ούρλιαζαν και ο αναβρασμός ήτανε μεγάλος και βουερός.
Τότες η Μαρία, κοιτάζοντας σαστισμένη, ρωτά τον Ιωάννη:
– Πού είναι ο γιος μου;
– Να, της αποκρίνεται. Βλέπεις εκείνον εκεί που φορεί ένα αγκάθινο στεφάνι και του έχουν δέσει τα χέρια; Αυτός είναι!
Και καθώς έκανε έτσι η Θεοτόκος ψάχνοντας με το μάτι και τον αντίκρισε, ο κόσμος έσβησε γύρω της κι έπεσε καταγής χωρίς πνοή.
Αιμιλία Δάφνη, «Μαριάμ», Τα αγαπημένα μου διηγήματα
Πώς είναι γραμμένο το κείμενο ✍️
Η συγγραφέας γράφει σε λαϊκή, προφορική γλώσσα, σαν να μας διηγείται κάποιος την ιστορία. Θα προσέξεις τύπους όπως «Τότες», «τονε σταυρώσουν», «έκαμες», που δεν τους λέμε σήμερα, καθώς και εκφράσεις που ακούγονται ακόμα στον καθημερινό λόγο.
| Έκφραση | Τι σημαίνει |
|---|---|
| Μιλούσε με την ψυχή στα δόντια | Μιλούσε λαχανιασμένος, εξαντλημένος από το τρέξιμο και τον φόβο |
| Με τον νου θολωμένο | Χωρίς να μπορεί να σκεφτεί καθαρά, από τον πόνο |
| Πετιέται ολόρθη | Σηκώνεται απότομα, με μια κίνηση |
| Ο κόσμος έσβησε γύρω της | Λιποθύμησε, έχασε τις αισθήσεις της |
Η σκηνή βήμα βήμα 🎬
- Η ησυχία. Η Μαριάμ βρίσκεται ήρεμη στην αυλή της, με τα μάτια κλειστά. Δεν ξέρει τίποτα ακόμα.
- Η είδηση. Φτάνει τρέχοντας ο Ιωάννης και της λέει ότι έπιασαν τον γιο της και πάνε να τον σταυρώσουν.
- Η κραυγή. Η μάνα σηκώνει τα χέρια ψηλά και ρωτάει το παιδί της τι κακό έκανε.
- Ο δρόμος. Ορμάει έξω κλαίγοντας. Ο δρόμος, που ήταν έρημος, γεμίζει αμέσως γυναίκες που θρηνούν: η Μάρθα, η Μαρία η Μαγδαληνή, η Σαλώμη και πλήθος κοριτσιών.
- Ο όχλος. Φτάνουν εκεί όπου το πλήθος σπρώχνεται, βλαστημάει, φτύνει και ουρλιάζει.
- Η αναγνώριση. Ο Ιωάννης της δείχνει τον Χριστό με το αγκάθινο στεφάνι και τα δεμένα χέρια.
- Η λιποθυμία. Μόλις τον αντικρίζει, ο κόσμος σβήνει γύρω της και πέφτει αναίσθητη.
Πρόσεξε πώς η ένταση ανεβαίνει σε κάθε βήμα: από την απόλυτη ησυχία της αυλής, στη φωνή, μετά στα κλάματα πολλών γυναικών, μετά στον θόρυβο του πλήθους. Και τότε, στην κορύφωση, όλα σταματούν απότομα με τη λιποθυμία.
Στις εκκλησίες η Παναγία εικονίζεται συνήθως γαλήνια και ήρεμη. Το διήγημα κάνει κάτι διαφορετικό: την παρουσιάζει σαν μια απλή μάνα που ξεφωνίζει, τρέχει στον δρόμο και λιποθυμάει. Έτσι η ιστορία γίνεται πιο ανθρώπινη και πιο κοντινή σε εμάς.
Στο ίδιο κείμενο το κεντρικό πρόσωπο ονομάζεται με τρεις τρόπους: Μαριάμ στην αρχή, Μαρία στη μέση και Θεοτόκος στο τέλος. Πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο, τη μητέρα του Χριστού. Πρόσεξε επίσης να μην τη μπερδέψεις με τη Μαρία τη Μαγδαληνή, που είναι άλλη γυναίκα και την ακολουθεί.
Σκέψου και απάντησε 💭
- Ποιος φέρνει την είδηση στη Μαριάμ και σε τι κατάσταση βρίσκεται;
- Ποια είναι η πρώτη αντίδραση της μάνας μόλις ακούει το νέο;
- Ποιες γυναίκες ακολουθούν τη Μαριάμ στον δρόμο;
- Πώς περιγράφεται η συμπεριφορά του πλήθους;
- Από ποια σημάδια αναγνωρίζει η μάνα τον γιο της;
- Γιατί νομίζεις ότι η ιστορία τελειώνει με τη λιποθυμία και όχι με λόγια;