Η ημέρα της Λαμπρής 🌅
Το ποίημα που ακολουθεί το έγραψε ο Διονύσιος Σολωμός, ο ποιητής που έγραψε και τον Ύμνο εις την Ελευθερίαν, δηλαδή τον εθνικό μας ύμνο. Εδώ δεν μιλάει για πόλεμο: ζωγραφίζει με λέξεις το πρωινό της Λαμπρής, την ώρα που ο κόσμος γιορτάζει την Ανάσταση.
Καθώς διαβάζεις, πρόσεξε τρία πράγματα: πώς είναι ο καιρός στην αρχή, τι ζητάει ο ποιητής από τους ανθρώπους στη μέση, και πόσο φως υπάρχει στο τέλος.
Το ποίημα 📜
Καθαρότατον ήλιο επρομηνούσε
της αυγής το δροσάτο ύστερο αστέρι⭐,
σύγνεφο, καταχνιά δεν απερνούσε
του ουρανού σε κανένα από τα μέρη
και από κει κινημένο αργοφυσούσε
τόσο γλυκό στο πρόσωπο το αέρι🍃,
που λες και λέει μες στης καρδιάς τα φύλλα:
γλυκιά η ζωή και ο θάνατος μαυρίλα.
Χριστός Ανέστη! ✝️ Νέοι, γέροι και κόρες,
όλοι, μικροί μεγάλοι ετοιμαστείτε
μέσα στες εκκλησίες ⛪ τες δαφνοφόρες
με το φως της χαράς συμμαζωχτείτε,
ανοίξτε αγκαλιές ειρηνοφόρες,
ομπροστά στους αγίους και φιληθείτε
φιληθείτε γλυκά χείλη με χείλη,
πέστε «Χριστός Ανέστη» εχθροί και φίλοι.
Δάφνες εις κάθε πλάκα έχουν οι τάφοι
και βρέφη ωραία στην αγκαλιά οι μανάδες👶
γλυκόφωνα, κοιτώντας τες ζωγραφισμένες εικόνες🖼️,
ψάλλουνε οι ψαλτάδες🎶
λάμπει το ασήμι, λάμπει το χρυσάφι
από το φως που χύνουνε οι λαμπάδες🕯️,
κάθε πρόσωπο λάμπει απ' το αγιοκέρι
όπου κρατούνε οι χριστιανοί στο χέρι.
Διονύσιος Σολωμός
Ο Διονύσιος Σολωμός γεννήθηκε στη Ζάκυνθο και σπούδασε στην Ιταλία. Έμαθε τόσο καλά ιταλικά, που στην αρχή έγραφε ποιήματα μόνο σε αυτή τη γλώσσα. Όταν γύρισε στην Ελλάδα, αποφάσισε να γράφει στα ελληνικά και μάζευε λέξεις ακούγοντας τους απλούς ανθρώπους να μιλούν.
Τι μας δείχνει το ποίημα 🔎
Το ποίημα προχωράει σε τρία βήματα, μία μεγάλη εικόνα σε κάθε στροφή:
| Στροφή | Τι δείχνει | Η κύρια αίσθηση |
|---|---|---|
| Πρώτη | Την αυγή: καθαρός ουρανός, ήλιος, γλυκό αεράκι | Γαλήνη και ελπίδα |
| Δεύτερη | Το κάλεσμα σε όλους να μαζευτούν και να φιληθούν | Αγάπη και συμφιλίωση |
| Τρίτη | Τη γιορτή μέσα στην εκκλησία, γεμάτη φως | Λαμπρότητα και χαρά |
Πρόσεξε ότι η ίδια η φύση φαίνεται να γιορτάζει μαζί με τους ανθρώπους. Ο ουρανός δεν έχει ούτε ένα σύννεφο, κι ο αέρας «μιλάει» στην καρδιά. Αυτό λέγεται προσωποποίηση.
Στο τέλος της πρώτης στροφής ο Σολωμός βάζει δύο λέξεις τη μία δίπλα στην άλλη: γλυκιά η ζωή, μαυρίλα ο θάνατος. Αυτό λέγεται αντίθεση και είναι το κλειδί του ποιήματος, γιατί το Πάσχα γιορτάζουμε ακριβώς αυτό: ότι η ζωή νίκησε τον θάνατο.
Στη δεύτερη στροφή ο ποιητής δεν περιγράφει· προστάζει. Ετοιμαστείτε, συμμαζωχτείτε, ανοίξτε, φιληθείτε, πέστε. Καλεί ονομαστικά όλες τις ηλικίες, ώστε να μη μείνει κανείς απέξω, και ζητάει να φιληθούν ακόμα και οι εχθροί. Στην τρίτη στροφή επαναλαμβάνει το ρήμα λάμπει τρεις φορές, ώστε ο αναγνώστης να νιώσει ότι όλος ο χώρος πλημμυρίζει φως.
Το «Λαμπρή» δεν είναι όνομα γυναίκας. Είναι το λαϊκό όνομα του Πάσχα και βγαίνει από το ρήμα λάμπω. Γι' αυτό και το ποίημα τελειώνει με τόσο φως: λαμπάδες, ασήμι, χρυσάφι, πρόσωπα που λάμπουν.
Σκέψου και απάντησε 💭
- Πώς είναι ο καιρός την ώρα που ξημερώνει, και τι διάθεση σου δημιουργεί;
- Ποιους καλεί ο ποιητής να μαζευτούν στην εκκλησία; Ξεχνάει κάποιον;
- Γιατί νομίζεις ότι ζητάει να φιληθούν ακόμα και οι εχθροί;
- Πόσες φορές ακούγεται το ρήμα «λάμπει» στο τέλος του ποιήματος και τι πετυχαίνει ο ποιητής με αυτή την επανάληψη;
- Ποια εικόνα από το ποίημα σου έμεινε πιο έντονα και γιατί;