Κατασκευές των ανθρώπων 🏛️
Πριν διαβάσουμε 📖
Το κείμενο που ακολουθεί δεν είναι ιστορία. Είναι οδηγίες κατασκευής: ένα φυλλάδιο που εξηγεί βήμα βήμα πώς να φτιάξεις μόνος σου ένα χάρτινο ελληνικό μοναστήρι.
Τα κείμενα οδηγιών έχουν πάντα δύο χαρακτηριστικά που θα τα δεις κι εδώ:
- Είναι χωρισμένα σε μέρη με τίτλους (υλικά, τρόπος εργασίας, τεχνικές οδηγίες, προσοχή), για να βρίσκεις γρήγορα αυτό που ψάχνεις.
- Χρησιμοποιούν πολύ την παθητική φωνή («συναρμολογούνται», «κόβονται»), γιατί σημασία έχει τι γίνεται, όχι ποιος το κάνει.
Το κείμενο ✍️
Ένα ελληνικό μοναστήρι 🏰
ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ
Α. ΥΛΙΚΑ
- Ένας μεταλλικός χάρακας.
- Ένα κοπίδι.
- Το ψαλίδι ✂️ και η κόλλα που περιέχονται στη συσκευασία.
Β. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
- Οι φωτογραφίες του μνημείου παρατηρούνται προσεκτικά από τον μαθητή που πρόκειται να το κατασκευάσει. Δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στις γωνίες, στη στέγη, στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και στον χώρο που μπορεί να υπάρχει γύρω από το μνημείο.
- Μελετάμε το υλικό που βρίσκεται μέσα στον φάκελο 📁.
- Τα διάφορα τμήματα του μνημείου συναρμολογούνται με τη σειρά, σύμφωνα με τις οδηγίες.
Γ. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ
- Σε κάθε σχέδιο υπάρχουν δύο ειδών γραμμές, οι εξωτερικές συνεχόμενες και οι εσωτερικές διακεκομμένες.
- Αρχικά κόβονται από τους μαθητές οι εξωτερικές συνεχόμενες γραμμές ✂️.
- Μετά χαράζονται πολύ ελαφρά με τη βοήθεια του χάρακα οι εσωτερικές διακεκομμένες γραμμές 📏.
Δ. ΠΡΟΣΟΧΗ ⚠️
- Δεν αρχίζουμε να κόβουμε ή να χαράζουμε με το κοπίδι ή να κολλάμε αν δεν είμαστε βέβαιοι για το αποτέλεσμα.
- Προσέχουμε να μην κολλάμε τα διάφορα τμήματα στραβά. Μέχρι να στεγνώσει εντελώς η κόλλα, που συνήθως στεγνώνει εύκολα, φροντίζουμε να πιέζουμε με το χέρι μας τα τμήματα της κατασκευής ή να τοποθετούμε βάρος πάνω σ' αυτά 🧱.
- Ελέγχουμε συνεχώς την πορεία κατασκευής του έργου μας και προσαρμόζουμε κάθε επιμέρους τμήμα στη βάση του.
Η κατασκευή δεν είναι δύσκολη, θέλει όμως υπομονή και προσοχή. Να είστε σίγουροι για τον εαυτό σας. Τα χέρια σας είναι ικανά και θα τα καταφέρουν. Είστε παιδιά έξυπνα και δραστήρια. Στο τέλος θα είστε περήφανοι για το έργο σας! 🌟
οδηγίες κατασκευής «Φτιάξε μόνος σου ένα ελληνικό μοναστήρι» (διασκευή)
Οι δύο γραμμές λένε δύο διαφορετικά πράγματα. Η συνεχόμενη γραμμή σημαίνει «κόψε εδώ». Η διακεκομμένη σημαίνει «δίπλωσε εδώ» — γι' αυτό τη χαράζουμε μόνο ελαφρά, ώστε το χαρτόνι να διπλώνει ίσια χωρίς να σκιστεί. Αν την κόψεις, η κατασκευή σου θα διαλυθεί σε κομμάτια.
Ενεργητική και παθητική σύνταξη 🔄
Το κείμενο των οδηγιών αλλάζει συνέχεια ανάμεσα σε δύο τρόπους να πεις το ίδιο πράγμα:
- «Μελετάμε το υλικό» → ενεργητική σύνταξη, δείχνει ποιος κάνει την ενέργεια.
- «Τα τμήματα συναρμολογούνται» → παθητική σύνταξη, δείχνει τι παθαίνει η ενέργεια.
Από ενεργητική σε παθητική
| Βήμα | Τι αλλάζει |
|---|---|
| 1 | Το ρήμα από ενεργητικό γίνεται παθητικό |
| 2 | Το αντικείμενο του ενεργητικού ρήματος γίνεται υποκείμενο του παθητικού (σε ονομαστική) |
| 3 | Το υποκείμενο του ενεργητικού γίνεται ποιητικό αίτιο (πρόθεση από και αιτιατική) |
Ο μαθητής παρατηρεί τις φωτογραφίες. → Οι φωτογραφίες παρατηρούνται από τον μαθητή.
Από παθητική σε ενεργητική
| Βήμα | Τι αλλάζει |
|---|---|
| 1 | Το παθητικό ρήμα γίνεται ενεργητικό |
| 2 | Το ποιητικό αίτιο χάνει την πρόθεση και γίνεται υποκείμενο (σε ονομαστική) |
| 3 | Το υποκείμενο του παθητικού γίνεται αντικείμενο (σε αιτιατική) |
Οι γραμμές κόβονται από τους μαθητές. → Οι μαθητές κόβουν τις γραμμές.
Αναφορικές προτάσεις 🔗
Μέσα στις οδηγίες κρύβονται και δευτερεύουσες προτάσεις που εξηγούν κάτι για μια λέξη της κύριας πρότασης. Λέγονται αναφορικές και ξεκινούν με τις αναφορικές αντωνυμίες ο οποίος, που, όποιος, όσος ή με τα αναφορικά επιρρήματα όπου και οπουδήποτε.
Το ερώτημα είναι πάντα ένα: βάζουμε κόμμα ή όχι;
Προσδιοριστικές — χωρίς κόμμα
Δίνουν πληροφορία απαραίτητη για να καταλάβουμε το νόημα. Χωρίς αυτές δεν ξέρουμε για ποιο πράγμα μιλάμε.
Μελετάμε το υλικό που βρίσκεται μέσα στον φάκελο.
Χωρίς την αναφορική πρόταση δεν ξέρουμε ποιο υλικό εννοούμε. Άρα είναι απαραίτητη και δεν μπαίνει κόμμα.
Μη προσδιοριστικές (προσθετικές) — με κόμμα
Απλώς προσθέτουν μια πληροφορία. Αν τις σβήσεις, η πρόταση στέκεται μια χαρά.
Μέχρι να στεγνώσει εντελώς η κόλλα, που συνήθως στεγνώνει εύκολα, φροντίζουμε…
Ξέρουμε ήδη για ποια κόλλα μιλάμε. Η πρόταση μας λέει κάτι έξτρα, γι' αυτό μπαίνει ανάμεσα σε κόμματα.
Θέλεις να ξέρεις αν πρέπει να βάλεις κόμμα; Σβήσε νοερά την αναφορική πρόταση και ξαναδιάβασε την υπόλοιπη. Αν η πρόταση εξακολουθεί να βγάζει καθαρό νόημα, τότε η αναφορική είναι προσθετική και θέλει κόμματα. Αν το νόημα κρεμάει στον αέρα, είναι προσδιοριστική και δεν θέλει.
Ελέγχω αν κατάλαβα 🤔
- Ποια τέσσερα μέρη έχουν οι γενικές οδηγίες και τι περιέχει το καθένα;
- Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στις συνεχόμενες και στις διακεκομμένες γραμμές του σχεδίου;
- Τι κάνουμε μέχρι να στεγνώσει εντελώς η κόλλα;
- Πώς μετατρέπουμε μια ενεργητική σύνταξη σε παθητική, βήμα βήμα;
- Πότε χωρίζουμε με κόμμα μια αναφορική πρόταση και πότε όχι;