Ο Γέρος του Μοριά 🎖️

Πριν διαβάσουμε 📖

Το κείμενο που ακολουθεί είναι βιογραφικό και μας λέει τη ζωή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, από τη μέρα που γεννήθηκε ως τη μέρα που πέθανε. Είναι διασκευή από το βιβλίο «21 από το '21».

Καθώς διαβάζεις, κράτα σημείωση για δύο πράγματα: τις χρονολογίες (πότε έγινε το καθετί) και τους τόπους (πού έγινε). Το κείμενο είναι γεμάτο και από τα δύο, γιατί ακριβώς αυτά ζωγραφίζουν τη διαδρομή ενός αγωνιστή.

Το κείμενο ✍️

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης γεννήθηκε στις 3 Απριλίου 1770, Δευτέρα του Πάσχα. Πατέρας του ήταν ο Κωνσταντίνος Κολοκοτρώνης και μάνα του η Ζαμπέτα, το γένος Κωτσάκη από την Αλωνίσταινα. Κάτω από ένα δέντρο στο Ραμοβούνι της Μεσσηνίας γέννησε η «Καπετάνισσα» τον Θόδωρο. Όταν έδωσαν στον παππού, γερο-Γιάννη Κολοκοτρώνη, τα συχαρίκια για τη γέννηση του εγγονού, αυτός αναστενάζοντας βαθιά είπε: «Αυτό το παιδί θα παντρευτεί, θα κάνει παιδιά κι εγγόνια και πάλι λευτεριά δε θα δούμε». Δεν έβαζε με τον νου του ότι αυτό το παιδί μπορεί να γεννήθηκε ραγιάς, αλλά θα έφτανε στιγμή που με το σπαθί του θα έπαιρνε εκδίκηση για τον κατατρεγμό της γενιάς του. Σε ηλικία δεκαπέντε ετών ο Θεόδωρος έγινε κλέφτης και αρματολός στην επαρχία του Λιονταριού. Αυτή την περίοδο έδειξε για πρώτη φορά την παλικαριά του και το έξυπνο μυαλό του. Μετά από πέντε χρόνια, σε ηλικία μόλις είκοσι ετών, παντρεύτηκε την Αικατερίνη Καρούτσου. Ο αγώνας του για την απελευθέρωση της πατρίδας μας είναι εντυπωσιακός. Οργανώνει το πρώτο κλέφτικο σώμα, γίνεται μέλος της «Φιλικής Εταιρείας» και κατηχητής της, απελευθερώνει την Καλαμάτα στις 23 Μαρτίου του 1821, πολιορκεί και απελευθερώνει την Τρίπολη στις 26 Σεπτεμβρίου του 1821, καταλαμβάνει τα Δερβενάκια, ανακόπτοντας την ορμητική πορεία του Δράμαλη, καταλαμβάνει το Ναύπλιο και το φρούριο του Παλαμηδιού και αναπτύσσει πολλά και πολύτιμα στρατηγικά σχέδια υπέρ του αγώνα. Η Πελοποννησιακή Γερουσία τον ανακηρύσσει αρχιστράτηγο της Πελοποννήσου. Μέχρι την 1η Φεβρουαρίου του 1843, που πεθαίνει, η δράση του ήταν τόσο έντονη, που ο μύθος του Γέρου του Μοριά παραμένει ακόμα ζωντανός!

Οι πολιτικές διαφωνίες, αλλά και ο εμφύλιος πόλεμος που ξεσπά στην επαναστατημένη Ελλάδα, οδηγούν τον Κολοκοτρώνη στη φυλακή δυο φορές. Οι συνθήκες κράτησής του στο Παλαμήδι είναι άθλιες και δεν αρμόζουν καθόλου στον μεγάλο αυτό ήρωα της επανάστασης. Ο Όθωνας τον αποφυλακίζει στις 27 Μαΐου του 1835.

Το κοφτερό στρατηγικό μυαλό, η εξυπνάδα, η αφιλοκέρδεια, η βαθιά και οργανωμένη σκέψη, η αγνότητα του χαρακτήρα, η γνήσια ελληνική καρδιά έχουν κάνει το Γέρο του Μοριά να ξεχωρίζει μέσα από τις σελίδες της ιστορίας του 1821. Δεν είναι απλώς ένας αγωνιστής, στρατιωτικός ή πολιτικός, είναι σύμβολο, είναι μορφή. Η ιστορία της επανάστασης είναι και προσωπική του. Δίδαξε με θάρρος πως η λευτεριά και η ανεξαρτησία είναι αιτίες αγώνα ασταμάτητου και διδάσκει ακόμα, όπως φαίνεται στο βάθρο του ανδριάντα που του έχουν στήσει έξω από την παλιά Βουλή, όπου είναι χαραγμένα τα εξής:

ΕΦΙΠΠΟΣ ΧΩΡΕΙ ΓΕΝΝΑΙΕ ΣΤΡΑΤΗΓΕ

ΑΝΑ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ

ΔΙΔΑΣΚΩΝ ∆ΟΥΣ ΛΑΟΥΣ

ΠΩΣ ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ

Οι δύσκολες λέξεις 🔍

Η ζωή του σε μια γραμμή του χρόνου 🗓️

Τι μας λέει το κείμενο 🎯

Η προφητεία που δεν βγήκε

Ο παππούς του, ο γερο-Γιάννης, ακούγοντας για τη γέννηση του εγγονού του δεν χάρηκε: «Αυτό το παιδί θα παντρευτεί, θα κάνει παιδιά κι εγγόνια και πάλι λευτεριά δε θα δούμε». Ήταν κουρασμένος από αιώνες σκλαβιάς και δεν πίστευε πια σε καμιά αλλαγή. Το κείμενο όμως δείχνει ότι έπεσε έξω: το μωρό εκείνο έγινε ο άνθρωπος που έφερε την ελευθερία.

Ο δρόμος από τον κλέφτη στον αρχιστράτηγο

Ο Κολοκοτρώνης δεν ξεκίνησε ως στρατηγός. Στα δεκαπέντε του ήταν ήδη κλέφτης και αρματολός στα βουνά, και εκεί έμαθε τον πόλεμο. Αργότερα οργάνωσε το πρώτο κλέφτικο σώμα, μπήκε στη Φιλική Εταιρεία και έγινε κατηχητής της. Μέσα σε λίγους μήνες του 1821 απελευθέρωσε την Καλαμάτα και την Τρίπολη, και η Πελοποννησιακή Γερουσία τον ανακήρυξε αρχιστράτηγο της Πελοποννήσου.

Γιατί έμεινε σύμβολο

Το κείμενο δεν σταματά στις μάχες. Λέει ότι αυτό που τον έκανε να ξεχωρίσει ήταν το κοφτερό στρατηγικό μυαλό, η εξυπνάδα, η αφιλοκέρδεια, η οργανωμένη σκέψη και η αγνότητα του χαρακτήρα του. Γι' αυτό «δεν είναι απλώς ένας αγωνιστής, στρατιωτικός ή πολιτικός, είναι σύμβολο, είναι μορφή».

Η επιγραφή στο άγαλμα

Στο βάθρο του αγάλματός του, έξω από την παλιά Βουλή στην Αθήνα, είναι χαραγμένη μια φράση σε αρχαΐζουσα γλώσσα. Σε απλά ελληνικά σημαίνει: «Προχώρα καβάλα στο άλογο, γενναίε στρατηγέ, μέσα στους αιώνες, διδάσκοντας στους λαούς πώς οι σκλάβοι γίνονται ελεύθεροι.» Το άγαλμα δηλαδή δεν τιμά μόνο· συνεχίζει να διδάσκει.

Έλεγξε αν το κατάλαβες ✅

1. Πού και πότε γεννήθηκε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης;
2. Τι είπε ο παππούς του όταν έμαθε τη γέννησή του και γιατί έπεσε έξω;
3. Ποια ήταν τα τρία μεγάλα στρατιωτικά κατορθώματα του 1821 και του 1822;
4. Γιατί ο Κολοκοτρώνης βρέθηκε στη φυλακή και ποιος τον αποφυλάκισε;
5. Τι μας διδάσκει η επιγραφή στο βάθρο του ανδριάντα του;