Κολοκοτρώνης ⚔️
Πριν διαβάσουμε 📖
Το ποίημα που ακολουθεί το έγραψε ο Ν. Β. Ρούτσος και μιλάει για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον μεγάλο αρχηγό της Επανάστασης του 1821.
Δεν είναι ποίημα που αφηγείται μια ιστορία. Είναι ένα πορτρέτο: ο ποιητής μάς ζωγραφίζει με λέξεις τον άνθρωπο, όπως θα ζωγράφιζε ένα πρόσωπο σε πίνακα. Γι' αυτό οι στίχοι είναι κοφτοί, σαν πινελιές, και γεμάτοι θαυμαστικά.
Πρόσεξε δύο πράγματα καθώς διαβάζεις: πρώτον, ο ποιητής μπλέκει το πώς είναι απ' έξω ο Κολοκοτρώνης με το πώς είναι μέσα του. Δεύτερον, τον παρομοιάζει ξανά και ξανά με άγρια ζώα — θεριό, αϊτό, δράκο, λιοντάρι.
Το ποίημα ✍️
Ψυχή θεριού! Καρδιά παιδιού!
Μελαχρινός περίσσα!
Αϊτού θωριά! Δράκου φωνή
και χαίτη λιονταρίσα!
Και νεύρα σαν ατσάλι!
Μύτη γαμψή! Μπράτσα γερά!
Μπόι κοντό! Μυαλό ψηλό
κι αγύριστο κεφάλι!
Να τος, ο Γέρος, ο λεβέντης του Μοριά,
που πρωτομάστορα τον έχει η Λευτεριά!
Ν. Β. Ρούτσος
Οι δύσκολες λέξεις 🔍
| Λέξη | Τι σημαίνει |
|---|---|
| θεριό | Άγριο, δυνατό ζώο, θηρίο |
| μελαχρινός περίσσα | Πολύ μελαχρινός, με σκούρο δέρμα και μαλλιά |
| θωριά | Η όψη, το παρουσιαστικό, η εμφάνιση |
| αϊτός | Ο αετός |
| χαίτη λιονταρίσα | Μαλλιά πλούσια σαν του λιονταριού |
| γαμψή | Κυρτή, γυριστή προς τα κάτω |
| μπόι | Το ύψος, το ανάστημα |
| αγύριστο κεφάλι | Πεισματάρης, δεν αλλάζει εύκολα γνώμη |
| λεβέντης | Παλικάρι, γενναίος και περήφανος άντρας |
| Μοριάς | Το παλιό όνομα της Πελοποννήσου |
| πρωτομάστορας | Ο πρώτος και καλύτερος μάστορας, ο αρχηγός μιας δουλειάς |
Τι μας λέει το ποίημα 🎯
Η εξωτερική εμφάνιση
Ο ποιητής μάς δίνει τον Κολοκοτρώνη σαν φωτογραφία: μελαχρινός περίσσα, με αϊτού θωριά και χαίτη λιονταρίσα, μύτη γαμψή, μπράτσα γερά και μπόι κοντό. Δεν είναι δηλαδή ένας ψηλός και ωραίος ήρωας του παραμυθιού — είναι ένας κοντός, μελαχρινός άντρας με δυνατό σώμα και επιβλητικό βλέμμα.
Ο χαρακτήρας
Δίπλα στην εμφάνιση μπαίνει η ψυχή: ψυχή θεριού (τόλμη και ορμή), καρδιά παιδιού (αθωότητα και καλοσύνη), δράκου φωνή (φωνή που επιβάλλεται), νεύρα σαν ατσάλι (αντοχή, δεν λυγίζει), μυαλό ψηλό (εξυπνάδα και στρατηγική σκέψη) και αγύριστο κεφάλι (πείσμα, δεν το βάζει κάτω).
Ο ποιητής βάζει επίτηδες αντίθετα πράγματα δίπλα δίπλα: «Ψυχή θεριού! Καρδιά παιδιού!» και «Μπόι κοντό! Μυαλό ψηλό!». Θέλει να πει ότι ο Κολοκοτρώνης ήταν άγριος στη μάχη αλλά τρυφερός σαν παιδί, και ότι το μικρό του ανάστημα δεν είχε καμία σχέση με το μεγαλείο του μυαλού του.
Ο τελευταίος στίχος
Οι δύο τελευταίοι στίχοι είναι μεγαλύτεροι από τους άλλους, σαν να κλείνει ο ποιητής τον πίνακα με μια φαρδιά υπογραφή: «Να τος, ο Γέρος, ο λεβέντης του Μοριά, που πρωτομάστορα τον έχει η Λευτεριά!». Η Λευτεριά γράφεται με κεφαλαίο και παρουσιάζεται σαν πρόσωπο που έχει δικό της πρωτομάστορα — τον Κολοκοτρώνη.
Στην Επανάσταση το «Γέρος» δεν σήμαινε γερασμένος, αλλά έμπειρος και σεβαστός αρχηγός — αυτός που τον ακούν όλοι. Ο Κολοκοτρώνης ήταν ήδη πάνω από πενήντα χρόνων το 1821, με ολόκληρη ζωή στα βουνά πίσω του, γι' αυτό και του κόλλησε το προσωνύμιο «ο Γέρος του Μοριά».
Έλεγξε αν το κατάλαβες ✅
- Ποιες λέξεις του ποιήματος περιγράφουν την εξωτερική εμφάνιση και ποιες τον χαρακτήρα;
- Με ποια ζώα παρομοιάζεται ο Κολοκοτρώνης και τι δείχνει το καθένα;
- Τι εννοεί ο ποιητής με τη φράση «Μπόι κοντό! Μυαλό ψηλό»;
- Γιατί ο ποιητής ονομάζει τον Κολοκοτρώνη «πρωτομάστορα» της Λευτεριάς;
- Πώς αλλάζει ο ρυθμός του ποιήματος στους δύο τελευταίους στίχους;