Χριστουγεννιάτικα κάλαντα 🎄
Τα κάλαντα είναι παραδοσιακά τραγούδια που λένε τα παιδιά από πόρτα σε πόρτα τις παραμονές των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων. Δεν είναι ίδια σε όλη την Ελλάδα: κάθε τόπος έχει δικούς του στίχους και δική του μελωδία. Παρακάτω θα διαβάσεις τρία διαφορετικά κάλαντα, από την Πελοπόννησο, την Κέρκυρα και την Καππαδοκία με τη Μυτιλήνη.
Χριστουγεννιάτικα κάλαντα Πελοποννήσου 🌟
Χριστούγεννα, Πρωτούγεννα, πρώτη γιορτή του χρόνου,
για βγάτε, διέτε, μάθετε πως ο Χριστός γεννιέται.
Γεννιέται κι ανατρέφεται στο μέλι και στο γάλα. 🍯🥛
Το μέλι τρών' οι άρχοντες, το γάλα οι αφεντάδες
και το μελισσοβότανο το λούζονται οι κυράδες.
Κυρά καμαροτράχηλη, κυρά γαϊτανοφρύδα.
Κυρά μου, όταν στολίζεσαι να πας στην εκκλησιά σου ⛪,
κάνεις τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγάρι αγκάλη 🌞🌜
και τον καθάριο Αυγερινό τον κάνεις δαχτυλίδι. 💍
Εμείς εδώ δεν ήρθαμε να φάμε και να πιούμε,
μόνο σας αγαπούσαμε κι ήρθαμε να σας δούμε. ❤️
Δώστε μας τον κόκορα, δώστε μας και την κότα 🐓,
δώστε μας και πέντ' έξι αυγά να πάμε σ' άλλη πόρτα. 🥚
Εδώ που τραγουδήσαμε πέτρα να μη ραΐσει
και ο νοικοκύρης του σπιτιού πολλούς χρόνους να ζήσει. 👨👩👧👦
Τα κάλαντα αυτά ξεκινούν με την αναγγελία της γέννησης και τελειώνουν με ευχή. Ανάμεσα, οι καλαντιστές παινεύουν την κυρά του σπιτιού με υπερβολικές παρομοιώσεις: το πρόσωπό της είναι ήλιος, η αγκαλιά της φεγγάρι και το δαχτυλίδι της ο Αυγερινός.
Δύο λέξεις που δεν θα ακούσεις σήμερα. Καμαροτράχηλη σημαίνει αυτή που έχει λαιμό καμαρωτό, περήφανο. Γαϊτανοφρύδα σημαίνει αυτή που έχει φρύδια λεπτά και καμπυλωτά σαν γαϊτάνι, δηλαδή σαν στενή πλεκτή κορδέλα.
Χριστουγεννιάτικα κάλαντα Κέρκυρας 🌅
Σήμερα Μάγοι έρχονται στη χώρα του Ηρώδη
και ο Ηρώδης ταραχθείς έγινε θηριώδης. 🐆
Κράζει τους Μάγους και ρωτά: «Μάγοι, πού θε να πάτε;».
«Εις Βηθλεέμ το σπήλαιον, την πόλιν την αγίαν
που εκεί γεννάει το Χριστό η Δέσποινα Μαρία». ✨
Τα κερκυραϊκά κάλαντα είναι πολύ πιο σύντομα και μοιάζουν με μικρό θεατρικό: έχουν αφηγητή, ερώτηση και απάντηση. Η γλώσσα τους είναι λόγια, με τύπους όπως ταραχθείς και εις Βηθλεέμ.
Αγιοβασιλιάτικα κάλαντα Καππαδοκίας, Μυτιλήνης 🌠
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά κι αρχή του Γεναρίου.
Αρχή που βγήκεν ο Χριστός στη γη να περπατήσει. 🚶♂️
Ερουρέμ, έρου τεριρέμ.
Περπάτησε, χαιρέτησε όλα τα ζευγαράκια
κι ο πρώτος ο χαιρετισμός ήταν Άγιος Βασίλης 🎅:
«Άγιε Βασίλη μ', δέσποτα, πόσα σπυράκια σπέρνεις;».
«Σπέρνω σιτάρι δώδεκα, κριθάρι δεκαπέντε, 🌾
έχω και ρόδι δεκαοχτώ κάτω στο περιβόλι. 🍇
Κι εκείνο μού το φάγανε περδίκια και λαγούδια». 🐦🐰
Σ' αυτό το σπίτι που 'ρθαμε πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνους πολλούς να ζήσει. 🏡
Αυτά είναι αγιοβασιλιάτικα, δηλαδή πρωτοχρονιάτικα. Ο στίχος Ερουρέμ, έρου τεριρέμ δεν σημαίνει τίποτε: είναι τσάκισμα.
Τι κοινό έχουν και τι διαφορετικό 🔍
| Πελοποννήσου | Κέρκυρας | Καππαδοκίας και Μυτιλήνης | |
|---|---|---|---|
| Γιορτή | Χριστούγεννα | Χριστούγεννα | Πρωτοχρονιά |
| Ποιος πρωταγωνιστεί | ο Χριστός και η κυρά | οι Μάγοι και ο Ηρώδης | ο Χριστός και ο Άγιος Βασίλης |
| Μήκος | μακρύ | πολύ σύντομο | μεσαίο |
| Ζητούν φιλοδώρημα | ναι, κόκορα και αυγά | όχι | όχι |
| Τελική ευχή | ναι | όχι | ναι |
Τα κάλαντα της Πελοποννήσου και της Καππαδοκίας τελειώνουν σχεδόν με τα ίδια λόγια: πέτρα να μη ραΐσει, δηλαδή να μη ραγίσει καμιά πέτρα του σπιτιού, και ο νοικοκύρης να ζήσει πολλά χρόνια. Είναι ευχή για γερό σπίτι και γερούς ανθρώπους.
Ας το σκεφτούμε 🤔
- Γιατί οι καλαντιστές λένε ότι δεν ήρθαν να φάνε και να πιουν, αλλά και ζητούν κόκορα και αυγά;
- Γιατί τα κάλαντα της Κέρκυρας μοιάζουν με μικρό θεατρικό;
- Ποιο από τα τρία σου άρεσε περισσότερο και γιατί;